FTSE Russell nâng hạng Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp, có hiệu lực từ ngày 21/9/2026, đánh dấu một bước thay đổi trong khả năng tiếp cận nhà đầu tư quốc tế. Nhưng, diễn biến giao dịch trong tháng nâng hạng vẫn cho thấy sự thận trọng của dòng tiền. Tháng 9, VN-Index giảm 3,5%; giá trị khớp lệnh bình quân trên HOSE đạt 13.240 tỷ đồng/phiên, thấp nhất trong 12 tháng. Khối ngoại bán ròng 4.830 tỷ đồng trên sàn này, trong đó hơn 90% diễn ra từ ngày 21 đến 30/9.
Ở kênh tín dụng, áp lực lãi suất cũng chưa hết. Tại họp báo ngày 7/10, Phó thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Thanh Hà cho biết, đến ngày 20/9, lãi suất tiền gửi bình quân của các giao dịch phát sinh mới ở mức 6,38%/năm, tăng 1,15 điểm phần trăm so với cuối năm 2025. Tốc độ tăng đã chậm lại và lãi suất cơ bản xoay quanh mặt bằng mới, trong khi cơ quan điều hành vẫn phải cân bằng giữa hỗ trợ tăng trưởng, kiểm soát lạm phát và tỷ giá.
Nhu cầu bổ sung vốn lưu động, đầu tư và tái cấu trúc tài chính vẫn hiện hữu. Ghi nhận thông tin công bố cho thấy, có doanh nghiệp hoàn tất đợt huy động lớn, có doanh nghiệp chuẩn bị chuyển sàn, cũng có đơn vị hủy phương án phát hành. Sự khác biệt còn thể hiện ở cách sử dụng vốn: phát triển sản phẩm mới, đầu tư vùng nguyên liệu, kéo dài kỳ hạn nợ hoặc tăng sở hữu tại lĩnh vực được ưu tiên.
Huy động vốn cùng với mở rộng kinh doanh
Điện Máy Xanh là một trường hợp đã thực hiện được kế hoạch huy động vốn lớn. Đợt IPO hoàn tất cuối tháng 6 mang về hơn 13.315 tỷ đồng, với khoảng 93% lượng cổ phiếu chào bán được phân phối. Ông Đoàn Văn Hiểu Em, Tổng giám đốc DMX từng chia sẻ, việc niêm yết riêng giúp thị trường nhìn rõ hơn đóng góp và triển vọng của Điện Máy Xanh.
“Trong hành trình phát triển của chúng tôi, năm nào cũng tăng trưởng nhưng vẫn mang tiếng là bão hòa”, ông Hiểu Em cho biết.
Huy động vốn không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu tài chính trước mắt, mà còn phải gắn với chiến lược tăng trưởng, hiệu quả sử dụng vốn và khả năng tạo dòng tiền trong dài hạn.
Theo bản tin 9 tháng DMX, doanh thu hợp nhất đạt 99.460 tỷ đồng, tăng 29% trên cơ sở so sánh doanh nghiệp công bố; doanh thu cửa hàng hiện hữu tăng 30%. Kết quả này được ghi nhận khi số cửa hàng của hai chuỗi Điện Máy Xanh và Thế Giới Di Động tại Việt Nam tiếp tục giảm so với đầu năm.
Trong tháng 10, ông Hiểu Em tiếp tục tìm kiếm chuyên gia cho House of Future, dự án được định hướng thành không gian trải nghiệm trí tuệ nhân tạo, nhà thông minh và robot. Kế hoạch mở thêm ngành hàng đang ở bước chuẩn bị nhân sự; doanh nghiệp chưa công bố thời điểm hoạt động, đối tác cung cấp hay danh mục sản phẩm cụ thể.
Mới đây, Điện Máy Xanh tiếp tục trình ĐHĐCĐ bất thường ngày 29/10 phương án chào bán riêng lẻ tối đa 100 tỷ đồng trái phiếu không chuyển đổi, kèm chứng quyền cho 15 lãnh đạo và cán bộ quản lý chủ chốt đáp ứng điều kiện tham gia. Trái phiếu dự kiến có kỳ hạn 5 năm, lãi suất cố định 8%/năm; tiền huy động sau chi phí dùng thanh toán một phần khoản vay tại MUFG Bank.
Phương án đồng thời thiết lập cơ chế khuyến khích dài hạn cho đội ngũ quản lý. Việc thực hiện chứng quyền được xét theo kết quả lợi nhuận và diễn biến giá cổ phiếu DMX so với VN30 trong giai đoạn 2026–2030. Giá mua cổ phiếu ban đầu là 74.000 đồng/cổ phiếu; lượng cổ phiếu phát hành khi thực hiện quyền phụ thuộc mức độ đáp ứng các điều kiện của chương trình. Theo tờ trình, cơ chế này nhằm gắn lợi ích của người điều hành với kết quả tăng trưởng và lợi ích cổ đông trong 5 năm đầu sau IPO, đồng thời bổ sung nguồn vốn dài hạn cho doanh nghiệp.
Tại F88, mở rộng kinh doanh gắn trực tiếp với nguồn vốn cho danh mục cho vay. Đợt chào bán cổ phiếu ra công chúng mang về khoảng 781,9 tỷ đồng, được sử dụng để tăng vốn tại CTCP Kinh doanh F88. Đơn vị kinh doanh này đồng thời huy động khoảng 833,5 tỷ đồng qua ba đợt trái phiếu công chúng với lãi suất 10%/năm.
 |
Thị trường chứng khoán đang trong giai đoạn nhiều biến động |
Song song với việc mở rộng kênh trái phiếu đại chúng, F88 tiếp tục đa dạng hóa nguồn vốn thông qua các khoản vay quốc tế. Trong quý III/2026, HĐQT Công ty đã phê duyệt việc thực hiện các khoản vay từ các tổ chức nước ngoài với tổng quy mô lên tới 20 triệu USD (tương đương khoảng 520 tỷ đồng). Việc bổ sung nguồn vốn từ thị trường quốc tế, bên cạnh vốn cổ phần, trái phiếu và các khoản vay trong nước, góp phần mở rộng dư địa huy động, đồng thời củng cố thanh khoản để phục vụ hoạt động kinh doanh.
Theo lãnh đạo doanh nghiệp, lựa chọn cơ cấu vốn theo chi phí và điều kiện thị trường từng thời điểm, mở rộng quan hệ với các đối tác trong và ngoài nước để giảm phụ thuộc vào một nguồn tài trợ.
F88 vừa công bố kết quả kinh doanh quý III và 9 tháng đầu năm 2026. Lũy kế 9 tháng, tổng doanh thu đạt 4.349 tỷ đồng, tăng 54,2% so với cùng kỳ; lợi nhuận trước thuế đạt 1.087 tỷ đồng, tăng 80,1%, hoàn thành khoảng 96% kế hoạch năm được Đại hội đồng cổ đông thông qua. Riêng quý III, doanh thu đạt 1.591 tỷ đồng, tăng 48%; lợi nhuận trước thuế đạt 401 tỷ đồng, tăng 42,1%.
Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) tính trên cơ sở 12 tháng gần nhất đạt 35,1%.
Trong buổi trao đổi với phóng viên, ông Chris Freund, nhà sáng lập kiêm Tổng giám đốc Mekong Capital, nhìn nhận hai động lực tăng trưởng của F88 là mở rộng mạng lưới và phát triển danh mục dịch vụ tài chính. Theo ông, ngoài dư địa tiếp cận thêm khách hàng, khả năng thử nghiệm và điều chỉnh sản phẩm theo nhu cầu là yếu tố đáng chú ý. Đối tác có kinh nghiệm về công nghệ tài chính có thể hỗ trợ phát triển sản phẩm, trong khi hợp tác với ngân hàng có thể bổ sung nguồn tín dụng khi quy mô kinh doanh tăng lên.
Thu xếp nguồn lực theo từng ưu tiên
Bên cạnh phát hành cổ phiếu và chuẩn bị niêm yết, một số doanh nghiệp tìm nguồn tài trợ quốc tế để phục vụ các kế hoạch trung, dài hạn. Hạ tầng GELEX công bố hoàn tất khoản vay hợp vốn 200 triệu USD do HSBC thu xếp vào ngày 27/3. Khoản vay có kỳ hạn 5 năm, với 19 tổ chức tài chính tham gia. Theo DN, việc mở rộng hợp tác với các ngân hàng quốc tế nhằm tạo nguồn lực thực hiện mục tiêu tăng trưởng dài hạn của doanh nghiệp.
Khi điều kiện thị trường thay đổi, doanh nghiệp cần linh hoạt lựa chọn kênh huy động, cân đối chi phí vốn với nhu cầu đầu tư và sẵn sàng điều chỉnh kế hoạch để phù hợp với khả năng thực hiện.
Cũng tiếp cận thị trường vay hợp vốn quốc tế, Masan lựa chọn kết hợp tái cấp vốn với tạo nguồn dự phòng. Khoản vay tín chấp 750 triệu USD công bố tháng 6 có kỳ hạn 6 năm; khoảng 490 triệu USD dự kiến dành cho các nghĩa vụ tài chính hiện hữu, 260 triệu USD làm nguồn lực dự phòng. Biên lãi suất cộng trên lãi suất tham chiếu giảm từ 3,5% năm 2023 xuống 1,8% năm 2026. Theo doanh nghiệp, việc tái cấp vốn dự kiến tiết kiệm khoảng 4,4 triệu USD chi phí lãi vay mỗi năm.
Các quyết định tháng 10 cho thấy thêm lựa chọn phân bổ vốn của tập đoàn. Ngày 1/10, Elmet hoàn tất mua 4,99% cổ phần Masan High-Tech Materials từ một công ty con do Masan sở hữu toàn bộ vốn. Cùng với giao dịch chuyển nhượng, thỏa thuận gia công và cung ứng vonfram dài hạn giữa MSR và Elmet có hiệu lực.
Sau đó, một công ty con của Masan đăng ký mua tối đa 73 triệu cổ phiếu Masan Consumer, dự kiến thực hiện từ ngày 9/10, nhằm nâng tỷ lệ sở hữu của tập đoàn từ khoảng 69,4% lên 74,9%. Nguồn tiền dự kiến đến từ cổ tức các đơn vị thành viên, giao dịch liên quan đến cổ phần MSR và tiền sẵn có. Masan đồng thời cho biết tiếp tục giảm nợ.
Như vậy, việc thu xếp vốn được triển khai cùng quá trình điều chỉnh sở hữu giữa các mảng kinh doanh.
Với doanh nghiệp sản xuất, nhu cầu vốn lại gắn cụ thể với cơ sở vật chất và vốn lưu động. Camimex Group đã thông qua hạn mức tín dụng 100 tỷ đồng tại Nam A Bank, khoản vay 15 triệu USD từ Proparco và phương án phát hành tối đa 200 tỷ đồng trái phiếu riêng lẻ. Khoản vay Proparco kỳ hạn 7 năm dự kiến được chia thành 7 triệu USD xây kho lạnh và 8 triệu USD bổ sung vốn lưu động.
Camimex Group cũng chấp thuận để công ty con CTCP Camimex tìm nhà đầu tư chiến lược qua phát hành thêm cổ phần. Phương án huy động bao gồm cả vốn vay và việc mở rộng cơ sở cổ đông tại đơn vị thành viên. Chi phí tài trợ được xác định cụ thể: khoản vay Proparco áp dụng lãi suất tham chiếu SOFR kỳ hạn 6 tháng cộng 4,5 điểm phần trăm; trái phiếu dự kiến trả lãi 11% trong năm đầu.
Tại Gang thép Cao Bằng (CBI), kế hoạch vốn tập trung vào nguồn nguyên liệu cho sản xuất. Doanh nghiệp đưa ra phương án phát hành riêng lẻ 88,8 triệu cổ phiếu, giá 10.000 đồng/cổ phiếu, dự kiến thu 888 tỷ đồng. Toàn bộ tiền huy động được dự kiến dành cho đền bù, giải phóng mặt bằng khu Bắc mỏ sắt Nà Rụa trong hai năm 2026-2027. Phương án này gắn với việc triển khai vùng khai thác phục vụ hoạt động gang thép và, nếu hoàn tất, sẽ nâng vốn điều lệ từ 430 tỷ đồng lên 1.318 tỷ đồng.
Tasco (HUT) lựa chọn trái phiếu chuyển đổi để bổ sung vốn cho các khoản đầu tư. Doanh nghiệp do ông Vũ Đình Độ làm Chủ tịch HĐQT dự kiến chào bán khoảng 3.560 tỷ đồng cho cổ đông hiện hữu, nhận đăng ký và tiền mua từ ngày 21/10 đến 10/11. Hơn một nửa số tiền dự kiến dành cho bất động sản; phần còn lại góp vào Tasco Investment và dự án mở rộng cao tốc TP.HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận.
Trái phiếu có kỳ hạn 5 năm, lãi suất 10% trong năm đầu, sau đó thả nổi; số còn lưu hành bắt buộc chuyển thành cổ phiếu khi đáo hạn. Phương án được triển khai khi chi phí lãi vay bán niên của Tasco lên 931 tỷ đồng, hơn gấp đôi cùng kỳ, còn dòng tiền kinh doanh âm hơn 413 tỷ đồng. Lựa chọn tiếp tục đầu tư đi cùng nghĩa vụ trả lãi và thay đổi tỷ lệ sở hữu khi trái phiếu được chuyển đổi.
Tuy nhiên, nhu cầu vốn không phải lúc nào cũng dẫn đến việc tiếp tục một đợt phát hành. Phú Tài đã hủy phương án chào bán hơn 20 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu vào tháng 7, chỉ hơn một tuần sau khi được cấp giấy chứng nhận đăng ký chào bán. Lý do doanh nghiệp đưa ra là điều kiện thị trường chứng khoán không còn thuận lợi. Đợt phát hành dự kiến thu gần 241 tỷ đồng, trong đó 192,3 tỷ đồng dùng trả nợ ngân hàng, phần còn lại bổ sung cho các dự án sản xuất.
Trước đó, Phú Tài đã huy động được 161 tỷ đồng trong đợt chào bán hoàn tất tháng 2. Doanh nghiệp khẳng định việc hủy phương án tháng 7 không ảnh hưởng đến sản xuất, kinh doanh thường xuyên và các kế hoạch đầu tư đã đề ra. Hai quyết định trong cùng một năm cho thấy kế hoạch huy động được điều chỉnh theo điều kiện thực hiện, ngay cả khi nhu cầu giảm nợ và đầu tư vẫn còn.
