Gắn mã định danh bất động sản, yêu cầu chủ đầu tư công khai thông tin dự án

0:00 / 0:00
0:00
(ĐTCK) Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) vừa được Quốc hội thông qua đã bổ sung nhiều quy định về công khai thông tin, hợp đồng mẫu, đặt cọc và thanh toán nhằm kiểm soát rủi ro giao dịch, bảo vệ người mua; đồng thời giữ yêu cầu chủ đầu tư phải hoàn thành nghĩa vụ tài chính về đất đai trước khi chuyển nhượng dự án.

Sáng 21/11, với 471/479 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi).

Luật gồm 10 chương, 63 điều, giảm 20 điều so với Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023 và có hiệu lực từ ngày 1/7/2027.

Quốc hội thông qua dự án Luật Kinh doanh (bất động sản) sáng 21/11

Quốc hội thông qua dự án Luật Kinh doanh (bất động sản) sáng 21/11

Kiểm soát dòng tiền, tăng trách nhiệm của chủ đầu tư

Một trong những nội dung đáng chú ý là tăng trách nhiệm công khai thông tin của doanh nghiệp kinh doanh bất động sản.

Trước khi đưa bất động sản, dự án bất động sản vào kinh doanh, doanh nghiệp phải công khai đầy đủ, chính xác thông tin trên Hệ thống thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản, đồng thời trên trang thông tin điện tử của doanh nghiệp.

Các thông tin phải công khai gồm hồ sơ pháp lý về đầu tư, đất đai, quy hoạch, xây dựng; tình trạng sở hữu, quyền sử dụng và các hạn chế liên quan; tình trạng tranh chấp, thế chấp; hợp đồng sử dụng với khách hàng cùng những thông tin liên quan khác. Khi có thay đổi, doanh nghiệp phải cập nhật. Luật cũng đặt ra yêu cầu về năng lực tài chính của chủ đầu tư.

Cụ thể, vốn chủ sở hữu phải bảo đảm tối thiểu 20% tổng vốn đầu tư đối với dự án có quy mô sử dụng đất dưới 20 ha và tối thiểu 15% đối với dự án có quy mô từ 20 ha trở lên. Trường hợp doanh nghiệp thực hiện nhiều dự án cùng lúc, vốn chủ sở hữu phải được phân bổ để bảo đảm tỷ lệ tương ứng tại từng dự án.

Đối với bất động sản hình thành trong tương lai, luật quy định các điều kiện trước khi được đưa vào kinh doanh, trong đó có yêu cầu về khởi công xây dựng, giấy tờ về quyền sử dụng đất, giấy phép xây dựng và các hồ sơ pháp lý liên quan.

Riêng nhà chung cư, tòa nhà hỗn hợp có nhà ở, chủ đầu tư phải có giấy tờ chứng minh đã nghiệm thu hoàn thành phần móng. Trước khi ký hợp đồng mua bán, thuê mua, chủ đầu tư phải thông báo cho cơ quan quản lý nhà nước chuyên môn cấp tỉnh để kiểm tra điều kiện của bất động sản.

Đáng chú ý, tiền đặt cọc mua, thuê mua nhà ở, công trình xây dựng hình thành trong tương lai không vượt quá 5% giá bán, giá thuê mua và chỉ được thu khi bất động sản đã đủ điều kiện đưa vào kinh doanh.

Thỏa thuận đặt cọc phải ghi rõ giá bán, giá thuê mua và khoản tiền đặt cọc được tính vào tiền thanh toán lần đầu theo hợp đồng. Lần thanh toán đầu tiên, bao gồm cả tiền đặt cọc, không được vượt quá 30% giá trị hợp đồng. Các lần thanh toán tiếp theo phải phù hợp với tiến độ xây dựng; tổng số tiền thu trước khi bàn giao nhà ở, công trình xây dựng không vượt quá 70% giá trị hợp đồng.

Trường hợp bên bán là tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài thuộc diện luật quy định, tỷ lệ tối đa là 50%.

Luật đồng thời nghiêm cấm chủ đầu tư thu tiền dưới bất kỳ hình thức nào để bảo đảm giao kết hợp đồng mua bán, thuê mua bất động sản hình thành trong tương lai khi bất động sản chưa đủ điều kiện đưa vào kinh doanh. Việc ủy quyền cho tổ chức, cá nhân khác ký hợp đồng đặt cọc, mua bán, thuê mua cũng bị hạn chế, trừ trường hợp dự án có nhiều chủ đầu tư theo quy định của Chính phủ.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý và hoàn thiện dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) sáng 21/11
Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý và hoàn thiện dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) sáng 21/11

Giữ điều kiện chuyển nhượng dự án, bổ sung mã định danh bất động sản

Trong báo cáo giải trình, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, Chính phủ cho biết đã tiếp thu nhiều ý kiến về việc bảo vệ người mua nhà thông qua kiểm soát hợp đồng. Doanh nghiệp phải công khai hợp đồng sử dụng với khách hàng; Chính phủ ban hành hợp đồng mẫu và doanh nghiệp phải sử dụng đúng mẫu, không được tùy ý thay đổi nội dung, trừ những nội dung được phép bổ sung. Hợp đồng không được có điều khoản trái quy định pháp luật hoặc xâm phạm quyền lợi người tiêu dùng.

Trường hợp hợp đồng ký với khách hàng khác với hợp đồng mẫu hoặc nội dung đã công khai, chủ đầu tư có thể bị xử lý vi phạm và phải bồi thường thiệt hại nếu gây ra tổn thất cho khách hàng. Cơ chế quản lý được điều chỉnh theo hướng hậu kiểm thay vì yêu cầu đăng ký trước, song Chính phủ cho biết sẽ có biện pháp kiểm tra, xử lý đủ mạnh ngay khi luật có hiệu lực, nhất là đối với hợp đồng mua bán căn hộ chung cư.

Một vấn đề khác được nhiều đại biểu quan tâm là khoản tiền 5% còn lại khi thanh toán hợp đồng. Trong quá trình xây dựng luật, phương án yêu cầu người mua chuyển khoản tiền này vào tài khoản ngân hàng và chỉ được giải ngân sau khi có giấy chứng nhận từng được đưa ra. Tuy nhiên, Chính phủ đã không giữ phương án này trong luật.

Theo giải trình của Chính phủ, việc giữ lại 5% trong thời gian dài có thể khiến dòng tiền của doanh nghiệp bị ách tắc, nhất là với những dự án chậm cấp giấy chứng nhận do vướng mắc thủ tục hành chính hoặc pháp lý không xuất phát từ lỗi của chủ đầu tư.

Cách tiếp cận được lựa chọn là khoản tiền còn lại được thanh toán sau khi người mua nhận giấy chứng nhận; trường hợp người mua tự làm thủ tục thì thanh toán khi chủ đầu tư đã bàn giao đầy đủ hồ sơ đề nghị cấp giấy chứng nhận. Chính phủ cũng cho biết sẽ tăng cường kiểm tra, xử lý nếu chủ đầu tư không thực hiện nghĩa vụ hoặc không cung cấp đầy đủ hồ sơ.

Toàn cảnh phiên họp

Toàn cảnh phiên họp

Về chuyển nhượng dự án bất động sản, Chính phủ tiếp tục giữ quy định dự án chỉ được chuyển nhượng khi đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính về đất đai. Đề xuất cho phép bên nhận chuyển nhượng tiếp nhận nghĩa vụ tài chính còn tồn đọng trong trường hợp bên chuyển nhượng chưa thể hoàn thành chưa được tiếp thu.

Theo Chính phủ, quy định hiện hành nhằm bảo đảm thu ngân sách nhà nước, hạn chế đầu cơ và sàng lọc năng lực thực chất của nhà đầu tư. Nếu cho phép chuyển nhượng khi nghĩa vụ tài chính về đất chưa hoàn thành, có thể phát sinh tình trạng chuyển nhượng lòng vòng, làm tăng chi phí đầu vào và giá bất động sản, đồng thời tiềm ẩn tranh chấp. Doanh nghiệp vẫn có thể huy động vốn, hợp tác đầu tư hoặc chuyển nhượng phần dự án đã hoàn thành theo quy định pháp luật.

Luật cũng mở rộng một số đối tượng được mua, thuê, thuê mua nhà ở và bất động sản tại Việt Nam. Trong đó có công dân Việt Nam, người Việt Nam định cư ở nước ngoài là công dân Việt Nam, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài được phép nhập cảnh và tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đáp ứng điều kiện luật định. Tổ chức nước ngoài hoạt động hợp pháp tại Việt Nam và cá nhân nước ngoài được phép nhập cảnh cũng được thực hiện một số giao dịch bất động sản theo phạm vi luật quy định. Chính phủ sẽ quy định tỷ lệ diện tích nhà ở được phép bán, cho thuê mua cho người nước ngoài, bảo đảm yêu cầu quốc phòng, an ninh.

Một điểm mới khác là quy định về mã định danh điện tử đối với nhà ở, công trình xây dựng, phần diện tích sàn xây dựng và quyền sử dụng đất đã có hạ tầng kỹ thuật trong dự án bất động sản. Mã định danh được quản lý thống nhất trong hệ thống thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản, cùng với dữ liệu về chứng chỉ hành nghề môi giới và đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở. Quy định này tạo cơ sở để quản lý, tra cứu thông tin từng bất động sản và hỗ trợ minh bạch hóa thị trường.

Luật đồng thời quy định về tổ chức, hoạt động của sàn giao dịch bất động sản và doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ môi giới. Sàn giao dịch phải kiểm tra hồ sơ pháp lý, điều kiện đưa bất động sản vào kinh doanh trước khi niêm yết, cung cấp thông tin và hỗ trợ giao dịch. Các quy định về quản lý dữ liệu, giao dịch và hoạt động môi giới được kỳ vọng góp phần nâng cao trách nhiệm của các chủ thể tham gia thị trường.

Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) cùng Luật Đất đai (sửa đổi) và Luật Nhà ở (sửa đổi) được yêu cầu bảo đảm thống nhất, đồng bộ và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2027.

Chính phủ cho biết đã dự thảo nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật, đồng thời sẽ tiếp tục hoàn thiện các văn bản hướng dẫn để có hiệu lực đồng thời, tránh phát sinh thủ tục và chi phí tuân thủ không cần thiết cho người dân, doanh nghiệp.

Minh Minh

Tin liên quan

Tin cùng chuyên mục