Những đề xuất mới
Mặc dù vẫn còn ở giai đoạn xuất phát, nhưng Dự án Đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Tây, đoạn Pleiku - Buôn Ma Thuột - Gia Nghĩa theo phương thức PPP do Công ty cổ phần Tập đoàn Đức Long Gia Lai đề xuất vẫn được đánh giá là có tiềm năng triển khai, mang lại lợi ích cho cả nhà đầu tư và các địa phương trong vùng dự án.
Vào cuối tuần trước, Phó thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc đã giao Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với UBND các tỉnh Gia Lai, Đắk Lắk, Lâm Đồng khẩn trương xử lý đề xuất của Tập đoàn Đức Long Gia Lai về phương án đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Tây, đoạn Pleiku - Buôn Ma Thuột - Gia Nghĩa.
“Các cơ quan liên quan có văn bản trả lời Tập đoàn Đức Long Gia Lai và báo cáo Thủ tướng Chính phủ kết quả xử lý trước ngày 30/5/2026”, Phó thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc chỉ đạo.
 |
Trước đó, vào cuối tháng 4/2026, Tập đoàn Đức Long Gia Lai có văn bản kiến nghị lãnh đạo Chính phủ tiếp tục chỉ đạo các tỉnh Gia Lai, Đắk Lắk và Lâm Đồng khẩn trương xem xét, xử lý các kiến nghị liên quan đến Dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Pleiku - Buôn Ma Thuột - Gia Nghĩa thuộc tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Tây.
Cụ thể, doanh nghiệp đề xuất thống nhất chủ trương nghiên cứu đầu tư tuyến cao tốc này để làm cơ sở triển khai Báo cáo nghiên cứu khả thi, qua đó giải quyết các vấn đề về quy hoạch, sự cần thiết đầu tư trước năm 2030, phương thức PPP và cơ cấu phần vốn ngân sách địa phương tham gia Dự án.
Tập đoàn Đức Long Gia Lai cũng kiến nghị giao một trong ba địa phương Gia Lai, Đắk Lắk hoặc Lâm Đồng làm cơ quan Nhà nước có thẩm quyền triển khai Dự án; trong đó đề xuất UBND tỉnh Đắk Lắk làm địa phương đầu mối phối hợp với các địa phương liên quan để thống nhất phương án báo cáo Bộ Xây dựng và Thủ tướng Chính phủ.
“Doanh nghiệp đề xuất được tham gia với vai trò nhà đầu tư đề xuất lập Dự án và cam kết tự thu xếp kinh phí nghiên cứu, lập hồ sơ; đồng thời tự chịu toàn bộ chi phí trong trường hợp không được lựa chọn là nhà đầu tư thực hiện Dự án theo quy định của pháp luật về đấu thầu”, ông Bùi Pháp, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Đức Long Gia Lai kiến nghị.
Được biết, Dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Pleiku - Buôn Ma Thuột - Gia Nghĩa có chiều dài khoảng 257 km; trong đó đoạn qua địa phận tỉnh Gia Lai dài khoảng 56,7 km, qua tỉnh Đắk Lắk khoảng 125,5 km và qua tỉnh Lâm Đồng khoảng 74,8 km.
Theo đề xuất của Công ty cổ phần Tập đoàn Đức Long Gia Lai, Dự án có tổng mức đầu tư 76.985 tỷ đồng này sẽ được phân kỳ đầu tư; trong đó giai đoạn I được đầu tư với quy mô 4 làn xe hoàn chỉnh, nền đường rộng 24,75 m, tốc độ thiết kế 100 km/h.
Trên thực tế, không chỉ Tập đoàn Đức Long Gia Lai, hiện nhiều doanh nghiệp trong nước đang tiếp tục gửi đề xuất đầu tư các tuyến cao tốc đường bộ tới các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền trung ương và địa phương.
Tập đoàn Đèo Cả cho biết đã đề xuất UBND TP.HCM phương án đầu tư tuyến cầu cạn cao tốc đô thị dài khoảng 17,8 km, quy mô 6 làn xe, dọc dải phân cách giữa Đại lộ Nguyễn Văn Linh hiện hữu, đồng thời xây dựng các nút giao khác mức tại nhiều vị trí trọng điểm như đường Phạm Hùng, Nguyễn Hữu Thọ, Quốc lộ 50 và Quốc lộ 1A.
Ước tính, Dự án có tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 25.152 tỷ đồng, được đề xuất triển khai theo phương thức PPP, loại hợp đồng BT.
Do những công trình này nằm ngoài danh mục các dự án đường bộ cao tốc đã được lên kế hoạch trong giai đoạn 2026 - 2030 nên nếu hơn 257 km đường cao tốc Pleiku - Buôn Ma Thuột - Gia Nghĩa được triển khai sớm sẽ giúp mạch đường cao tốc quốc gia được mở rộng hơn mục tiêu 5.000 km vào năm 2030.
Nhận diện rủi ro mới
Được biết, Chương trình Hành động của Ban Chấp hành Trung ương Đảng thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng cũng đã xác định danh mục 11 tuyến, đoạn tuyến cao tốc trọng điểm với tổng chiều dài khoảng 1.587 km, trong đó khoảng 336 km đang được triển khai thi công.
Cùng với đó, Quy hoạch mạng lưới đường bộ đặt mục tiêu phát triển 43 tuyến cao tốc với tổng chiều dài 8.923 km; trong đó khoảng 6.591 km được đầu tư trước năm 2030, phần còn lại khoảng 2.332 km tiếp tục triển khai đến năm 2050.
“Như vậy, định hướng phát triển hệ thống đường bộ cao tốc đã được Đảng và Ban Chấp hành Trung ương Đảng xác lập rõ ràng. Vấn đề trọng tâm hiện nay là tổ chức triển khai hiệu quả, đồng thời kịp thời tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc nhằm đẩy nhanh tiến độ chuẩn bị đầu tư, thi công và đưa các dự án vào khai thác theo đúng mục tiêu đề ra”, lãnh đạo Bộ Xây dựng cho biết.
Một điểm thuận lợi trong việc thực hiện mục tiêu 5.000 km đường cao tốc vào năm 2030 là tốc độ triển khai xây dựng loại kết cấu hạ tầng đường bộ đặc biệt này đang được đẩy lên rất cao.
Cụ thể, tính đến giữa tháng 5/2026, cả nước đã đưa vào sử dụng, thông xe kỹ thuật khoảng 3.345 km đường bộ cao tốc; trong khi trước năm 2020 mới chỉ có khoảng 1.163 km. Riêng dịp 19/12/2025 đã thông xe kỹ thuật thêm khoảng 341 km và hiện các dự án này đang được tiếp tục hoàn thiện đồng bộ để đưa vào khai thác trong năm 2026.
Bên cạnh đó, có khoảng 1.252 km đường cao tốc khác đang được Bộ Xây dựng và các địa phương tổ chức thi công, dự kiến hoàn thành trước năm 2027.
Theo tính toán, nếu các tuyến cao tốc đang triển khai được hoàn thành đúng tiến độ, tổng chiều dài đường bộ cao tốc đưa vào khai thác vào cuối năm 2027 sẽ đạt khoảng 4.561 km. Khi đó, chỉ cần tiếp tục đầu tư hoàn thành thêm khoảng 500 km trong số các dự án dự kiến triển khai giai đoạn 2026 - 2030 là có thể đạt mục tiêu đến năm 2030 cả nước có khoảng 5.000 km đường bộ cao tốc.
Do các công trình hạ tầng này đã được phân cấp cho địa phương làm chủ quản đầu tư thực hiện nên ngoài việc đẩy nhanh tiến độ chuẩn bị đầu tư để triển khai xây dựng trên thực địa, UBND các tỉnh, thành phố cần lưu ý việc tính toán hiệu quả kinh tế - xã hội theo yêu cầu tại Kết luận số 18-KL/TW, ngày 02/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương về Kế hoạch Phát triển kinh tế - xã hội, tài chính quốc gia và vay, trả nợ công, đầu tư công trung hạn 5 năm 2026 - 2030 gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng "2 con số".
Hiện nay, cùng với việc giá nhiên liệu, vật liệu xây dựng đang biến động mạnh, thách thức lớn nhất hiện nay đối với mục tiêu hoàn thành 5.000 km đường bộ cao tốc vào năm 2030 chính là sự khan hiếm nguồn nhân lực trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt từ thị trường bất động sản.
Ông Khương Văn Cương, Chủ tịch HĐQT Công ty Xây dựng 586 cho biết, từ đầu năm 2026 đến nay, doanh nghiệp đã mất hàng trăm lao động, kỹ sư, thợ máy vào tay các nhà thầu thi công bất động sản tại khu vực Hà Nội và TP.HCM.
Trong lĩnh vực xây dựng cầu đường, vốn có thể vay hoặc ứng trước; máy móc, thiết bị có thể thuê mua tài chính hoặc đầu tư mua sắm, nhưng nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố không thể đào tạo trong một sớm một chiều. Để đào tạo được một thợ cầu hay thợ lái lu giỏi cần ít nhất 4 - 5 năm làm việc liên tục; một đội trưởng vừa giỏi, vừa có tâm, quản được quân, quản được vật tư, thiết bị thì cần 10 - 15 năm trui rèn.
Theo ông Cương, hiện có doanh nghiệp bất động sản trả lương cho lái máy lu, máy xúc, cẩu ở mức 50 - 60 triệu đồng/tháng, tương đương thu nhập của lãnh đạo doanh nghiệp xây dựng hạ tầng.
“Đây là một cuộc cạnh tranh không cân xứng, có thể ảnh hưởng lớn tới tiến độ triển khai các dự án đường cao tốc, bởi các công trình hạ tầng giao thông sử dụng vốn ngân sách bị khống chế bởi hệ thống đơn giá, định mức và ca máy của Nhà nước”, ông Cương lo ngại.
