Việt Nam trong “điểm rơi” tái cấu trúc toàn cầu
Khi thế giới đang chứng kiến những biến động mạnh mẽ về địa chính trị, sự bứt phá của công nghệ và quá trình tái cân bằng kinh tế toàn cầu, Việt Nam tiếp tục nổi lên như một điểm sáng vượt trội trong khu vực. Phân tích chuyên sâu từ Khảo sát CEO Toàn cầu lần thứ 29, bao gồm dữ liệu riêng cho khu vực và Việt Nam, cho thấy một sự dịch chuyển rõ nét trong ưu tiên của các CEO: từ ứng phó ngắn hạn sang xây dựng các năng lực cốt lõi nhằm tái tạo và tăng trưởng bền vững trong dài hạn.
Việt Nam đang bước vào một giai đoạn tăng trưởng mới, được củng cố bởi nền tảng kinh tế vĩ mô vững chắc, mức độ hội nhập ngày càng sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, cùng với môi trường pháp lý tiếp tục được hiện đại hóa. Những yếu tố này đang đưa Việt Nam trở thành tâm điểm trong chiến lược tái cấu trúc của nhiều tập đoàn lớn trên thế giới.
Điểm nổi bật của năm nay là sự tương phản giữa tâm lý thận trọng chung của khu vực và đà gia tăng vị thế chiến lược của Việt Nam. Dù phần lớn CEO toàn cầu đang điều chỉnh lại kỳ vọng tăng trưởng, các lãnh đạo trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương vẫn thể hiện niềm tin mạnh mẽ vào Việt Nam như một điểm đến đầu tư, trung tâm đổi mới và mắt xích then chốt trong quá trình đa dạng hóa chuỗi cung ứng.
Trong bức tranh toàn cầu đầy biến động, thách thức trọng yếu đối với các nhà lãnh đạo là cân bằng giữa việc quản trị các rủi ro ngày càng gia tăng và thiết lập nền tảng cho tăng trưởng bền vững trong tương lai. Việt Nam hiện đứng trước một cơ hội hiếm có. Trong bối cảnh thận trọng của khu vực, Việt Nam được xem là một trong ba điểm đến đầu tư hàng đầu của các CEO khu vực châu Á - Thái Bình Dương, đồng thời trở thành mắt xích chiến lược trong quá trình tái cấu trúc thương mại và chuỗi cung ứng toàn cầu.
Để tận dụng tối đa cơ hội này, doanh nghiệp cần hành động một cách quyết đoán. Việc củng cố nền tảng về dữ liệu, nhân lực và quản trị là điều kiện tiên quyết để chuyển hóa trí tuệ nhân tạo (AI) từ kỳ vọng thành giá trị thực tiễn. Song song đó, an ninh mạng không còn là vấn đề mang tính kỹ thuật đơn lẻ, mà cần được đặt ở vị trí ưu tiên trong chiến lược doanh nghiệp. Trên hết, các nhà lãnh đạo cần đồng thời cân bằng hai nhiệm vụ then chốt: nâng cao khả năng chống chịu trong ngắn hạn và chủ động tái cấu trúc tổ chức để đón đầu tương lai.
Mặc dù thách thức ngày càng gia tăng, tiềm năng dành cho các doanh nghiệp Việt Nam biết hành động với tầm nhìn dài hạn là rất lớn. Những doanh nghiệp đầu tư sớm, mạnh dạn thích ứng và dẫn dắt bằng mục tiêu rõ ràng có thể biến sự bất ổn thành lợi thế cạnh tranh bền vững.
Động lực kinh tế của Việt Nam
Những doanh nghiệp đầu tư sớm, mạnh dạn thích ứng và dẫn dắt bằng mục tiêu rõ ràng có thể biến sự bất ổn thành lợi thế cạnh tranh bền vững.
Khu vực châu Á - Thái Bình Dương dự kiến đóng góp gần 60% tăng trưởng toàn cầu trong năm 2026, song vẫn đối mặt với nhiều biến động như lạm phát kéo dài và rủi ro địa chính trị. Dù vậy, triển vọng của Việt Nam vẫn đặc biệt tích cực, nổi bật với mức tăng trưởng ấn tượng khi GDP đạt 8,02% trong năm 2025 và mục tiêu tăng trưởng giai đoạn 2026-2030 từ 10% trở lên. Động lực đến từ tiêu dùng nội địa ổn định, kế hoạch tăng chi đầu tư công cho hạ tầng khoảng 20-30% và kỳ vọng tăng trưởng xuất khẩu 8% trong năm 2026, bất chấp những biến động của thương mại quốc tế.
Môi trường pháp lý của Việt Nam tiếp tục được cải thiện đáng kể. Luật Đầu tư 2025, có hiệu lực từ ngày 1/3/2026, đang góp phần đơn giản hóa thủ tục hành chính, nâng cao tính minh bạch và củng cố niềm tin của nhà đầu tư, qua đó tăng cường năng lực cạnh tranh dài hạn của khu vực tư nhân.
Nhờ sự kết hợp giữa sức bật kinh tế và quá trình hiện đại hóa khung pháp lý, Việt Nam đang chứng kiến làn sóng quan tâm mạnh mẽ từ các CEO. Theo khảo sát, Việt Nam hiện nằm trong Top 3 điểm đến đầu tư hàng đầu được các CEO trong khu vực lựa chọn, xếp sau Mỹ (42%) và vượt Trung Quốc đại lục (14%), với tỷ lệ quan tâm tăng gần gấp đôi, từ 8% lên 15% chỉ trong một năm.
Một “thực tế kép” đang diễn ra đối với các CEO tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Trong ngắn hạn, niềm tin suy giảm do tốc độ phục hồi kinh tế toàn cầu chậm hơn kỳ vọng và biến động thị trường kéo dài. Chỉ 21% CEO trong khu vực bày tỏ sự tự tin vào triển vọng tăng trưởng doanh thu trong 12 tháng tới, giảm mạnh so với mức 34% của năm trước. Tuy nhiên, ở tầm nhìn trung hạn, niềm tin lại cải thiện đáng kể: 51% CEO kỳ vọng tình hình sẽ tích cực hơn trong ba năm tới. Điều này phản ánh kỳ vọng rằng, các khoản đầu tư hiện tại vào công nghệ, nhân lực và năng lực vận hành sẽ mang lại giá trị rõ rệt trong tương lai.
Tại Việt Nam, mức độ lạc quan còn rõ nét hơn. Các yếu tố nền tảng như vị thế trong chiến lược “Trung Quốc +1”, tăng trưởng sản xuất và sự dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu đang khiến ngày càng nhiều CEO đưa Việt Nam vào danh sách ưu tiên đầu tư trung và dài hạn.
Chuyển đổi công nghệ tiếp tục là một trong những ưu tiên hàng đầu. Dù 39% CEO ghi nhận doanh thu tăng nhờ ứng dụng AI và 26% cho biết đã cắt giảm chi phí, gần một nửa doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong việc chuyển hóa các sáng kiến AI thành tác động tài chính rõ rệt. Những doanh nghiệp sở hữu nền tảng vững chắc - bao gồm quản trị dữ liệu hiệu quả, hệ thống công nghệ tích hợp, mức đầu tư đủ lớn và khung AI có trách nhiệm - có khả năng tạo ra giá trị cao gấp đôi so với phần còn lại.
Bên cạnh đó, an ninh mạng đã trở thành rủi ro hàng đầu trong nhận thức của các CEO. Tỷ lệ lãnh đạo cảm nhận mức độ tác động cao hoặc rất cao từ rủi ro này tăng mạnh từ 23% lên 39%, vượt qua cả các rủi ro truyền thống như lạm phát hay biến động kinh tế vĩ mô. Điều này đặc biệt đáng chú ý tại Việt Nam - nơi nền kinh tế số phát triển nhanh, mức độ ứng dụng công nghệ cao và chuỗi cung ứng số ngày càng mở rộng, khiến doanh nghiệp dễ trở thành mục tiêu tấn công.
Thị trường lao động cũng đang thay đổi rõ rệt. Dưới tác động của tự động hóa và AI, 45% CEO dự báo số lượng vị trí cấp thấp sẽ giảm, trong khi 46% kỳ vọng nhu cầu nhân sự cấp trung tăng lên - nhóm đóng vai trò giám sát, kiểm tra, xác thực và quản trị rủi ro trong các quy trình có ứng dụng AI.
Xuất khẩu tiếp tục là trụ cột quan trọng của Việt Nam, ngay cả khi đối mặt với những thách thức thương mại gia tăng. Dù chịu thuế suất 20% từ Mỹ, xuất khẩu của Việt Nam vẫn tăng 17% trong năm 2025, trong đó xuất khẩu sang Mỹ tăng gần 28%. Tuy nhiên, 86% nhà sản xuất dự báo, tác động tiêu cực sẽ rõ nét hơn trong năm 2026 khi các biện pháp hỗ trợ tạm thời không còn hiệu lực, đặc biệt trong các ngành sử dụng nhiều lao động như dệt may, gỗ và nông nghiệp. Điều này nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết trong việc nâng cao khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu.
Tái tạo để vượt lên
Để tận dụng trọn vẹn đà tăng trưởng của Việt Nam, doanh nghiệp cần xem tái tạo như một năng lực liên tục, thay vì một dự án ngắn hạn. Khảo sát cho thấy, những tổ chức có khả năng tái định hình mô hình kinh doanh, đẩy nhanh chuyển đổi số và mở rộng sang các chuỗi giá trị mới đang tạo dựng lợi thế cạnh tranh vượt trội.
Một là, mở rộng vào các chuỗi giá trị mới. Doanh nghiệp cần tận dụng vai trò ngày càng gia tăng của Việt Nam trong chuỗi cung ứng khu vực, đặc biệt ở các lĩnh vực như sản xuất trung gian, công nghệ sạch và các ngành có giá trị gia tăng cao. Điều này đòi hỏi nền tảng công nghệ vững mạnh và chiến lược phát triển bền vững dài hạn.
Hai là, tái thiết mô hình kinh doanh song song với quản trị rủi ro ngắn hạn. Các nhà lãnh đạo cần đồng thời xử lý rủi ro trước mắt và phân bổ nguồn lực cho tái tạo dài hạn, bao gồm việc phân tích toàn bộ chuỗi giá trị từ thượng nguồn đến hạ nguồn để xác định các điểm tạo giá trị mới.
Ba là, tăng tốc tăng trưởng thông qua M&A và IPO. Trong bối cảnh thị trường giao dịch tại Việt Nam đang dần ổn định, các công cụ như M&A và IPO không chỉ giúp doanh nghiệp huy động vốn mà còn mở ra cơ hội tiếp cận công nghệ, đối tác chiến lược và thúc đẩy quá trình tái cấu trúc ở quy mô lớn hơn.