Đưa kỹ năng số đến từng hộ sản xuất
Trên một số vùng sản xuất rau, quả, chăn nuôi ngoại thành Hà Nội, chiếc điện thoại thông minh đã trở thành công cụ quen thuộc bên cạnh máy làm đất, hệ thống tưới và vật tư nông nghiệp.
Thay vì ghi chép toàn bộ quá trình chăm sóc vào sổ giấy, người sản xuất có thể cập nhật ngày xuống giống, loại phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, thời điểm thu hoạch lên nhật ký điện tử. Khi sản phẩm xuất bán, các thông tin cơ bản được tích hợp vào mã QR để người mua kiểm tra nguồn gốc.
Ở những hộ trồng rau theo tiêu chuẩn an toàn, dữ liệu từng lô sản xuất giúp người nông dân kiểm soát tốt hơn quy trình, đồng thời thuận lợi khi làm hồ sơ chứng nhận chất lượng hoặc đưa hàng vào siêu thị, cửa hàng thực phẩm. Với các trang trại chăn nuôi, cảm biến nhiệt độ, độ ẩm, hệ thống cho ăn tự động hay camera giám sát giúp giảm bớt khâu theo dõi thủ công, phát hiện sớm dấu hiệu bất thường trong chuồng trại.
Kế hoạch số 290/KH-UBND được Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường ký ban hành ngày 22/7/2026 được xem là bước tiếp nối nhằm thúc đẩy mạnh hơn tiến trình này. Văn bản này cụ thể hóa Quyết định số 110/QĐ-TTg ngày 16/1/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Đề án “Tuyên truyền, vận động, hướng dẫn nông dân sản xuất, kinh doanh nông sản, thực phẩm an toàn vì sức khỏe cộng đồng giai đoạn 2026 - 2030”.
Theo mục tiêu đặt ra, đến năm 2030, Hà Nội sẽ bồi dưỡng, tập huấn kiến thức và kỹ năng số cho 10.000 hội viên, nông dân, thành viên tổ hợp tác, hợp tác xã nông nghiệp. Nội dung đào tạo tập trung vào sử dụng sổ nhật ký điện tử, mã QR truy xuất nguồn gốc, ứng dụng IoT, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và Blockchain…
Trong thực tế, trở ngại của nhiều hộ nông dân không nằm ở chuyện có điện thoại thông minh hay kết nối internet, mà ở khả năng sử dụng công nghệ đúng mục đích. Một người có thể thành thạo mạng xã hội nhưng chưa quen ghi nhật ký sản xuất điện tử, tạo mã truy xuất hoặc quản lý đơn hàng trên nền tảng số. Bởi vậy, các lớp tập huấn cần đi sâu vào thao tác cụ thể, bám sát sản phẩm và quy trình của từng vùng.
Chẳng hạn, với một hộ trồng cây ăn quả, công nghệ số có thể bắt đầu từ ghi chép lịch chăm sóc, quản lý vật tư và cập nhật sản lượng dự kiến. Đối với cơ sở chăn nuôi, dữ liệu về con giống, thức ăn, tiêm phòng và điều kiện chuồng trại là những thông tin quan trọng. Khi sản phẩm được đưa ra thị trường, toàn bộ quá trình có thể chuyển thành hồ sơ điện tử, giúp đơn vị thu mua đánh giá rõ hơn về chất lượng và khả năng cung ứng.
Hà Nội dự kiến xây dựng, vận hành hệ sinh thái “Nông dân Thủ đô số”, cập nhật cơ sở dữ liệu về các sản phẩm nông nghiệp xanh, hữu cơ và nông sản an toàn. Bản đồ số các hợp tác xã do Hội Nông dân trực tiếp vận động, thành lập cũng sẽ được hình thành, tích hợp thông tin về cơ sở sản xuất, tiêu chuẩn chất lượng, nhật ký điện tử và truy xuất nguồn gốc.
Khi dữ liệu được kết nối, nông dân có thêm kênh giới thiệu sản phẩm, doanh nghiệp thuận lợi hơn trong tìm kiếm vùng nguyên liệu, cơ quan quản lý có cơ sở theo dõi sản xuất, chất lượng và khả năng cung ứng, người tiêu dùng cũng có thể tiếp cận thông tin rõ ràng hơn thay vì chỉ nhận biết sản phẩm qua nhãn mác bên ngoài.
Công nghệ phải gắn với đầu ra
Chuyển đổi số sẽ khó tạo hiệu quả nếu chỉ ghi chép hoặc tạo mã QR. Giá trị nằm ở khả năng kết nối dữ liệu sản xuất với tiêu thụ, qua đó giúp nông dân bán hàng ổn định và tiếp cận những thị trường có yêu cầu cao.
Tại nhiều vùng ngoại thành như Bắc Giang, Hưng Yên, Sơn La, Lào Cai, Lai Châu… nông dân đã bắt đầu giới thiệu rau, quả, đặc sản chế biến trên mạng xã hội, sàn thương mại điện tử hoặc thông qua các phiên bán hàng trực tuyến. Một buổi livestream từ vườn cây, khu sơ chế hay trang trại có thể giúp người mua quan sát trực tiếp quy trình, đặt câu hỏi về nguồn gốc và lựa chọn sản phẩm ngay trên nền tảng.
Tuy nhiên, để “giữ chân” khách hàng, hình ảnh trực tuyến phải đi cùng chất lượng thật, thông tin chính xác, đóng gói phù hợp và năng lực giao hàng ổn định. Một sản phẩm được quảng bá tốt nhưng thiếu kiểm soát chất lượng sẽ nhanh chóng mất niềm tin trên môi trường số.
Kế hoạch của Hà Nội đặt mục tiêu hỗ trợ ít nhất 25 sản phẩm nông nghiệp đăng ký chứng nhận OCOP gắn với truy xuất nguồn gốc; ít nhất 50 sản phẩm đạt tiêu chuẩn chất lượng như VietGAP, GlobalGAP. Thành phố cũng sẽ hướng dẫn 10 cơ sở đăng ký mã số vùng trồng, vùng nuôi và xây dựng mã QR truy xuất nguồn gốc nông sản.
Đầu ra cho nông sản an toàn được Thành phố hướng đến các kênh tiêu thụ ổn định như bếp ăn công nghiệp, trường học, hệ thống phân phối và doanh nghiệp chế biến. Đây là những thị trường có nhu cầu lớn nhưng yêu cầu chặt chẽ về nguồn gốc, chất lượng, sản lượng và thời gian giao hàng.
| |
Nông dân livestream bán vải tại Bắc Giang. |
Một hộ riêng lẻ thường khó đáp ứng đồng thời các điều kiện này, bởi vậy, cùng với chuyển đổi số, Hà Nội sẽ hỗ trợ hình thành 100 chi Hội Nông dân nghề nghiệp, 790 tổ Hội Nông dân nghề nghiệp, 50 hợp tác xã và 450 tổ hợp tác trong lĩnh vực nông nghiệp. Ít nhất 10 hợp tác xã được định hướng tham gia, kết nối hiệu quả vào chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn.
Mục tiêu cuối cùng của chuyển đổi số nông nghiệp vẫn là nâng chất lượng sản phẩm và bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng. Đến năm 2030, Hà Nội phấn đấu 95% hội viên, nông dân sản xuất, chế biến, kinh doanh nông sản, thực phẩm được tuyên truyền, nâng cao nhận thức về an toàn thực phẩm.
Toàn bộ cán bộ Hội Nông dân các cấp, gồm cả chi hội trưởng, sẽ được bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng tư vấn, hỗ trợ người sản xuất.
Thành phố dự kiến kiểm tra, giám sát 790 hộ, cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh nông sản, thực phẩm; xây dựng 79 mô hình nông dân giám sát cộng đồng về an toàn thực phẩm. Công tác tuyên truyền sẽ được triển khai qua hội nghị, lớp tập huấn, mạng xã hội, nền tảng số và trợ lý ảo AI, kết hợp tham quan, trải nghiệm tại các mô hình sản xuất.
Các phương thức xanh, hữu cơ, tuần hoàn, ứng dụng công nghệ cao tiếp tục được khuyến khích trong trồng trọt, chăn nuôi và thủy sản. Nông dân được hướng dẫn áp dụng VietGAP, mô hình 3F, công nghệ sinh học, nuôi hữu cơ và sinh thái phù hợp với từng lĩnh vực.
Sự kiện “Nông dân Thủ đô - kết nối, lan tỏa chuyển đổi xanh” sẽ được tổ chức thường niên, tạo không gian quảng bá nông sản an toàn của Hà Nội và các địa phương. Hoạt động bán hàng trực tuyến, livestream, tham gia hội chợ, tuần hàng, lễ hội nông sản và điểm du lịch cũng được hỗ trợ để mở rộng khả năng tiếp cận người tiêu dùng.