Khơi thông dòng vốn dài hạn
Theo Dragon Capital, nhu cầu vốn đầu tư của Việt Nam giai đoạn 2026-2030 ước khoảng 1.460 tỷ USD, gần gấp đôi giai đoạn 2021-2025. Đáng chú ý, hơn một nửa nhu cầu vốn dự kiến phải được đáp ứng từ thị trường vốn và các kênh huy động dài hạn khác.
Trong khi đó, hệ thống ngân hàng hiện vẫn giữ vai trò chủ đạo trong cung ứng vốn cho nền kinh tế với tỷ lệ tín dụng/GDP khoảng 146%.
Việc tiếp tục dựa chủ yếu vào tín dụng ngân hàng để đáp ứng nhu cầu đầu tư dài hạn có thể gia tăng áp lực cân đối nguồn vốn và quản trị rủi ro của các tổ chức tín dụng. Phát triển thị trường vốn vì vậy là yêu cầu cần thiết để đa dạng hóa kênh huy động và xây dựng cấu trúc tài chính cân bằng hơn.
Tại tọa đàm “30 năm ngành chứng khoán Việt Nam: Động lực mới, vị thế mới, sức bật mới” do Tạp chí Kinh tế - Tài chính tổ chức tuần qua, bà Lương Thị Mỹ Hạnh, Giám đốc Quản lý tài sản, Khối trong nước, Dragon Capital Việt Nam nhấn mạnh vai trò của ngành quản lý quỹ trong việc huy động nguồn vốn dài hạn nội địa, góp phần đa dạng hóa kênh cung ứng vốn cho nền kinh tế.
Thị trường cần lực lượng nhà đầu tư tổ chức đủ lớn để giảm sự lệ thuộc vào dòng tiền ngắn hạn và hạn chế tác động từ biến động vốn ngoại.
Đối với thị trường chứng khoán, đây vừa là cơ hội, vừa là thách thức. Sau 30 năm hình thành và phát triển, thị trường đã khẳng định vai trò trong hệ thống tài chính quốc gia. Tuy nhiên, để trở thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn chủ lực, thị trường cần chuyển trọng tâm từ mở rộng quy mô sang nâng cao chất lượng, hiệu quả phân bổ vốn và khả năng thu hút dòng tiền dài hạn.
Việc được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp mở ra cơ hội thu hút thêm vốn quốc tế. Tuy nhiên, bên cạnh thu hút vốn ngoại, xây dựng nền tảng vốn nội đủ mạnh cũng rất quan trọng, giúp thị trường hạn chế sự phụ thuộc vào biến động bên ngoài và duy trì đà phát triển ổn định.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là mở rộng nguồn cung hàng hóa chất lượng, tăng lựa chọn cho nhà đầu tư và nâng cao năng lực huy động vốn của doanh nghiệp qua thị trường chứng khoán.
Đề cập định hướng phát triển thị trường thời gian tới, ông Hoàng Văn Thu, đại diện Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) cho biết, cơ quan quản lý sẽ tập trung nâng cao chất lượng thị trường, tăng cường hội nhập quốc tế và phát huy vai trò huy động vốn cho nền kinh tế.
Trước hết, UBCKNN tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp huy động vốn và thu hút đầu tư nước ngoài.
Cùng với đó, cơ quan quản lý thúc đẩy cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước tại doanh nghiệp; khuyến khích các doanh nghiệp quy mô lớn, có nền tảng tài chính và quản trị tốt niêm yết trên thị trường. Định hướng cho phép doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) thực hiện IPO gắn với niêm yết tại Việt Nam cũng được kỳ vọng mở rộng nguồn cung cổ phiếu chất lượng.
Bên cạnh cổ phiếu, phát triển thị trường trái phiếu và đa dạng hóa sản phẩm tài chính sẽ giúp mở rộng kênh huy động vốn, đáp ứng nhu cầu của nhiều nhóm doanh nghiệp và nhà đầu tư. Theo định hướng của UBCKNN, thị trường sẽ nghiên cứu phát triển các sản phẩm trái phiếu phục vụ đầu tư hạ tầng, trái phiếu xanh, trái phiếu bền vững; đồng thời mở rộng công cụ phái sinh với hợp đồng quyền chọn và các loại hợp đồng tương lai mới.
Tuy nhiên, mở rộng nguồn cung cần đi đôi với nâng cao chất lượng doanh nghiệp niêm yết, minh bạch thông tin và chuẩn mực quản trị. Với nhà đầu tư dài hạn, quy mô thị trường chưa phải yếu tố quyết định. Chất lượng tài sản, khả năng sinh lời và mức độ bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư mới là những yếu tố then chốt để thu hút và duy trì dòng vốn.
Hoàn thiện hạ tầng giao dịch, bù trừ và thanh toán cũng là yêu cầu quan trọng. Theo lộ trình, cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) đối với thị trường chứng khoán cơ sở dự kiến được triển khai trong năm 2027.
CCP được kỳ vọng tăng cường quản trị rủi ro, tiệm cận chuẩn mực quốc tế và tạo thuận lợi cho nhà đầu tư tổ chức, nhất là các quỹ đầu tư nước ngoài.
Bên cạnh đó, nâng cao khả năng tiếp cận thị trường, mở rộng tỷ lệ sở hữu nước ngoài trong các lĩnh vực phù hợp và bảo đảm quyền tiếp cận thông tin bình đẳng sẽ góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư.
Tạo nền tảng cho dòng vốn nội
Bên cạnh mở rộng nguồn cung hàng hóa, phát triển lực lượng nhà đầu tư dài hạn là bài toán quan trọng, trong đó ngành quản lý quỹ được kỳ vọng giữ vai trò trung tâm.
Theo Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC), cuối tháng 9/2026, thị trường có hơn 14,13 triệu tài khoản chứng khoán, trong đó hơn 14,05 triệu tài khoản của nhà đầu tư cá nhân trong nước, tương đương khoảng 14% dân số. Riêng 8 tháng đầu năm, số tài khoản trong nước tăng thêm hơn 2 triệu.
Số lượng tài khoản tăng nhanh phản ánh mức độ quan tâm lớn của người dân đối với thị trường, nhưng chưa đồng nghĩa với sự gia tăng tương ứng của nguồn vốn đầu tư dài hạn. Tỷ trọng lớn của nhà đầu tư cá nhân còn có thể khiến dòng tiền nhạy cảm hơn với những biến động ngắn hạn.
Trong bối cảnh đó, xây dựng “mỏ neo” vốn dài hạn trong nước là yêu cầu cấp thiết. Thị trường cần lực lượng nhà đầu tư tổ chức đủ lớn để giảm sự lệ thuộc vào dòng tiền ngắn hạn và hạn chế tác động từ biến động vốn ngoại.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, cần phát triển danh mục sản phẩm quỹ đa dạng, phù hợp với nhu cầu và khẩu vị rủi ro của từng nhóm nhà đầu tư. Các quỹ cổ phiếu, quỹ trái phiếu, quỹ cân bằng và quỹ ETF có thể trở thành cầu nối giữa nguồn tiết kiệm của người dân với nhu cầu vốn của nền kinh tế.
Mở rộng hệ thống phân phối, ứng dụng công nghệ trong quản lý tài sản và nâng cao kiến thức tài chính cũng sẽ giúp sản phẩm quỹ tiếp cận nhiều nhà đầu tư cá nhân hơn.
Về phía cơ quan quản lý, UBCKNN xác định phát triển nhà đầu tư tổ chức và hệ thống quỹ đầu tư chứng khoán là một trong những định hướng quan trọng. Khuyến khích nhà đầu tư cá nhân tham gia thị trường thông qua các định chế đầu tư chuyên nghiệp được kỳ vọng nâng cao hiệu quả đầu tư, hạn chế rủi ro và thúc đẩy sự phát triển bền vững.
Về dài hạn, sức phát triển của thị trường chứng khoán không chỉ phụ thuộc vào khả năng thu hút vốn ngoại, mà còn ở năng lực huy động và duy trì dòng vốn dài hạn trong nước.