Hiệu ứng lan tỏa thương mại
Theo HSBC, hiệu ứng lan tỏa từ thương mại có thể được đánh giá bằng tình hình thị trường việc làm và mức lương tăng lên ra sao. Cụ thể, mức lương ở những nền kinh tế phụ thuộc thương mại hơn như Singapore, Malaysia và Việt Nam tăng nhanh hơn mức lương ở Thái Lan và Indonesia trong năm 2025.
Trong đó, với mức lương cao hơn, doanh thu bán lẻ ở Việt Nam tính đến tháng 11/2025 đã tăng 9,6% so với cùng kỳ năm trước. Lòng tin vào nền kinh tế cũng duy trì với tăng trưởng tín dụng cuối năm 2025 vẫn trên đà gia tăng.
Ngược lại, tăng trưởng mức lương của Indonesia có tốc độ chậm nhất. Các chỉ số khác như tâm lý người tiêu dùng và đăng ký phương tiện giao thông cũng đều cho thấy nhu cầu suy yếu. Mặc dù Indonesia đã giành thị phần xuất khẩu toàn cầu, kết quả thương mại vượt trội đã không chuyển hóa thành nhu cầu nội địa mạnh hơn bởi khoảng một nửa khối lượng xuất khẩu là hàng hóa gắn liền với các ngành có liên kết phía sau hạn chế (phụ thuộc nhập khẩu đầu vào).
Malaysia và Thái Lan là một trường hợp so sánh thú vị. Cả hai nền kinh tế đều có vị thế tốt nhất ở Đông Nam Á để theo xu hướng AI và có lợi thế về thuế quan so với Trung Quốc. Tuy nhiên, hai quốc gia này lại có kết quả khác nhau bởi quan hệ của họ với chuỗi cung ứng Trung Quốc.
| |
Cụ thể, sự tập trung của Malaysia vào ngành điện tử và mối quan hệ tương hỗ với chuỗi cung ứng của Trung Quốc đại lục đã giúp tăng hiệu quả và lợi nhuận cho các nhà sản xuất trong nước, họ có thể nhập khẩu nguyên liệu đầu vào rẻ hơn từ Trung Quốc, lắp ráp và xuất đi nước ngoài với giá cạnh tranh. Do đó, tâm lý doanh nghiệp tại đây rất vững vàng.
Trong khi đó, một lượng lớn doanh nghiệp sản xuất của Thái Lan lại cạnh tranh trực tiếp với Trung Quốc, chẳng hạn như trong lĩnh vực ô tô và linh kiện. Trong bối cảnh các nhà sản xuất Trung Quốc bán hàng ở ASEAN với giá rất cạnh tranh, doanh nghiệp sản xuất ở Thái Lan rơi vào thế khó cạnh tranh. Do đó, Thái Lan là quốc gia duy nhất trong khu vực có tỷ lệ công suất hiệu dụng của các ngành suy giảm.
Tương tự, tâm lý doanh nghiệp ở Thái Lan đang khá đa dạng, các ngành quy mô lớn tiếp tục có tâm lý tích cực còn tâm lý nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ tiếp tục xấu đi. Nguyên nhân có thể là do các doanh nghiệp lớn đang tận dụng xu hướng AI, còn doanh nghiệp nhỏ hơn phải cạnh tranh với hàng nhập khẩu Trung Quốc. Đáng chú ý, khoảng 70% dân số Thái Lan đang làm việc trong các doanh nghiệp vừa và nhỏ, nên sẽ ảnh hưởng tới tiêu dùng.
Đặc biệt, Philippines chứng kiến mức lương bình quân tăng nhanh thứ hai trong năm nay nhưng đây là một trường hợp thú vị. Mức lương gia tăng không chuyển hóa thành tiêu dùng mạnh mẽ, mà nguyên nhân chính là các hộ gia đình đã bắt đầu tiết kiệm.
Sau ba năm lạm phát cao làm xói mòn sức mua của hộ gia đình Philippines, các hộ gia đình có xu hướng sử dụng mức lương cao hơn để khôi phục các khoản tiết kiệm. Sự đi xuống gần đây trong tâm lý người tiêu dùng và doanh nghiệp, do chính phủ tiến hành một cuộc điều tra tham nhũng lớn, cũng sẽ dẫn đến tỷ lệ tiết kiệm cao hơn. Người tiêu dùng và doanh nghiệp có khả năng sẽ tìm cách bảo vệ bản thân trước những bất định kinh tế trong nước trong năm 2026 bằng cách để dành một phần lớn thu nhập của họ.
| |
“Tỷ lệ tiết kiệm quốc gia của Thái Lan cũng đang trên đà tăng bởi nước này đang trải qua chu kỳ tháo gỡ đòn bẩy để trả mức nợ hộ gia đình cao. Mặt khác, tỷ lệ tiết kiệm ở Malaysia đang trên đà giảm xuống, cho thấy mức độ tích cực của tâm lý người tiêu dùng và doanh nghiệp trong nền kinh tế”, Báo cáo cho biết.
Sức mạnh tài khóa
Theo HSBC, sức mạnh tài khóa của mỗi nền kinh tế nhiều khả năng sẽ đóng vai trò quan trọng nhất trong việc lý giải sự đa dạng trong tăng trưởng của ASEAN.
"Các nền kinh tế đều có kế hoạch giữ cho động lực tài khóa của mình vận hành trơn tru. Điều này hết sức quan trọng nếu nhu cầu đẩy nhanh đơn hàng đặt trước sụt giảm bởi không phải nước nào cũng hưởng lợi từ nhu cầu AI mạnh mẽ. Chúng tôi có cái nhìn tích cực khi nhắc đến việc Việt Nam, Indonesia, Malaysia và Singapore phô trương sức mạnh tài khóa ấn tượng trong năm 2026”, Báo cáo nhận định.
| |
Với tỷ lệ nợ công trên GDP thấp, Việt Nam và Indonesia đang bồi đắp sức mạnh tài khóa trong năm 2026, tích lũy thâm hụt tài khóa vượt mức bình quân trước đại dịch. Trong đó, Việt Nam sẵn sàng thúc đẩy chi tiêu cho hạ tầng bởi việc triển khai kế hoạch cải tổ rộng khắp với mục tiêu tỷ lệ thâm hụt tài khóa trên GDP nhỉnh hơn mức khoảng 4,1% trước đại dịch.
Tại Indonesia, cũng tương tự năm 2025, đang tìm cách gia tăng đòn bẩy tài khóa, hướng đến mục tiêu tích lũy một mức thâm hụt tài khóa gần chạm ngưỡng giới hạn thâm hụt tài khóa cho phép là 3% GDP. Đây là nguồn tài trợ cho các dự án trọng điểm của nhà nước như chương trình cung cấp bữa ăn miễn phí và thúc đẩy hạ tầng.
Trong khi đó, sau khi tích lũy thặng dư tài khóa khoảng 1,9% GDP trong năm ngoái, Singapore đã có nguồn lực tài khóa cần thiết để hỗ trợ tăng trưởng nếu kinh tế mất đà.
“Một lần nữa, Malaysia và Thái Lan lại cho thấy một trường hợp so sánh thú vị. Cả hai nền kinh tế đều đang dần giảm chi tiêu tài khóa thông qua mục tiêu giảm tỷ lệ thâm hụt tài khóa trên GDP so với năm trước, nhưng mức thâm hụt vẫn trên mức trước đại dịch. Nguyên là do cả hai nền kinh tế đều không có dư địa tài khóa để thúc đẩy tăng trưởng. Các nhà làm chính sách ở Malaysia đang từ từ đưa tỷ lệ nợ công trên GDP giảm xuống, trong khi dựa trên ước tính của chúng tôi, cán cân sơ cấp của Thái Lan sẽ cần tỷ lệ nợ trên GDP dương mới có thể ổn định”, HSBC nhấn mạnh.
| |
Tuy nhiên, cả hai nền kinh tế Malaysia và Thái Lan sẽ có kết quả khác nhau. Malaysia đang hợp lý hóa các khoản trợ cấp (bằng cách áp dụng theo nhóm đối tượng mục tiêu) nhưng vẫn tiếp tục tập trung vào đầu tư công. Điều đó đã giúp thu hút đầu tư từ khối tư trong năm 2025, dẫn đến kết quả tăng trưởng rõ rệt.
Mặt khác, Thái Lan tiếp tục chú trọng vào thúc đẩy tiêu dùng thông qua các gói trợ cấp như phát tiền và kiểm soát giá. Tuy nhiên, HSBC cho rằng các chương trình trợ cấp năm ngoái đã không hiệu quả trong hỗ trợ tiêu dùng do nợ hộ gia đình cao.
Còn tại Philippines, quốc gia này sẽ chứng kiến sức mạnh tài khóa tạm ngưng một thời gian dài trong khi họ tiến hành một cuộc điều tra tham nhũng quy mô lớn. Mặc dù chính phủ nước này dự kiến thâm hụt tài khóa ở mức 5,2% GDP, lịch sử đã chứng minh chi tiêu thường chậm lại trong vài năm mỗi khi nhà nước trải qua cải cách về thể chế, chẳng hạn như năm 2013 khi các cáo buộc tham nhũng dẫn tới năm năm chi tiêu không đạt mục tiêu.
“Chúng tôi kỳ vọng thâm hụt tài khóa của nền kinh tế này sẽ thu hẹp xuống còn 3,8% GDP trong năm 2026 - trở thành yếu tố thuận lợi lớn nhất cho tăng trưởng. Điều đó cũng có thể được ngầm hiểu là tỷ lệ nợ công trên GDP sẽ có thể giảm xuống 60,6% trong năm 2026 từ mức khoảng 64% của năm 2025”, HSBC dự báo.