Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), cuộc xung đột đã gây ra sự gián đoạn nguồn cung lớn nhất trong lịch sử thị trường dầu mỏ toàn cầu, với hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz, chiếm khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu, bị giảm mạnh.
Việc mất đi các dòng chảy này cũng khiến thị trường trở nên khan hiếm đáng kể, đẩy giá dầu thô lên trên 100 USD/thùng và làm tăng mạnh hơn nữa giá các sản phẩm hoá dầu liên quan trực tiếp như dầu diesel, nhiên liệu máy bay và khí hóa lỏng (LPG).
Việc các quốc gia thành viên IEA đã nhất trí giải phóng 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ khẩn cấp cũng không đủ bù đắp hoàn toàn quy mô của sự gián đoạn. Giải quyết vấn đề cầu là một công cụ quan trọng và cấp thiết để giảm áp lực lên người tiêu dùng bằng cách cải thiện khả năng chi trả và hỗ trợ an ninh năng lượng.
 |
Tăng sử dụng phương tiện công cộng được IEA khuyến nghị để giúp giảm áp lực về nguồn cung xăng dầu. |
Một báo cáo mới của IEA cũng đã xác định 10 giải pháp mà Chính phủ, doanh nghiệp và hộ gia đình có thể nhanh chóng thực hiện để giảm bớt áp lực từ việc thiếu hụt dầu.
“Báo cáo dựa trên nhiều thập kỷ kinh nghiệm của IEA trong lĩnh vực này và nêu bật các biện pháp đã được chứng minh là hiệu quả trong thực tế ở các bối cảnh khác nhau. Tôi tin rằng nó sẽ hữu ích cho các Chính phủ trên toàn thế giới, cả ở các nền kinh tế phát triển và đang phát triển, trong thời điểm đầy thách thức này”, Giám đốc điều hành IEA Fatih Birol cho biết.
Những hành động này tập trung chủ yếu vào vận tải đường bộ, chiếm khoảng 45% nhu cầu dầu mỏ toàn cầu, nhưng cũng bao gồm hàng không, nấu ăn và công nghiệp. Việc áp dụng rộng rãi, nếu có thể, sẽ khuếch đại tác động toàn cầu của chúng và giúp giảm thiểu cú sốc.
Theo đó, trong vận tải đường bộ, sự kết hợp giữa các biện pháp hành vi và chính sách có thể mang lại những khoản tiết kiệm nhanh chóng.
IEA cũng cho hay, nhiều biện pháp trong số này đã được thực hiện trong quá khứ và hiện đang được xem xét lại ở một số quốc gia. Cụ thể, làm việc tại nhà nếu có thể sẽ giảm nhu cầu nhiên liệu cho việc đi lại, hay giảm giới hạn tốc độ trên đường cao tốc ít nhất 10 km/giờ sẽ cắt giảm lượng nhiên liệu tiêu thụ cho cả xe chở khách và xe chở hàng.
Đồng thời với đó là khuyến khích chuyển từ xe cá nhân sang phương tiện giao thông công cộng, cùng với các biện pháp như luân phiên quyền sử dụng xe cá nhân trong các thành phố lớn, có thể giảm tắc nghẽn và tiêu thụ nhiên liệu hơn nữa.
Ngoài vận tải đường bộ, các hành động khác cũng được đề cập nhằm giảm bớt áp lực lên các loại nhiên liệu đang bị khan hiếm. Đó là giảm thiểu du lịch hàng không ở những nơi có phương án thay thế nhằm làm giảm đáng kể nhu cầu nhiên liệu máy bay phản lực.
Các biện pháp chuyển hướng sử dụng LPG từ vận tải sang các ứng dụng thiết yếu, chẳng hạn như nấu ăn, có thể giúp bảo vệ các hộ gia đình dễ bị tổn thương. Đồng thời, khuyến khích sử dụng các giải pháp nấu ăn sạch thay thế ở những nơi khả thi có thể giảm sự phụ thuộc vào LPG và tránh quay trở lại sử dụng các loại nhiên liệu gây ô nhiễm hơn, gây hại cho sức khỏe con người.
Ngành công nghiệp cũng đóng một vai trò quan trọng. Tại các quốc gia đang chịu áp lực về nguồn cung LPG, các nhà máy có thể chuyển từ LPG sang các nguyên liệu thay thế như naphtha. Điều này có thể giải phóng nguồn cung LPG cho các nhu cầu cấp thiết – và có thể được bổ sung bằng các biện pháp tiết kiệm năng lượng và bảo trì ngắn hạn nhằm giảm thêm lượng tiêu thụ dầu.
IEA cũng cho rằng, Chính phủ có thể làm gương thông qua các biện pháp trong khu vực công, hành động quản lý và các ưu đãi có mục tiêu cụ thể, đồng thời đảm bảo rằng việc hỗ trợ người tiêu dùng được thực hiện đúng thời điểm và tập trung vào những người cần nhất.
Kinh nghiệm từ các cuộc khủng hoảng trước đây cho thấy các cơ chế hỗ trợ có mục tiêu cụ thể hiệu quả hơn và bền vững về mặt tài chính hơn so với các khoản trợ cấp tràn lan.
Mặc dù các biện pháp về phía cầu được nêu trong báo cáo không thể đáp ứng được quy mô gián đoạn nguồn cung, nhưng chúng có thể đóng vai trò quan trọng trong việc giảm chi phí cho người tiêu dùng, giảm áp lực lên thị trường và bảo tồn nhiên liệu cho các mục đích thiết yếu cho đến khi nguồn cung trở lại bình thường.
Các biện pháp cấp bách để giảm nhu cầu:
1. Làm việc tại nhà nếu có thể:
Giảm thiểu việc sử dụng nhiên liệu cho việc đi lại, đặc biệt là đối với những công việc phù hợp với hình thức làm việc từ xa.
2. Giảm giới hạn tốc độ trên đường cao tốc ít nhất 10 km/h.
Tốc độ thấp hơn giúp giảm mức tiêu hao nhiên liệu cho xe hơi, xe tải và xe van.
3. Khuyến khích sử dụng phương tiện giao thông công cộng:
Việc chuyển từ xe cá nhân sang xe buýt và tàu hỏa có thể nhanh chóng làm giảm nhu cầu dầu mỏ.
4. Phân bổ luân phiên xe cá nhân lưu thông trên đường phố ở các thành phố lớn vào các ngày khác nhau.
Các kế hoạch xoay vòng biển số xe có thể giảm tắc nghẽn giao thông và giảm lượng nhiên liệu tiêu hao khi lái xe.
5. Tăng cường việc đi chung xe và áp dụng các thói quen lái xe tiết kiệm nhiên liệu.
Tỷ lệ người ngồi trong xe cao hơn và lái xe tiết kiệm nhiên liệu có thể nhanh chóng giảm mức tiêu thụ nhiên liệu.
6. Lái xe hiệu quả cho xe thương mại đường bộ và vận chuyển hàng hóa:
Thực hành lái xe tốt hơn, bảo dưỡng xe và tối ưu hóa tải trọng có thể giảm lượng tiêu thụ nhiên liệu diesel.
7. Chuyển hướng sử dụng LPG khỏi giao thông vận tải:
Việc chuyển đổi các phương tiện sử dụng nhiên liệu kép và xe đã được cải tiến từ LPG sang xăng có thể giúp bảo tồn LPG cho việc nấu ăn và các nhu cầu thiết yếu khác.
8. Tránh di chuyển bằng đường hàng không nếu có các lựa chọn thay thế.
Giảm các chuyến bay công tác có thể nhanh chóng giảm áp lực lên thị trường nhiên liệu máy bay.
9. Nếu có thể, hãy chuyển sang các giải pháp nấu ăn hiện đại khác.
Khuyến khích sử dụng bếp điện và các lựa chọn hiện đại khác có thể giảm sự phụ thuộc vào khí LPG.
10. Tận dụng tính linh hoạt của nguyên liệu hóa dầu và thực hiện các biện pháp nâng cao hiệu quả và bảo trì ngắn hạn.
Ngành công nghiệp có thể giúp giải phóng LPG cho các mục đích thiết yếu đồng thời giảm tiêu thụ dầu mỏ thông qua việc cải thiện hoạt động nhanh chóng.
