Không bỏ bảo hiểm bắt buộc xe máy

Cử tri tỉnh Cà mau cho rằng, bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe gắn máy (gọi tắt là bảo hiểm bắt buộc xe máy) chưa mang lại hiệu quả thiết thực, khi xảy ra tai nạn giao thông, người dân khó được giải quyết chi trả bảo hiểm, thủ tục còn rườm rà, gây khó khăn cho người tham gia bảo hiểm.

Trả lời kiến nghị này, Bộ Tài chính cho biết, bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới (bao gồm chủ xe máy) hiện được quy định tại Luật Kinh doanh bảo hiểm 2025 (sửa đổi), Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024... Mức phí bảo hiểm chỉ từ 55.000-60.000 đồng/năm, nhưng có mức chi trả cao từ 50 triệu đồng (đối với chi trả bảo hiểm về tài sản) đến 150 triệu đồng (đối với chi trả bảo hiểm về sức khỏe, tính mạng). Cơ chế, chính sách đã được hoàn thiện, bổ sung nhiều quy định mới nhằm gia tăng quyền lợi cho chủ xe cơ giới về phí bảo hiểm, số tiền bảo hiểm, đơn giản hóa hồ sơ, thủ tục bồi thường…

Dẫn chứng về tính cần thiết, Bộ Tài chính thông tin, việc triển khai bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe ô tô, mô tô, xe máy diễn ra mạnh mẽ, bao gồm các nước phát triển có số lượng xe mô tô, xe máy thấp như Mỹ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, hay các nước đang phát triển có số lượng lớn xe mô tô, xe máy tham gia giao thông như Ấn Độ, Trung Quốc, các nước ASEAN...

Trước đề xuất bãi bỏ bảo hiểm bắt buộc xe máy, nhiều chuyên gia cho rằng, nếu bỏ sẽ không còn cơ chế tự động bồi thường cho nạn nhân. Khi đó, người gây tai nạn phải tự chi trả và nếu không đủ khả năng tài chính, nạn nhân phải gánh phần thiệt hại còn lại hoặc tìm nguồn hỗ trợ khác. Bảo hiểm bắt buộc xe máy không bồi thường cho xe của người mua bảo hiểm, mà bảo vệ bên thứ ba bị thiệt hại, qua đó giảm gánh nặng cho cả người dân và Nhà nước.

LS. Lê Hồng Phúc - Công ty Luật Rajah&Tann LTC Lawyers cho rằng, việc duy trì loại hình bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc của chủ xe cơ giới, bao gồm cả ô tô và xe máy, là cần thiết và có cơ sở lý luận vững chắc. Bản chất của sản phẩm này không phải là một sản phẩm kinh doanh vì lợi nhuận, mà là công cụ để Nhà nước phân bổ rủi ro xã hội và thiết lập “lưới an toàn” pháp lý, bảo vệ nạn nhân (bên thứ ba) trước những tổn thất về tính mạng, sức khỏe và tài sản khi xảy ra tai nạn giao thông.

Hiện nay, tại Việt Nam, tổng số lượng xe máy đạt khoảng 72 triệu chiếc, tỷ lệ tai nạn từ xe mô tô, xe gắn máy chiếm đến 63,48%. Tuy nhiên, tính đến năm 2025, số lượng xe máy tham gia bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự chỉ chiếm khoảng 17% tổng số xe đang lưu hành.

Nhiều chủ xe máy chưa hiểu rõ mức độ quan trọng và ý nghĩa nhân văn của sản phẩm bảo hiểm này khi xảy ra thiệt hại về tài sản, sức khỏe, tính mạng của người thứ ba, dẫn đến việc chỉ mua bảo hiểm với mục đích đối phó khi có sự kiểm tra của cơ quan thẩm quyền.

Để tháo gỡ điểm nghẽn này, LS. Đỗ Thị Hằng - Giám đốc Pháp chế tuân thủ, Tập đoàn F88 cho rằng, giải pháp không nên là “khai tử” chính sách, mà cần số hóa toàn bộ quy trình quản lý thông qua nền tảng VNeID.

Cụ thể, việc sở hữu và lưu thông phương tiện cần được định danh gắn liền với dữ liệu bảo hiểm tự động trên VNeID. Mọi thông tin về đăng ký sở hữu, chuyển nhượng hay biến động tài sản xe cơ giới phải được đồng bộ hóa trên nền tảng tích hợp của Nhà nước, đồng thời việc duy trì bảo hiểm bắt buộc phải là điều kiện tiên quyết để thực hiện các thủ tục hành chính liên quan đến phương tiện. Khi số hóa toàn diện quy trình kiểm tra và minh bạch hóa dữ liệu, việc mua và bồi thường bảo hiểm sẽ diễn ra tự động, nhanh chóng. Khi đó, bảo hiểm bắt buộc không chỉ thực hiện sứ mệnh an sinh xã hội, bảo vệ người dân, mà còn trở thành một chuẩn mực văn minh trong quản lý tài sản công.

Về phía cơ quan quản lý, Bộ Tài chính cho biết sẽ phối hợp với Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam (IAV), các doanh nghiệp bảo hiểm và cơ quan liên quan thành lập Tổ Nghiên cứu về bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới nhằm rà soát việc thực hiện Nghị định 67/2023.

Trên cơ sở đánh giá kết quả triển khai, đặc biệt đối với bảo hiểm bắt buộc của chủ xe mô tô, xe gắn máy, Tổ Nghiên cứu sẽ tổng hợp những khó khăn, vướng mắc để đề xuất sửa đổi, bổ sung nghị định này theo hướng đơn giản hóa thủ tục bồi thường, rà soát mức trách nhiệm bồi thường về người, hoàn thiện quy định về cung cấp sản phẩm bảo hiểm và cắt giảm tối đa chi phí vận hành.

Kim Lan