Số liệu cho thấy sự phụ thuộc ngày càng lớn của Trung Quốc vào nhu cầu từ nước ngoài để duy trì nền kinh tế đang bị kìm hãm bởi sức tiêu dùng thấp và tình trạng suy thoái kéo dài trong lĩnh vực bất động sản.
Mặc dù làn sóng đầu tư vào AI trên toàn cầu được kỳ vọng sẽ duy trì nhu cầu mạnh mẽ đối với các sản phẩm công nghệ Trung Quốc cho đến năm 2027, nhưng điều này cũng tiềm ẩn nguy cơ làm trầm trọng thêm các mất cân bằng trong nước và thổi bùng những xung đột thương mại với các đối tác, trong đó có Liên minh châu Âu (EU).
Dữ liệu hải quan công bố hôm thứ Ba (10/11) cho thấy kim ngạch xuất khẩu trong tháng 10 đã tăng mạnh 35,2% so với cùng kỳ năm ngoái, mặc dù thấp hơn mức tăng 36,3% của tháng 9, nhưng vẫn vượt xa dự báo tăng 33,5% mà các chuyên gia kinh tế đưa ra.
Kết quả này đã nâng thặng dư thương mại của Trung Quốc lên 1.040 tỷ USD trong 10 tháng đầu năm - đánh dấu năm thứ hai liên tiếp thặng dư vượt mốc 1.000 tỷ USD và đạt được cột mốc này sớm hơn một tháng so với năm trước.
Thặng dư thương mại ngày càng lớn có thể làm gia tăng căng thẳng với EU, trong bối cảnh các nhà chức trách của khối đã kêu gọi siết chặt hơn các biện pháp hạn chế thương mại với Trung Quốc, sau khi hai bên đạt thỏa thuận về việc giới hạn xuất khẩu xe hybrid của Trung Quốc sang EU trong vài năm tới. Do các biện pháp này chưa có hiệu lực, các nhà máy được dự báo sẽ đẩy nhanh tiến độ giao hàng, qua đó thúc đẩy xuất khẩu trong ngắn hạn.
Hôm thứ Hai (9/11), Trung Quốc đã chính thức thông báo gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại với Mỹ thêm hai tháng, trước khi thỏa thuận này hết hiệu lực vào ngày 10/11. Tuy nhiên, tuần trước, Trung Quốc cho biết việc mở rộng mua nông sản Mỹ sẽ phụ thuộc vào việc hai bên triển khai thỏa thuận cắt giảm thuế quan đối ứng đã đạt được.
Joe Peissel, chuyên gia kinh tế vĩ mô hàng đầu tại Trivium China nhận định: "Nguy cơ áp thêm thuế quan và các rào cản thương mại khác vẫn sẽ ở mức cao trong năm 2027, đặc biệt là khi các nhà sản xuất Trung Quốc tiếp tục mở rộng sự hiện diện tại các thị trường nước ngoài".
Trong khi đó, một mối lo ngại lớn đối với Trung Quốc là người tiêu dùng vẫn ngần ngại chi tiêu, do chịu tác động từ sự suy thoái của thị trường bất động sản - yếu tố đã làm tổn hại đến tài sản hộ gia đình và gây suy giảm niềm tin vào triển vọng kinh tế.
Nhu cầu trong nước ảm đạm đã thúc đẩy các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc tìm kiếm cơ hội tiêu thụ tại các thị trường nước ngoài. Dữ liệu từ một hiệp hội ngành cho thấy xuất khẩu ô tô của Trung Quốc vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng mạnh trong tháng 10, trong khi doanh số bán xe tại thị trường nội địa đã ghi nhận tháng sụt giảm thứ 12 liên tiếp.
Tuy nhiên, việc ngày càng phụ thuộc vào xuất khẩu khiến nền kinh tế Trung Quốc trở nên dễ tổn thương hơn trước bất kỳ sự sụt giảm nào của nhu cầu toàn cầu.
Phần lớn sức mạnh của hoạt động xuất khẩu trong năm nay được thúc đẩy bởi nỗ lực toàn cầu trong việc mở rộng cơ sở hạ tầng phục vụ AI.
Các chuyên gia phân tích tại Macquarie nhận định: "Triển vọng xuất khẩu phụ thuộc vào việc cơn sốt AI sẽ kéo dài bao lâu". Macquarie dự báo xuất khẩu của Trung Quốc sẽ tiếp tục tăng tốc trong quý IV, trước khi bắt đầu chậm lại từ quý I/2027.