Nguồn cung khí hóa lỏng nhập khẩu dự báo sẽ bị ảnh hưởng tiêu cực từ chiến sự tại Trung Đông
Công ty Kinh doanh sản phẩm khí - PVGas Trading (thuộc Tổng công ty Khí Việt Nam - PV Gas) vừa có văn bản gửi khách hàng khu vực miền Nam về việc phát sinh tình huống bất khả kháng. Thứ nhất, sự cố sập cầu dẫn tại cơ sở NGL Juaymah của Công ty dầu mỏ Saudi Aramco - nhà cung cấp quốc tế của PVGas Trading vào ngày 23/2/2026 khiến toàn bộ các lô hàng LPG (khí dầu mỏ hóa lỏng) dự kiến giao về kho LPG lạnh Thị Vải/Diêm Điền của PV Gas từ ngày 10/3/2026 phải tạm dừng.
Ngoài ra, xung đột vũ trang tại khu vực Trung Đông đã ảnh hưởng đến hành trình của các tàu chở LPG lạnh qua eo biển Hormuz. Vì an toàn, các tàu vận chuyển LPG lạnh từ Trung Đông theo cam kết giao hàng từ nửa cuối tháng 3 đến hết tháng 4 hiện chưa có kế hoạch giao hàng cho PVGas Trading.
Trước tình huống bất khả kháng nêu trên, Công ty buộc phải giãn tiến độ giao hàng nhập khẩu từ nay đến ngày 10/3/2026 và tạm dừng giao nhiều lô hàng LPG nhập khẩu cho khách hàng miền Nam.
“Để khắc phục, doanh nghiệp đang khẩn trương làm việc với các đối tác nhằm tìm kiếm và thu xếp nguồn hàng thay thế trong thời gian sớm nhất, với chi phí phát sinh ở mức hợp lý nhất có thể. Tuy nhiên, bối cảnh hiện nay rất khó khăn khi thị trường Đông Á đang khan hiếm nguồn cung. Thậm chí, Thái Lan đã kích hoạt tình huống khẩn cấp cấm xuất khẩu xăng dầu”, PVGas Trading nêu tình huống hiện tại.
Nguồn tin từ Tập đoàn Công nghiệp Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) cho biết, các doanh nghiệp lọc dầu cũng chịu ảnh hưởng nặng nề từ xung đột vũ trang tại Trung Đông. Công ty cổ phần Lọc hoá dầu Bình Sơn (BSR) hiện có nguồn nguyên liệu dự trữ đủ để sản xuất hết tháng 4. Hiện 70 nguồn nguyên liệu sản xuất của BSR được cung ứng trong nước. Còn tại Nhà máy Lọc dầu Nghi Sơn, tỷ lệ này thấp hơn nhiều, do đó, nguồn nguyên liệu đầu vào bị ảnh hưởng nặng nề hơn từ cú sốc nguồn cung trên thị trường thế giới, từ đó có thể gián tiếp tác động đến PVOIL - doanh nghiệp phân phối lớn nhất của nhà máy lọc dầu này.
Theo Petrovietnam, trước khi xung đột xảy ra, Tập đoàn đã xây dựng kịch bản eo biển Hormuz bị đóng và ngay lập tức chỉ đạo các đơn vị thành viên bám sát diễn biến địa chính trị, thị trường để chủ động xây dựng các kịch bản sản xuất - kinh doanh, có các giải pháp điều chỉnh sản xuất, chuẩn bị nguồn hàng, nỗ lực tối đa để đảm bảo nguồn cung xăng dầu cho thị trường trong nước. Tập đoàn đã chỉ đạo Người đại diện của Tập đoàn tại Công ty Lọc hóa dầu Nghi Sơn làm việc với các đối tác nước ngoài tham gia dự án cung cấp khẩn lượng dầu dự phòng để duy trì công suất vận hành nhà máy.
Petrovietnam cũng làm việc với các nhà thầu dầu khí để tối đa bán dầu khai thác trong nước cho các nhà máy lọc dầu trong nước trong trường hợp cấp bách; chỉ đạo PVOIL chủ động xây dựng phương án nhập khẩu bổ sung, đa dạng hóa nguồn cung và tuyến vận chuyển theo từng kịch bản; các nhà máy tăng cường kiểm soát an toàn, tối ưu công suất vận hành.
Trước mắt, Petrovietnam cho biết, nguồn cung dầu thô vẫn đảm bảo cho hoạt động của các nhà máy lọc dầu trong một vài tháng tới, tuy nhiên, trong giai đoạn tiếp theo, tình hình sẽ tùy thuộc vào diễn biến thực tế tại khu vực Trung Đông. Tập đoàn đề xuất Chính phủ ủy quyền quyết định việc yêu cầu các chủ dầu bán phần dầu thô thuộc sở hữu của họ tại thị trường Việt Nam trong các trường hợp khẩn cấp đe dọa an ninh năng lượng. Bên cạnh đó, để đa dạng hóa nguồn cung, Tập đoàn cũng đề xuất sớm có cơ chế ưu đãi thúc đẩy việc pha chế và đưa xăng E10 vào lưu thông rộng rãi.
Đại diện Tập đoàn Petrolimex - doanh nghiệp cung cấp xăng dầu lớn nhất cả nước cho biết, nguồn cung dầu thô cũng như xăng dầu toàn cầu đang bị ảnh hưởng bởi chiến sự tại Trung Đông. Một số quốc gia đã tạm dừng xuất khẩu để đảm bảo nguồn cung xăng dầu nội địa sẽ dẫn đến khó khăn trong việc tạo nguồn, đẩy giá dầu và phụ phí thị trường lên cao. Ngoài ra, phí bảo hiểm, cước vận chuyển tăng tương ứng khiến cho giá vốn, chi phí sản xuất - kinh doanh xăng dầu tăng theo. Theo Petrolimex, không loại trừ khả năng bất khả kháng, các hợp đồng có thời hạn không giao được hàng theo cam kết.
Tồn kho toàn bộ hệ thống của Tập đoàn tính đến đầu tháng 3/2026 đảm bảo theo đúng Nghị định của Chính phủ về kinh doanh xăng dầu, đảm bảo đáp ứng đủ nhu cầu cho hệ thống phân phối. Petrolimex đã chủ động trong công tác tạo nguồn hàng tháng 3/2026 với 2 nhà máy lọc dầu trong nước và nhập khẩu đáp ứng theo kế hoạch, đồng thời tăng cường đưa xăng dầu về trong 10 ngày đầu tháng 3 gần 50% lượng hàng nhập tạo nguồn của tháng.
Với thị trường phân bón, TS. Phùng Hà, Chủ tịch Hiệp hội Phân bón Việt Nam (FAV) cho biết, hiện FAV chưa nhận được bản tin chính thức nào từ Hiệp hội Phân bón Thế giới (IFA) về tác động của xung đột vũ trang tại Trung Đông. Tuy nhiên, qua tổng hợp nhiều nguồn tin quốc tế, nguồn cung và giá phân bón toàn cầu sẽ chịu tác động, tùy thuộc vào mức độ kéo dài và phạm vi ảnh hưởng của cuộc chiến.
Rủi ro lớn nhất của thị trường phân bón toàn cầu nằm ở việc Iran đóng cửa eo biển Hormuz - tuyến hàng hải quan trọng của khu vực Trung Đông. Lượng hàng vận chuyển hằng tháng từ khu vực này vào khoảng 3 - 3,9 triệu tấn phân bón; trong đó, lưu huỳnh chiếm khoảng 1,5 - 1,8 triệu tấn, urê khoảng 1,2 - 1,5 triệu tấn, amoniac và phosphat khoảng 400 - 500 nghìn tấn mỗi loại. Trong trường hợp đó, nguồn cung phân bón toàn cầu sẽ bị ảnh hưởng. Thực tế, không có tuyến đường biển nào vận chuyển hàng hóa ra khỏi Vùng Vịnh mà không phải đi qua eo biển Hormuz.
Xung đột quân sự leo thang đã khiến các nhà sản xuất phân bón của Iran phải ngừng sản xuất vì lý do an ninh. Các nhà máy urê của Ai Cập phải ngừng hoạt động do nguồn cung cấp khí đốt từ Israel bị gián đoạn. Tương tự, nguồn cung cấp khí đốt cho Jordan cũng bị ảnh hưởng.
Trung Đông là khu vực xuất khẩu urê lớn nhất thế giới, với sản lượng khoảng 20 triệu tấn/năm. Trong đó, Iran sản xuất khoảng 5 - 6,5 triệu tấn urê/năm, với các nhà sản xuất urê lớn như Pardis Petrochemical, Kermanshah, Shiraz… xuất khẩu sang Ấn Độ, một số nước châu Á và châu Phi. Ai Cập xuất khẩu khoảng 4 triệu tấn urê/năm, chủ yếu sang châu Âu. Iran đồng thời là một trong những nhà sản xuất amoniac hàng đầu thế giới (đứng thứ 6), do có nguồn dự trữ khí tự nhiên đứng thứ hai trên thế giới. Amoniac là nguyên liệu thô để sản xuất phân bón chứa nitơ như urê, MAP, DAP…
Một số quốc gia sản xuất phân bón lớn trong khu vực Trung Đông như Saudi Arabia (hơn 19 triệu tấn phân bón/năm), Qatar (5,5 - 6 triệu tấn urê/năm), UAE, Bahrain và Oman (2 triệu tấn/năm) đều bị ảnh hưởng bởi cuộc tấn công trả đũa của Iran.
Trở lại với ảnh hưởng của chiến sự tại Trung Đông với các doanh nghiệp phân bón Việt Nam, hiện hai doanh nghiệp sản xuất urê chủ lực là Tổng công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí (PVFCCo - Phú Mỹ, Đạm Phú Mỹ) và Tổng công ty Phân bón Dầu khí Cà Mau (PVCFC, Đạm Cà Mau) - hai đơn vị thành viên của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) đều sử dụng nguồn khí trong nước, nhờ đó có lợi thế ổn định về nguồn cung cũng như chi phí sản xuất so với các doanh nghiệp phụ thuộc vào nguồn khí nhập khẩu. Tuy nhiên, hai doanh nghiệp phân bón lớn này cũng không thể chủ quan, nếu tình hình chiến sự kéo dài có thể làm đứt gãy chuỗi cung ứng. Các doanh nghiệp đang theo dõi sát diễn biến thị trường phân bón quốc tế, chủ động cân đối giữa xuất khẩu và tiêu thụ nội địa, sẵn sàng điều chỉnh kế hoạch kinh doanh khi cần thiết.
