Giá vàng đã tăng vọt lên mức cao kỷ lục 5.594 USD/ounce vào ngày 29/1, nhưng đã giảm mạnh gần 10% vào ngày hôm sau, mức giảm mạnh nhất trong nhiều thập kỷ. Kể từ đó, vàng đã gặp khó khăn trong việc duy trì ổn định trên mốc 5.000 USD/ounce.
Trong khi các yếu tố vĩ mô như kỳ vọng về lãi suất của Mỹ và căng thẳng địa chính trị tiếp tục thúc đẩy nhu cầu vàng, một số nhà phân tích tin rằng các nhà đầu tư cá nhân và tổ chức Trung Quốc đang đóng vai trò quá lớn trong việc gây ra sự biến động.
“Về vấn đề giá vàng, mọi thứ đã trở nên hơi bất thường ở Trung Quốc…Họ đang phải thắt chặt các yêu cầu ký quỹ. Vì vậy, đối với tôi, vàng trông giống như một sự bùng nổ đầu cơ điển hình”, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết.
Hoạt động giao dịch gia tăng trên thị trường hợp đồng tương lai vàng và các quỹ ETF vàng cùng với việc sử dụng đòn bẩy tài chính ngày càng nhiều bất chấp việc liên tục nâng mức ký quỹ, được cho là nguyên nhân khiến giá vàng biến động mạnh.
Theo Nicky Shiels, giám đốc nghiên cứu và chiến lược kim loại tại MKS Pamp, Trung Quốc đang là động lực chi phối tác động đến giá vàng trong giai đoạn này.
“Điều đó được thúc đẩy bởi sự kết hợp giữa dòng vốn đầu cơ từ nhà đầu tư cá nhân và tổ chức, thông qua sự kết hợp giữa các quỹ ETF, vàng thỏi vật chất và vị thế hợp đồng tương lai”, bà cho biết.
Theo dữ liệu do Capital Economics cung cấp, lượng vàng dự trữ trong các quỹ ETF của Trung Quốc đã tăng hơn gấp đôi kể từ đầu năm 2025, trong khi hoạt động giao dịch hợp đồng tương lai vàng đã tăng mạnh trong những tháng gần đây.
“Sự biến động này một phần là do việc tiếp cận ngày càng nhiều các sản phẩm tài chính liên kết với vàng như hợp đồng tương lai và quỹ ETF tại Trung Quốc…Hơn nữa, cũng có những dấu hiệu cho thấy mức độ đòn bẩy trong thị trường vàng của Trung Quốc đang gia tăng, điều này có thể dẫn đến sự biến động giá vàng đáng kể”, Hamad Hussain, nhà kinh tế học tại Capital Economics cho biết.
Theo Ray Jia, Trưởng bộ phận nghiên cứu khu vực châu Á - Thái Bình Dương (trừ Ấn Độ) kiêm Phó trưởng bộ phận hợp tác thương mại tại World Gold Council cho biết khối lượng giao dịch trên Sàn giao dịch Hợp đồng tương lai Thượng Hải đã tăng mạnh, với mức trung bình từ đầu năm đến nay tiến gần 540 tấn/ngày. Mức tăng này nối tiếp kỷ lục về khối lượng giao dịch trong năm 2025, khi trung bình đạt 457 tấn/ngày.
Các cơ quan quản lý cũng đã chú ý tới diễn biến này, khi Sàn Giao dịch Vàng Thượng Hải nhiều lần nâng yêu cầu ký quỹ nhằm kiềm chế biến động gia tăng trên thị trường. “Việc sử dụng ngày càng nhiều hợp đồng tương lai và đòn bẩy để đầu tư vào vàng không phải là điển hình của các nhà đầu tư tìm kiếm tài sản trú ẩn an toàn”, nhà kinh tế Hamad Hussain cho biết.
Từ tài sản trú ẩn an toàn đến giao dịch đầu cơ?
Làn sóng tham gia gia tăng phản ánh cả những lo ngại mang tính cơ cấu lẫn chiến lược đầu tư ngắn hạn.
“Người dân Trung Quốc có khả năng tiếp cận hạn chế với thị trường tài chính. Họ chủ yếu đầu tư vào bất động sản, tiền gửi ngân hàng… Vàng trở thành lựa chọn thay thế tốt khi giá nhà giảm và lãi suất tiền gửi chỉ quanh mức 1%”, Zhaopeng Xing, chiến lược gia cấp cao về Trung Quốc tại ANZ Research cho biết.
Theo dữ liệu của ANZ Research, hiện vàng chỉ chiếm khoảng 1% tổng tài sản hộ gia đình Trung Quốc. Ông Xing dự báo tỷ trọng này có thể tăng lên 5% trong tương lai gần, đặc biệt trong bối cảnh thị trường bất động sản suy yếu và lãi suất tiền gửi duy trì gần mức thấp lịch sử. “Người dân tin rằng vàng có thể đóng vai trò như một dạng bảo hiểm tài sản”, ông cho biết.
Đối với các nhà chức trách, động lực còn mang tính chiến lược trong bối cảnh nước này đang thúc đẩy xu hướng giảm phụ thuộc vào đồng đô la.
“Chính phủ đang thúc đẩy việc loại bỏ đồng đô la Mỹ để tự bảo vệ mình khỏi sự ép buộc kinh tế từ Mỹ…Các nhà đầu tư cá nhân Trung Quốc và chính phủ đang góp phần đẩy giá vàng tăng cao khi tìm kiếm lợi suất tốt hơn và các tài sản trú ẩn an toàn”, Shaun Rein, người sáng lập và giám đốc điều hành của China Market Research Group cho biết.
Theo dữ liệu chính thức do Bộ Tài chính Mỹ công bố, lượng trái phiếu chính phủ Mỹ do Trung Quốc nắm giữ đã giảm xuống còn 682 tỷ USD vào tháng 11/2025, giảm 11% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) đã mở rộng dự trữ vàng trong 15 tháng liên tiếp tính đến tháng 1, đưa tổng lượng nắm giữ lên khoảng 2.300 tấn.
“Bên cạnh xu hướng tìm kiếm tài sản an toàn, cũng có khả năng đang hình thành một bong bóng vàng tại Trung Quốc”, ông Hamza Hussain nhận định.
