Tại phiên giải trình, chất vấn của Thường trực HĐND tỉnh Gia Lai khóa XIII, nhiệm kỳ 2026 – 2030 vào ngày 8/9, liên quan đến kết quả phân bổ và giải ngân vốn đầu tư công năm 2026 từ ngày 1/1/2026 đến ngày 30/7/2026, ông Phạm Tấn Thành, Trưởng ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh Gia Lai bày tỏ lo ngại một số chủ đầu tư có tỷ lệ giải ngân rất thấp.
Đáng chú ý nhất là Ban quản lý các dự án Giao thông và Dân dụng có kế hoạch vốn trên 10.811 tỷ đồng nhưng mới giải ngân khoảng 21,8%; Ban quản lý các dự án Nông nghiệp và Phát triển nông thôn được giao khoảng 2.258,9 tỷ đồng, giải ngân 40,36%; Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Gia Lai được giao khoảng 1.598,2 tỷ đồng, giải ngân 42,94%.
Theo đại biểu, đây là khối lượng vốn rất lớn, nếu không có giải pháp quyết liệt sẽ ảnh hưởng đáng kể đến tỷ lệ giải ngân chung của tỉnh.
| |
Dự án nâng cấp Cảng hàng không Phù Cát do Ban quản lý các dự án Giao thông và Dân dụng tỉnh Gia Lai làm chủ đầu tư đang được hoàn thiện để bay hiệu chuẩn trong tháng 9/2026. |
Liên quan đến lo ngại của đại biểu, ông Trần Cang, Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Gia Lai thông tin, tại thời điểm ngày 30/7/2026, đối với Ban quản lý các dự án Giao thông và Dân dụng được giao kế hoạch vốn 10.811 tỷ đồng, giải ngân 2.357 tỷ đồng, đạt 21,8%.
Cụ thể, vốn bố trí gồm vốn ngân sách trung ương 7.733 tỷ đồng, giải ngân 1.308 tỷ đồng, đạt 16,91%; nguồn tiền sử dụng đất 2.424 tỷ đồng, giải ngân 650 tỷ đồng, đạt 26,82%; nguồn vốn khác ngân sách tỉnh 654 tỷ đồng, giải ngân 399 tỷ đồng, đạt 61,01%.
Nguyên nhân chính dẫn đến tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công trong 7 tháng năm 2026 của Ban quản lý các dự án Giao thông và Dân dụng còn thấp là do trung ương thông báo vốn chậm; đồng thời, vốn bố trí cho các dự án của ban từ nguồn thu tiền sử dụng đất còn thấp do tiến độ thu tiền đất của tỉnh chưa đạt tiến độ đề ra.
Cụ thể, trong tổng kế hoạch vốn giao cho Ban quản lý các dự án Giao thông và Dân dụng là 10.811 tỷ đồng, vốn của Dự án đường bộ cao tốc Quy Nhơn – Pleiku (gồm dự án thành phần 1 và 2) bố trí cho đơn vị là 7.081 tỷ đồng, tức chiếm hơn 65%, trong đó, nguồn vốn ngân sách trung ương 7.000 tỷ đồng nhưng mới được phân bổ vào ngày 5/7/2026.
Do đó, đến cuối tháng 7/2026, phần vốn bố trí cho cao tốc mới giải ngân 1.026 tỷ đồng.
Ngoài ra, tiến độ thu tiền sử dụng đất ngân sách tỉnh hưởng để giải ngân các dự án đầu tư công của tỉnh chỉ đạt 21,3%. Do đó, ngân sách tỉnh đã bố trí vốn thanh toán các dự án bố trí từ tiền sử dụng đất của ban là 650/2.424 tỷ đồng, đạt 26,8%. Tỷ lệ này dù cao hơn tiến độ thu tiền sử dụng đất chung của tỉnh nhưng còn thấp so với kế hoạch vốn đã giao.
Đối với Ban quản lý các dự án Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, đơn vị được giao kế hoạch vốn 2.259 tỷ đồng, giải ngân 912 tỷ đồng, đạt 40,36%. Trong đó, bố trí vốn ngân sách trung ương 1.243 tỷ đồng, giải ngân 233 tỷ đồng, đạt 18,75%; nguồn tiền sử dụng đất 513 tỷ đồng, giải ngân 288 tỷ đồng, đạt 56,14%; nguồn vốn khác ngân sách tỉnh 503 tỷ đồng, giải ngân 391 tỷ đồng, đạt 77,73%.
Đại diện Sở Tài chính tỉnh Gia Lai, đây là đơn vị có tỷ lệ giải ngân tốt trong 6 tháng năm 2026; tuy nhiên, trong tháng 7 được bổ sung khối lượng vốn lớn để thực hiện nhiệm vụ khắc phục hậu quả, phòng chống thiên tai với số tiền 964 tỷ đồng nên tỷ lệ giải ngân chung giảm.
Đồng thời, việc giải ngân nguồn vốn này phụ thuộc vào tiến độ thực hiện phương án bồi thường, hỗ trợ của các địa phương, do đó ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân chung của đơn vị.
Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh được giao kế hoạch vốn 1.598 tỷ đồng, đến thời điểm báo cáo giải ngân 686 tỷ đồng, đạt 42,94%. Trong đó, vốn bố trí gồm nguồn tiền sử dụng đất 592 tỷ đồng, giải ngân 296 tỷ đồng, đạt 50%; nguồn vốn khác ngân sách tỉnh 1.006 tỷ đồng, giải ngân 390 tỷ đồng, đạt 38,77%.
Nguyên nhân chính dẫn đến tiến độ giải ngân chung của đơn vị chậm đến cuối tháng 7/2026 là do đơn vị chịu ảnh hưởng một phần từ tiến độ thu nguồn sử dụng đất (ngân sách tỉnh bố trí nguồn vốn để giải ngân theo tiến độ thu tiền sử dụng đất).
Bên cạnh đó, vốn bố trí cho việc di dời Cụm công nghiệp Nhơn Bình và Cụm công nghiệp Quang Trung từ nguồn tăng thu, tiết kiệm chi mới được phân bổ vào tháng 6/2026; hạ tầng Cụm công nghiệp Bùi Thị Xuân đang thi công, do đó các doanh nghiệp tại Cụm công nghiệp Nhơn Bình và Cụm công nghiệp Quang Trung chưa có nhu cầu nhận bồi thường, tái định cư.
Tuy nhiên, Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Gia Lai cho hay, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công của các đơn vị này đã có chuyển biến tích cực trong tháng 8.
Ban quản lý các dự án Giao thông và Dân dụng tỉnh Gia Lai là đơn vị có tỷ lệ giải ngân tích cực nhất. Theo đó, đến 25/8/2026, đơn vị đã đẩy nhanh giải ngân Dự án đường bộ cao tốc Quy Nhơn - Pleiku đạt 6.245/6.500 tỷ đồng, tương ứng 96,07% (chỉ tính phần kế hoạch thuộc 9.100 tỷ đồng, không tính vốn ngân sách địa phương). Điều này góp phần đến ngày 31/8, tỷ lệ giải ngân của đơn vị đã đạt 75,61%.
Đối với 2 đơn vị còn lại, đến ngày 31/8/2026, tỷ lệ giải ngân cũng đạt trên 50%. Cụ thể, Ban quản lý các dự án Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đạt 55,37%; Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh đạt 54,48%.
Về giải pháp trong thời gian tới, Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Gia Lai cho biết, Sở tập trung rà soát, tham mưu UBND tỉnh điều chỉnh giải ngân vốn đầu tư công năm 2026 theo hướng các dự án bố trí từ nguồn ngân sách tỉnh nếu không có khả năng giải ngân (vì không thực hiện được khối lượng) sẽ điều chuyển vốn cho các dự án có khả năng giải ngân.
Đồng thời, sở tiếp tục tham mưu các giải pháp để đẩy nhanh kế hoạch thu tiền sử dụng đất của tỉnh. Trường hợp cuối tháng 10/2026, nếu hụt thu tiền sử dụng đất, Sở Tài chính sẽ tham mưu UBND tỉnh thực hiện các giải pháp tài chính theo quy định.
Ngoài ra, Sở Tài chính tỉnh Gia Lai cũng kiến nghị UBND tỉnh chỉ đạo cơ quan Thuế tỉnh đôn đốc thu nộp các khoản nợ tiền sử dụng đất với số tiền trên 400 tỷ đồng.
Ông Nguyễn Hữu Quế, Phó chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai nhấn mạnh, giải ngân vốn đầu tư công có tác động trực tiếp đến phát triển kinh tế - xã hội, tốc độ tăng trưởng và nguồn thu ngân sách. Do đó, UBND tỉnh xác định giải ngân đầu tư công là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, đồng thời là tiêu chí quan trọng để đánh giá trách nhiệm, năng lực và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ của người đứng đầu, các chủ đầu tư.
Đối với nguồn thu tiền sử dụng đất, ông Quế đánh giá đây là một trong những điểm nghẽn cần tập trung tháo gỡ. Để tháo gỡ, UBND tỉnh đã giao trách nhiệm cụ thể cho các đơn vị, đẩy nhanh công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, hoàn thiện thủ tục để tổ chức đấu giá đất.