Theo HoREA, tại khoản 5 Điều 5 Luật Nhà ở 2023 quy định “Tại các khu vực phường, quận, thành phố thuộc đô thị loại đặc biệt, loại I, loại II và loại III, chủ đầu tư dự án đầu tư xây dựng nhà ở phải xây dựng nhà ở để bán, cho thuê mua, cho thuê”, có nghĩa là tại các khu vực này, chủ đầu tư không được thực hiện dự án “chuyển nhượng quyền sử dụng đất theo hình thức phân lô bán nền để cá nhân tự xây dựng nhà ở”.
Đối với các khu vực còn lại, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh căn cứ điều kiện của địa phương để xác định các khu vực chủ đầu tư dự án nhà ở “được chuyển nhượng quyền sử dụng đất theo hình thức phân lô bán nền để cá nhân tự xây dựng nhà ở” và “thực hiện theo quy định của pháp luật về kinh doanh bất động sản và pháp luật về đất đai”.
Tuy nhiên, tại Điều 220 Luật Đất đai 2024 cho phép “tách thửa đất, hợp thửa đất” nhưng “phải bảo đảm các nguyên tắc, điều kiện”, trong đó có quy định “việc tách thửa đất, hợp thửa đất phải bảo đảm có lối đi; được kết nối với đường giao thông công cộng hiện có; bảo đảm cấp nước, thoát nước và nhu cầu cần thiết khác một cách hợp lý” và “các thửa đất sau khi tách thửa phải bảo đảm diện tích tối thiểu với loại đất đang sử dụng theo quy định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; Trường hợp thửa đất được tách có diện tích nhỏ hơn diện tích tối thiểu được phép tách thửa thì phải thực hiện đồng thời việc hợp thửa với thửa đất liền kề”.
Theo HoREA, tại các đô thị đặc biệt thì “diện tích đất ở tối thiểu” được phép tách thửa không nhỏ hơn 36 m2, “diện tích đất nông nghiệp tối thiểu” được phép tách thửa không nhỏ hơn 500 m2 và “hạn mức đất ở” khi giao đất ở tại tất cả các địa phương tối đa không quá 400 m2.
Với các quy định của Luật Đất đai thì cá nhân, hộ gia đình sau khi thực hiện tách thửa đất đồng thời với chuyển mục đích dử dụng đất sang đất ở thì có một số thửa đất ở “dôi dư” được đưa ra giao dịch trên thị trường, nhất là trong nhiều trường hợp có “đầu nậu” hoặc doanh nghiệp “núp bóng” người sử dụng đất để thực hiện “tách thửa đất”, thực chất là kinh doanh “phân lô bán nền” theo các quy định của pháp luật về dân sự (Bộ Luật Dân sự 2015) mà không phải lập dự án “chuyển nhượng quyền sử dụng đất theo hình thức phân lô bán nền để cá nhân tự xây dựng nhà ở” dẫn đến nhiều trường hợp người dân mua đất nền “ngoài dự án” đã bị lừa đảo, bị thiệt hại mà chưa được pháp luật kinh doanh bất động sản bảo vệ.
Do đó, theo HoREA, cần đưa bất động sản nói trên vào phạm vi điều chỉnh của “dự thảo Luật” lần này.