Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà phát biểu tại Hội nghị.
Hoạt động giám sát của HĐND phải đi sâu vào những lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro lớn như đầu tư công, đất đai, quy hoạch, tài chính công, chuyển đổi số, môi trường và các dự án trọng điểm; điều quan trọng nhất là phải nâng cao năng lực cảnh báo sớm, phát hiện sớm và xử lý sớm các nguy cơ rủi ro ngay từ cơ sở.
Nội dung trên được Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đề cập trong phát biểu tại Hội nghị HĐND toàn quốc triển khai phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026-2031, sáng 28/5.
Theo Phó thủ tướng, mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn tới đòi hỏi phải có năng lực quản trị rủi ro tương ứng; rủi ro hiện nay không chỉ đến từ kinh tế hay đầu tư công, mà còn đến từ an ninh dữ liệu, biến đổi khí hậu, già hóa dân số, dịch chuyển chuỗi cung ứng và những biến động rất nhanh, khó lường của tình hình thế giới.
Vì vậy, hoạt động giám sát của HĐND phải chuyển mạnh từ “giám sát sự vụ” sang “giám sát chiến lược phát triển”; phải đi sâu vào những lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro lớn, theo Phó thủ tướng.
Bà Trà cũng nêu rõ, giám sát không chỉ tập trung nêu ra tồn tại, mà phải góp phần thúc đẩy thực thi, giữ vững ổn định và tạo nền tảng quan trọng cho phát triển nhanh, bền vững.
Chính phủ luôn lắng nghe ý kiến từ cơ sở, từ thực tiễn hoạt động của HĐND các cấp, Phó thủ tướng khẳng định.
Từ góc độ Chính phủ, Phó thủ tướng đề nghị tập trung một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm gắn với nâng cao hiệu quả HĐND các cấp trước yêu cầu nâng cao chất lượng hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp trong thời gian tới.
Đó là, phải đổi mới mạnh mẽ tư duy quản trị địa phương theo hướng kiến tạo phát triển và phục vụ Nhân dân.
Bà Trà nói, điểm cốt lõi của quản trị địa phương hiệu quả là tạo được môi trường phát triển tốt hơn, huy động cộng đồng, doanh nghiệp và các tầng lớp Nhân dân và phát huy cao độ dân chủ cơ sở, để mọi người dân được tham gia vào từng mục tiêu, nhiệm vụ, chính sách phát triển của đất nước và địa phương.
Chính phủ sẽ tiếp tục đề xuất Quốc hội và theo thẩm quyền hoàn thiện thể chế, chính sách, phân định rõ hơn thẩm quyền giữa Trung ương và địa phương; tăng tính chủ động, tự chịu trách nhiệm và khả năng phản ứng chính sách của địa phương. Đặc biệt, Chính phủ sẽ hướng dẫn, phát huy hơn nữa vai trò, chức năng của HĐND, nhất là HĐND cấp xã, bà Trà cho hay.
Về tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền thực chất gắn với kiểm soát quyền lực hiệu quả, Phó thủ tướng cho rằng, yếu tố cơ bản của chính quyền địa phương hai cấp không chỉ là tinh gọn tổ chức bộ máy, mà là tái cấu trúc lại phương thức vận hành của nền hành chính quốc gia theo hướng gần dân, linh hoạt hơn, hiệu quả hơn và kiến tạo phát triển đất nước nhanh hơn.
Chính phủ tiếp tục rà soát, phân cấp, phân quyền cho địa phương; đồng thời phân bổ tương ứng về nguồn lực, dữ liệu và công cụ quản trị để địa phương đủ năng lực thực hiện trọng trách được giao, bà Trà thông tin.
Nhưng, Phó thủ tướng cũng lưu ý, phân quyền càng mạnh thì kiểm soát quyền lực phải càng phải chặt chẽ. HĐND phải thực sự là thiết chế kiểm soát quyền lực hiệu quả ở địa phương; nhất là tiếp tục ban hành cơ chế phân cấp tại địa phương mình; đồng thời gắn với điều chỉnh, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính để đáp ứng được yêu cầu vận hành hiệu lực, hiệu quả chính quyền địa phương 2 cấp.
Đề cập nhiệm vụ tiếp tục đẩy mạnh cải cách thể chế và cải cách thủ tục hành chính, Phó thủ tướng nhấn mạnh đây chính là khâu đột phá của đột phá để giải phóng nguồn lực nâng cao năng lực cạnh tranh và đạt được mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Vì vậy, Quốc hội đang đồng hành cùng Chính phủ tập trung rất mạnh vào cải cách thể chế với tinh thần thể chế phải mở đường cho phát triển và bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.
Phó thủ tướng cho biết, chỉ trong thời gian rất ngắn, Chính phủ đã ban hành 11 nghị quyết, trong đó đã bãi bỏ 56 ngành nghề kinh doanh có điều kiện, cắt giảm 697 thủ tục hành chính và 1.754 điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa 704 thủ tục hành chính (TTHC), phân cấp cho địa phương 321 TTHC, giảm 53% thời gian thực hiện TTHC, giảm 55% chi phí tuân thủ.
“Như vậy, chúng ta tiết kiệm bình quân khoảng 23.000 tỷ đồng mỗi năm. Đây là những con số rất ấn tượng và thực chất diễn ra trong điều kiện, bối cảnh không đơn giản, hết sức khó khăn, nhưng Chính phủ quyết tâm và đã thực hiện được điều này”, Phó thủ tướng nhấn mạnh.
Lãnh đạo Chính phủ bày tỏ mong muốn HĐND quan tâm tiếp tục thực hiện việc phân cấp các thủ tục hành chính ở địa phương và yêu cầu các bộ, ngành khẩn trương hướng dẫn các nội dung liên quan đến việc cắt giảm trên để bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất, liên thông và không gián đoạn trong giải quyết thủ tục hành chính này.
Mặt khác, Phó thủ tướng mong muốn HĐND các cấp từ kinh nghiệm của Chính phủ tiếp tục đồng hành với chính quyền địa phương để rà soát lại hệ thống thủ tục hành chính của mình để tiếp tục cắt giảm thủ tục hành chính. Đồng thời, sớm tiếp nhận các nhiệm vụ được phân cấp, phân quyền.
“Ở đây, không chỉ thuần túy giải quyết thủ tục nhanh hay chậm mà chúng ta phải tập trung vào việc là khi thủ tục hành chính cắt, đơn giản như vậy thì đem đến hiệu quả cho việc thúc đẩy kiến tạo phát triển cho địa phương như thế nào. Đây mới là điều mong muốn và thước đo thực chất về cải cách hành chính trong giai đoạn hiện nay”, bà Trà nhấn mạnh.
