Xung đột tại Trung Đông đã bước sang ngày thứ 100, nhưng kịch bản giá dầu tăng vọt lên 200 USD/thùng như nhiều lo ngại trước đó vẫn chưa xảy ra, dù nguồn cung dầu thô toàn cầu đã giảm khoảng 14% kể từ khi căng thẳng bùng phát ngày 28/2.
Theo các nhà phân tích, yếu tố quan trọng giúp thị trường tránh được cú sốc giá lớn là việc Trung Quốc giảm mạnh nhập khẩu dầu thô. Lượng dầu nhập khẩu của nước này đã giảm từ 11,7 triệu thùng/ngày trong tháng 2 xuống dưới 9 triệu thùng/ngày vào cuối tháng 5, qua đó làm dịu tác động từ sự gián đoạn nguồn cung liên quan đến eo biển Hormuz.
Các chuyên gia của JPMorgan ước tính mức cắt giảm của Trung Quốc chiếm khoảng 74% tổng mức suy giảm nhập khẩu dầu thô toàn cầu, góp phần giúp giá dầu duy trì trạng thái "ổn định đáng kể" trong suốt bốn tháng xung đột.
Trung Quốc trở thành "van giảm áp" của thị trường dầu mỏ
Theo Societe Generale, việc Trung Quốc giảm gần 3 triệu thùng dầu nhập khẩu mỗi ngày cùng với hoạt động lọc dầu suy yếu là một trong những yếu tố quan trọng nhất giúp tái cân bằng thị trường.
Mike Haigh, Trưởng bộ phận nghiên cứu hàng hóa của Societe Generale, nhận định, đây là một trong những yếu tố bù đắp lớn nhất cho cú sốc nguồn cung hiện nay, chỉ đứng sau việc Ả Rập Xê út điều chỉnh các tuyến vận chuyển dầu và thậm chí còn có tác động lớn hơn các chương trình xả kho dự trữ chiến lược phối hợp của Mỹ, châu Âu và Nhật Bản.
Ngoài ra, việc các nước đồng loạt giải phóng dự trữ dầu chiến lược, những tín hiệu trấn an từ Mỹ, cũng như sản lượng gia tăng tại Brazil và Venezuela đã góp phần bù đắp sự thiếu hụt nguồn cung, giúp thị trường tránh lặp lại cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973.
Đáng chú ý, dù nguồn cung toàn cầu giảm khoảng 14%, giá dầu mới tăng khoảng 30%. Trong khi đó, cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973 chỉ khiến nguồn cung giảm khoảng 7% nhưng lại đẩy giá dầu tăng tới 134%.
Theo Rory Green, chiến lược gia của GlobalData TS Lombard, quá trình điện khí hóa diễn ra nhanh chóng trong lĩnh vực năng lượng và giao thông kể từ năm 2022 đã giúp Trung Quốc chuyển từ trạng thái cân bằng năng lượng sang thặng dư đáng kể, qua đó làm giảm nhu cầu nhập khẩu dầu.
Áp lực tăng giá vẫn hiện hữu
Trong ngắn hạn, triển vọng giá dầu vẫn phụ thuộc lớn vào diễn biến tại eo biển Hormuz.
JPMorgan dự báo, nếu tuyến vận tải huyết mạch này được khôi phục hoàn toàn trong tháng 6, giá dầu Brent có thể duy trì quanh mức 100 USD/thùng trong phần còn lại của năm 2026. Ngược lại, nếu tình trạng gián đoạn kéo dài, giá dầu có thể tăng thêm khoảng 5 USD/thùng trong quý III và 15 USD/thùng trong quý IV do lượng tồn kho toàn cầu suy giảm nhanh hơn.
Ở góc nhìn thận trọng hơn, Fitch cho rằng nếu eo biển Hormuz được mở cửa trở lại vào cuối tháng 7, giá dầu Brent có thể giảm mạnh và bình quân chỉ còn khoảng 70 USD/thùng từ tháng 9. Theo tổ chức này, đợt tăng giá hiện nay chủ yếu phản ánh cú sốc logistics tạm thời thay vì sự suy giảm kéo dài của năng lực sản xuất.
Tuy nhiên, Societe Generale cho rằng, thị trường đang đánh giá thấp áp lực tăng giá trong dài hạn. Theo ngân hàng này, các quốc gia cuối cùng vẫn phải bổ sung lượng dầu đã rút khỏi kho dự trữ chiến lược, đồng thời duy trì mức tồn kho an toàn trong bối cảnh nguồn cung mới không thể gia tăng nhanh chóng.
Bên cạnh đó, các dự án khai thác dầu mới chỉ được triển khai khi giá dầu đủ cao để đảm bảo hiệu quả đầu tư. Điều này đồng nghĩa với việc thị trường cần một mặt bằng giá cao hơn để khuyến khích nguồn cung mới.
"Cân bằng dài hạn của thị trường dầu mỏ nhiều khả năng sẽ ở mức giá cao hơn so với những gì thị trường đang phản ánh hiện nay", các chuyên gia hàng hóa của Societe Generale nhận định.