Nhộn nhịp từ đầu năm
Bước sang năm 2026, hoạt động M&A trong lĩnh vực ngân hàng ghi nhận nhiều thương vụ mua, bán cổ phần và thoái vốn tại các ngân hàng lớn, với khối ngân hàng TMCP nhà nước là lực lượng mở màn.
Giữa tháng 1/2026, Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) công bố danh sách 33 nhà đầu tư tham gia đợt phát hành hơn 264 triệu cổ phiếu riêng lẻ. Việc chào bán dự kiến thực hiện trong quý I/2026 và sẽ mang về cho BIDV 10.272 tỷ đồng. Rất nhiều nhà đầu tư tổ chức chuyên nghiệp tham gia đợt chào bán này, đơn cử: Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC), nhóm nhà đầu tư liên quan đến Dragon Capital, Công ty TNHH Quản lý quỹ SSI (SSIAM), Darasol Investments Limited, Manulife Vietnam…
Tuy nhiên, thương vụ “khủng” nhất được mong chờ năm 2026 là thương vụ chào bán 6,5% vốn của Vietcombank. Cuối tháng 1/2026, Vietcombank đã có động thái mới về việc kích hoạt thương vụ này. Theo đó, ngân hàng đã gửi thư mời đến các đơn vị tư vấn tham gia báo giá dịch vụ thẩm định giá độc lập cho đợt phát hành cổ phiếu riêng lẻ nói trên. Động thái này cho thấy ngân hàng đang hoàn tất các khâu kỹ thuật quan trọng để chuẩn bị sẵn sàng cho việc phát hành cổ phiếu riêng lẻ sau hơn 6 năm trì hoãn.
Trước đó, Đại hội đồng cổ đông thường niên 2025 của Vietcombank đã thông qua phương án chào bán tối đa 6,5% vốn cho tối đa 55 nhà đầu tư, thực hiện theo một hoặc nhiều đợt chào bán trong năm 2025-2026. Ước tính, thương vụ bán vốn này có thể mang về cho Vietcombank 1,3-1,4 tỷ USD, không thua kém thương vụ bán 15% vốn của VPBank cho SMBC (Nhật Bản) - hiện là thương vụ M&A lớn nhất ngành ngân hàng.
Nghị quyết số 79-NQ/TW ban hành đầu năm 2026 về phát triển kinh tế nhà nước, trong đó có đặt mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 3 ngân hàng quốc doanh lọt Top 100 ngân hàng lớn nhất châu Á về tổng tài sản, cũng là một trong những yếu tố đẩy nhanh thương vụ bán vốn của Vietcombank.
Ở khối ngân hàng TMCP tư nhân, thương vụ hấp dẫn nhất là bán 32,5% cổ phần Sacombank. Đây là số cổ phần mà nhóm ông Trầm Bê thế chấp tại VAMC để vay 10.000 tỷ đồng với lãi suất ưu đãi, nhằm giúp ngân hàng giải quyết khủng hoảng thanh khoản tại thời điểm sáp nhập với Ngân hàng Phương Nam năm 2015. Trước đây, giới phân tích dự đoán quy trình phê duyệt bán vốn có thể diễn ra nửa cuối năm 2026. Tuy nhiên, với việc thay đổi lãnh đạo cao cấp của Sacombank ngay trước thềm năm mới 2026, rất có thể việc bán vốn sẽ diễn ra sớm hơn so với kế hoạch.
Cụ thể, cuối năm 2025, đầu năm 2026, thị trường đã dậy sóng khi chứng kiến cuộc chuyển giao lãnh đạo đầy bất ngờ. Theo đó, ông Nguyễn Đức Thụy chính thức rời ghế Chủ tịch HĐQT LPBank, hoàn tất thoái vốn và chuyển sang đảm nhiệm vai trò quyền Tổng giám đốc Sacombank. Sự xuất hiện thêm của các thành viên HĐQT Sacombank tới đây có thể sẽ làm “lộ sáng” hơn về những nhóm cổ đông mới của ngân hàng.
Cú hích pháp lý, nhiều “cô dâu” sáng giá đang chờ “kén rể”
Trong giai đoạn tới, thị trường M&A sẽ rất sôi động, không riêng lĩnh vực tài chính ngân hàng. Với xu thế mới, chúng ta hoàn toàn tự tin vào khả năng tái cấu trúc doanh nghiệp và thu hút nguồn vốn đầu tư nước ngoài khổng lồ. Đây sẽ là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng GDP của đất nước đạt 2 con số.
- Ông Đỗ Quang Vinh, Phó chủ tịch HĐQT SHB
Nhìn lại 2 năm qua, tâm điểm M&A ngân hàng là “dọn dẹp” ngân hàng yếu kém, phục vụ tái cơ cấu hệ thống. Theo đó, 4 ngân hàng yếu kém là CBBank, OceanBank, GPBank, DongA Bank đã được chuyển giao bắt buộc cho Vietcombank, MB, VPBank và HDBank trong năm 2024-2025.
Tuy nhiên, giai đoạn tới, hoạt động M&A mang tính thị trường hơn. Nổi bật của M&A giai đoạn này là việc tìm kiếm đối tác ngoại để củng cố năng lực tài chính, công nghệ, năng lực quản trị.
Cú hích pháp lý từ Nghị định 69/2025/NĐ-CP cho phép nới tỷ lệ sở hữu nước ngoài lên tới 49% đối với các ngân hàng nhận chuyển giao bắt buộc cũng sẽ tạo ra động lực mới cho M&A ngân hàng giai đoạn tới, tạo dư địa hấp dẫn để các nhà băng thu hút nhà đầu tư chiến lược.
Theo đó, nhờ quyền lợi từ việc nhận chuyển giao bắt buộc các ngân hàng yếu kém, MB, HDBank và VPBank sẽ có cơ hội được nới room ngoại lên 49%. Đây là vũ khí sắc bén giúp các ngân hàng này trở thành những “cô dâu” sáng giá chờ “kén rể”. Nếu tận dụng tốt, MB, HDBank và VPBank sẽ là tâm điểm dẫn sóng M&A ngân hàng giai đoạn 2026-2030.
Ngoài ra, các ngân hàng yếu kém sau khi được chuyển giao bắt buộc và tái cơ cấu thành công (Vikki Bank, MBV, VCBNeo, GPBank) cũng sẽ là những món hàng đắt giá trên thị trường M&A. Kết thúc năm 2025, cả 4 ngân hàng được chuyển giao bắt buộc đều bắt đầu có lãi.
Ngoài các yếu tố trên, áp lực tăng trưởng giai đoạn tới cũng sẽ buộc các ngân hàng đẩy nhanh kế hoạch tìm kiếm đối tác nước ngoài. Cuối năm 2025, tại ĐHĐCĐ bất thường, LPBank đã điều chỉnh tỷ lệ sở hữu tối đa của nhà đầu tư nước ngoài từ 5% lên 30%.
Trước đó, CEO Techcombank cho biết, nhà băng này sẽ cân nhắc việc bán 15% cho nhà đầu tư chiến lược nước ngoài.
Tại VIB, việc cổ đông ngoại CBA thoái vốn cũng tạo ra dư địa rất lớn để ngân hàng này thu hút đối tác chiến lược mới. Còn tại SHB, việc tìm kiếm đối tác chiến lược nước ngoài vẫn đang tiếp diễn sau nhiều cuộc đàm phán chưa thành.
Hiện trên thị trường có hơn chục ngân hàng có tỷ lệ room vốn ngoại dưới 5%, đa phần là các ngân hàng nhỏ. Theo các chuyên gia phân tích, áp lực tăng vốn để đáp ứng tiêu chuẩn Basel III và đáp ứng nhu cầu tăng trưởng 2 con số giai đoạn tới là rất lớn. Vì vậy, sẽ ngày càng nhiều hơn ngân hàng muốn thu hút nhà đầu tư chiến lược.
Ngoài các thương vụ bán vốn trực tiếp, các ngân hàng cũng sẽ có cơ hội thu hút vốn ngoại rộng mở hơn qua thị trường chứng khoán, nhờ hiệu ứng nâng hạng. Sau thời điểm được FTSE Russell chính thức nâng hạng vào tháng 9/2026, dòng vốn ngoại có thể sẽ “đổ bộ” vào thị trường, nhóm ngân hàng với tỷ trọng vốn hóa lớn là một trong những đối tượng hưởng lợi đầu tiên. Tuy nhiên, không phải ngân hàng nào cũng được khối ngoại “để mắt”.
Báo cáo của PwC chỉ ra rằng, nhà đầu tư ngoại đặc biệt quan tâm đến khả năng chuyển đổi số, mô hình ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) và năng lực quản trị rủi ro của ngân hàng nội. Sự minh bạch được xem là yếu tố then chốt để các thương vụ đi đến hồi kết, tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng chung cho nền kinh tế.
Từ kinh nghiệm đàm phán với các đối tác ngoại thông qua nhiều thương vụ M&A, ông Đỗ Quang Vinh, Phó chủ tịch HĐQT, kiêm Phó tổng giám đốc Ngân hàng SHB chia sẻ, yếu tố cốt lõi mà nhà đầu tư quốc tế quan tâm chính là sự minh bạch. Một khi tài chính được minh bạch hóa, khả năng tiếp cận dòng vốn ngoại sẽ cao hơn, giúp nâng cao tiềm lực và vị thế của doanh nghiệp trên thương trường.
Với SHB, ông Vinh cho biết, ngân hàng vẫn đang tìm kiếm đối tác chiến lược phù hợp, có sự đồng điệu về tầm nhìn.
“Sự hậu thuẫn từ đối tác ngoại không dừng lại ở số vốn điều lệ, mà là việc củng cố quy trình vận hành, cải thiện hiệu suất và tận dụng mạng lưới toàn cầu. Sự hợp tác không chỉ dừng lại ở một thương vụ M&A, mà phải là sự đồng hành để cùng phát triển, cùng vận hành kinh doanh và tạo ra lợi thế cho cả hai bên”, ông Vinh nêu quan điểm.
Các chuyên gia ngân hàng cũng cho rằng, thu hút dòng vốn ngoại thông qua M&A là chiến lược trọng tâm để nâng tầm hệ thống ngân hàng Việt Nam. Sự xuất hiện của các đối tác nước ngoài không chỉ giúp ngân hàng trong nước có thêm nguồn vốn lớn để đáp ứng nhu cầu vay trung, dài hạn, mà còn mở ra cơ hội tiếp cận công nghệ mới, mô hình kinh doanh hiện đại cũng như tiếp cận kinh nghiệm quản trị rủi ro tiên tiến.
Dù số ngân hàng Việt chưa có đối tác chiến lược nước ngoài và trống room ngoại còn khá lớn, song không phải ngân hàng nào cũng dễ dàng bán vốn. TS. Lê Xuân Nghĩa, chuyên gia ngân hàng lưu ý, khẩu vị nhà đầu tư nước ngoài đã thay đổi. Theo đó, nếu như giai đoạn trước đây, nhiều ngân hàng ngoại săn tìm các ngân hàng nhỏ, yếu với tham vọng có thể đàm phán, nắm giữ lượng cổ phần chi phối, thì giờ đây, khối ngoại chủ yếu tìm đến các ngân hàng có vận hành minh bạch, quản trị rủi ro tiệm cận chuẩn mực quốc tế, tăng trưởng lợi nhuận ổn định, có tầm nhìn dài hạn.
Bởi thế, dù dự đoán dòng vốn ngoại sẽ vào Việt Nam nhiều hơn trong giai đoạn tới, song vị chuyên gia này khuyến nghị, các ngân hàng cần tự tái cấu trúc, tự làm khỏe mình và nâng cao năng lực quản trị, tính minh bạch để nắm bắt cơ hội.