Đoàn tàu Hà Nội 5 Cửa Ô: Sản phẩm du lịch độc đáo hấp dẫn du khách quốc tế

Gần 400 chuyến tàu nối nhịp Thăng Long - Kinh Bắc

Trong không khí hào hùng của những ngày Thu lịch sử, khi cả nước hướng tới kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, đoàn tàu du lịch văn hóa The Hanoi Train, Hà Nội 5 Cửa Ô cũng tròn một năm ra mắt. Từ chuyến đầu tiên ngày 19/8/2025, sản phẩm từng bước tạo dựng chỗ đứng trên thị trường, mở ra cách tiếp cận giàu cảm xúc đối với du lịch văn hóa bằng đường sắt.

Ngày 6/9/2025, đoàn tàu chính thức khai thác thương mại với tần suất bình quân một chuyến mỗi ngày, theo hành trình Ga Hà Nội, Ga Từ Sơn, Ga Long Biên rồi trở về Ga Hà Nội. Sau gần một năm, gần 400 chuyến tàu đã phục vụ gần 100.000 lượt khách, đạt công suất bình quân khoảng 80%. Các chuyến cuối tuần thường kín chỗ do nhu cầu trải nghiệm lớn.

Kết quả ấy cho thấy sức hút của một sản phẩm được kiến tạo với mục tiêu đưa đoàn tàu vượt ra khỏi chức năng vận chuyển thông thường. Toa tàu trở thành không gian kể chuyện, nhà ga mở ra cánh cửa di sản, còn mỗi vòng quay bánh sắt góp phần nối nhịp Thăng Long nghìn năm với miền Kinh Bắc cổ kính.

Theo doanh nhân Tào Đức Hiệp, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty BHL, đơn vị vận hành sản phẩm, hành trình từ ý tưởng đến khi đoàn tàu chuyển bánh kéo dài gần sáu năm, trong đó có hai năm dự án gần như phải gác lại bởi đại dịch Covid 19.

“Tàu Hà Nội 5 Cửa Ô là giấc mơ tôi đã ấp ủ gần một thập kỷ và triển khai trong sáu năm. Khi bắt tay biến ý tưởng thành hiện thực, chúng tôi phải tự dò từng bước bởi đây là một sản phẩm hoàn toàn mới, chưa có mô hình tương tự để học hỏi hay dựa vào”, ông Tào Đức Hiệp chia sẻ.

Để hiện thực hóa ý tưởng, nhiều đơn vị và lĩnh vực chuyên môn đã cùng tham gia, từ kỹ thuật, vận hành đường sắt, thiết kế không gian, tổ chức dịch vụ đến du lịch, truyền thông và chăm sóc khách hàng. Hàng chục kiến trúc sư, nghệ sĩ, chuyên gia văn hóa cùng hơn 300 công nhân đã góp sức cải tạo những toa tàu cũ, trong khi mọi thay đổi đều phải tuân thủ nghiêm ngặt các yêu cầu về kỹ thuật, đăng kiểm và an toàn.

Có thể hình dung Hà Nội 5 Cửa Ô như một Hà Nội thu nhỏ trên đường ray. Từng chi tiết nội thất đều gợi nhắc những lớp ký ức quen thuộc của Thủ đô, từ hình bóng Cầu Long Biên trên trần, khung cửa và lưng ghế đến sắc màu sông Hồng, gạch bông, cửa nan chớp Pháp cổ, tường xi măng, bảng tin tập thể và tranh dân gian Đông Hồ.

Năm toa hành khách được bài trí theo chủ đề gắn với năm cửa ô của Hà Nội, nhưng mỗi không gian lại mang một sắc thái riêng. Toa Ô Cầu Dền đưa du khách trở về những năm tháng bao cấp bằng chất liệu thô mộc, sắc màu khiêm nhường và dáng vẻ thân thuộc của một căn nhà trong khu phố cũ.

Toa Ô Quan Chưởng và Ô Cầu Giấy gợi lại Hà Nội vừa cổ kính, trữ tình, vừa hào hùng qua những vòm ga, hình ảnh Cầu Long Biên và sóng sông Hồng. Toa Ô Chợ Dừa mang phong cách tân cổ điển với đường cong mềm mại, ánh sáng phản chiếu trên bề mặt gỗ và gạch lát, làm nổi bật vẻ thanh lịch của một đô thị nơi văn hóa Đông Tây giao hòa. Trong khi đó, toa Ô Đống Mác tái hiện khu tập thể cũ cùng sắc màu rộn ràng của tranh Đông Hồ.

Đại diện nhóm kiến trúc sư thiết kế đoàn tàu chia sẻ: “Khi thiết kế, chúng tôi không cố định một phong cách. Hà Nội là đô thị ngàn năm tuổi, nơi bản địa và du nhập cùng hòa quyện. Bởi vậy, đoàn tàu không đơn thuần là một con tàu, mà là một cuộc hẹn, nơi ký ức và hiện tại gặp gỡ”.

Đơn vị vận hành cũng nghiên cứu mở rộng tối đa các ô cửa kính trong giới hạn quy chuẩn kỹ thuật, giúp hành khách quan sát phố phường Hà Nội, Cầu Long Biên, sông Hồng và cảnh quan dọc tuyến. Hệ thống ghế được bố trí đan xen để du khách thuận tiện giao lưu, trò chuyện và cùng lưu lại những khuôn hình đáng nhớ.

Đoàn tàu có sức chứa 278 khách, song đơn vị vận hành chủ động không khai thác tối đa số ghế nhằm bảo đảm chất lượng dịch vụ, dành không gian cho hành khách di chuyển, thưởng thức nghệ thuật và chụp ảnh. Khách mua vé tại một toa vẫn có thể khám phá những không gian còn lại. Hình ảnh đông đảo hành khách xuất hiện tại nhà ga trong tà áo dài duyên dáng cũng khiến sản phẩm được trìu mến gọi là “đoàn tàu của những tà áo dài”.

“Điều khiến tôi tự hào nhất không nằm ở doanh thu hay lượng khách. Đáng quý hơn, đoàn tàu đã góp thêm cho Thủ đô một sản phẩm du lịch văn hóa khác biệt, nơi mỗi chuyến đi trở thành cuộc gặp gỡ giữa con người với con người, giữa hôm nay với ký ức của hai miền di sản Thăng Long và Kinh Bắc”, ông Tào Đức Hiệp bày tỏ.

Việc lựa chọn tuyến Thăng Long, Kinh Bắc làm hành trình đầu tiên bắt nguồn từ mối liên hệ lịch sử sâu sắc giữa hai vùng đất. Thăng Long, Hà Nội là trung tâm của nền văn minh Đại Việt, nơi hội tụ và lan tỏa những giá trị nghìn năm. Kinh Bắc là vùng đất giàu truyền thống lịch sử, văn hóa và nghệ thuật, gắn với truyền thuyết Thủy Tổ Kinh Dương Vương và triều Lý, vương triều khai mở một giai đoạn phát triển rực rỡ của văn minh Đại Việt.

Ga Từ Sơn trở thành một “trạm dừng di sản”, mở lối để du khách khám phá vùng đất Kinh Bắc. Điểm nhấn của hành trình là Đền Đô, nơi tưởng niệm tám vị vua triều Lý. Trong không gian linh thiêng ấy, câu chuyện về vùng đất phát tích vương triều Lý và cuộc dời đô lịch sử lập nên Thăng Long nghìn năm văn hiến được tiếp nối tự nhiên.

Đối với du khách phương xa, hành trình từ Hà Nội tới Từ Sơn giúp chuyến đi được mở rộng từ phố cổ đến miền Quan họ, từ nhịp sống đô thị đến những lớp trầm tích văn hóa Kinh Bắc. Với người Hà Nội, đây là dịp trở về mạch nguồn đã góp phần nuôi dưỡng bản sắc và niềm tự hào dân tộc.

Văn hóa bản địa chinh phục gần 40.000 lượt khách quốc tế

Sau gần một năm vận hành, Hà Nội 5 Cửa Ô đã đón nhiều nhóm khách, gồm khách trong nước, khách quốc tế, gia đình, doanh nghiệp và những người yêu thích trải nghiệm văn hóa. Đáng chú ý, khách quốc tế chiếm khoảng 40%, tương đương gần 40.000 lượt, chủ yếu đến từ Pháp, Australia, Đài Loan, Trung Quốc và Hàn Quốc.

Tỷ lệ này phản ánh khả năng hấp dẫn của văn hóa bản địa khi di sản được chuyển hóa thành trải nghiệm phù hợp với nhu cầu đương đại. Trong một không gian tàu hỏa độc đáo, du khách có thể cảm nhận đồng thời kiến trúc, âm nhạc, ẩm thực, cảnh quan và lịch sử, thay vì tiếp nhận từng giá trị riêng rẽ.

Nhóm cố vấn văn hóa của đoàn tàu từng chia sẻ: “Chúng tôi muốn mang tới cho du khách một hành trình ngàn năm văn hóa trên đường ray”. Tinh thần ấy được thể hiện xuyên suốt từ lúc hành khách bước vào nhà ga, khám phá từng toa xe, thưởng thức nghệ thuật cho đến khi đặt chân tới Đền Đô.

Trong số những trải nghiệm tạo ấn tượng sâu sắc nhất, tiếng xẩm và câu chèo cất lên giữa nhịp bánh sắt được nhiều du khách yêu thích. Chèo vốn gắn với mái đình, sân hội, còn xẩm gợi nhớ chợ quê, phố thị và tiếng tàu điện leng keng trong ký ức Hà Nội. Khi những làn điệu truyền thống bước lên một đoàn tàu đang chuyển động, di sản được trao thêm đời sống mới và đến gần hơn với công chúng.

“Nhiều du khách quốc tế chưa hiểu trọn lời hát, nhưng vẫn bị cuốn hút bởi thanh âm, tiết tấu và không khí biểu diễn. Điều ấy cho thấy văn hóa có thể vượt qua rào cản ngôn ngữ khi được đặt trong một không gian sống và được truyền đi bằng cảm xúc chân thành”, ông Tào Đức Hiệp nhận định.

Bên cạnh âm nhạc dân tộc, những thức quà thanh nhã của Thủ đô cũng góp phần đánh thức vị giác và ký ức. Tinh thần “mùa nào thức ấy” được đưa vào ẩm thực, giai điệu, cách bài trí và câu chuyện trên đoàn tàu. Những món ăn quen thuộc như xôi cốm, chả cá, phở, bún, bánh cuốn cùng các thức quà dân dã được lựa chọn để giới thiệu nét tinh tế của ẩm thực Hà thành.

Để tiếp cận thị trường quốc tế, vé tàu được phân phối qua các doanh nghiệp lữ hành, đại lý và nền tảng du lịch trực tuyến. Cách tổ chức này giúp sản phẩm tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng du lịch, tạo điều kiện để các doanh nghiệp xây dựng hành trình kết nối Hà Nội với Từ Sơn và những điểm đến văn hóa của Bắc Ninh.

Hệ thống thuyết minh đa ngôn ngữ bằng âm thanh cũng đang được nâng cấp và cung cấp miễn phí. Từ khi tàu rời Ga Hà Nội, du khách có thể nghe những câu chuyện về nhà ga, khu vực cà phê đường tàu, Cầu Long Biên, sông Hồng cùng các địa điểm đoàn tàu đi qua trước khi đến Đền Đô.

Theo ông Tào Đức Hiệp, phần thuyết minh cần vượt khỏi việc gọi tên địa danh, giúp du khách hiểu vì sao mỗi nơi có ý nghĩa, giữ vị trí nào trong lịch sử và đóng góp ra sao vào mạch nguồn kết nối Thăng Long với Kinh Bắc.

Đội ngũ nhân viên vì thế được đào tạo về ngoại ngữ, nghiệp vụ và kiến thức văn hóa. Đơn vị vận hành đã mời Giáo sư sử học Lê Văn Lan chia sẻ về các cửa ô, Cầu Long Biên, sông Hồng cùng những lớp trầm tích của Hà Nội.

“Người phục vụ trên một chuyến tàu văn hóa phải hiểu vùng đất mình đang giới thiệu, yêu câu chuyện mình đang kể. Chỉ khi lời thuyết minh được nâng đỡ bằng tri thức và tình yêu, nó mới có thể vượt khỏi những câu chữ thuộc lòng để chạm tới cảm xúc của hành khách”, ông Tào Đức Hiệp nói.

Sau dấu ấn của năm đầu tiên, bài toán đặt ra là duy trì sức hút để sản phẩm không rơi vào tình trạng du khách trải nghiệm một lần rồi thôi. Đơn vị vận hành xác định vẻ đẹp kiến trúc có thể khơi dậy sự tò mò ban đầu, song chiều sâu văn hóa và chất lượng dịch vụ mới quyết định sức sống lâu dài.

Mỗi mùa Hà Nội mang một diện mạo riêng. Mùa thu có sắc vàng, hương cốm và miền ký ức dịu dàng; mùa hè rực rỡ; mùa đông trầm mặc, sâu lắng. Vào dịp 30/4, Quốc khánh 2/9 cùng những ngày lễ lớn, không gian, chương trình nghệ thuật và nghi thức đón khách được điều chỉnh để tạo nên trải nghiệm mới, thêm lý do cho du khách quay trở lại.

Trong giai đoạn tiếp theo, Hà Nội 5 Cửa Ô định hướng nâng cao chất lượng dịch vụ, làm sâu sắc nội dung văn hóa, lịch sử; tăng cường liên kết với các điểm đến, doanh nghiệp lữ hành và cộng đồng địa phương; đồng thời mở rộng thị trường khách quốc tế, khách đoàn và khách gia đình.

Theo ông Tào Đức Hiệp, Hà Nội 5 Cửa Ô mới là “ga khởi đầu” của hành trình thổi hồn cho du lịch đường sắt Việt Nam. Sau 20 năm đồng hành cùng ngành đường sắt, ông coi sản phẩm là sự tri ân dành cho nơi đã giúp mình trưởng thành.

“Từ những toa tàu cũ, chúng tôi muốn tạo nên một hành trình mới, để nhà ga thêm rộn ràng, hành khách tìm thấy những cảm xúc đẹp và văn hóa Việt Nam có thêm một con đường đến với công chúng. Phía trước vẫn còn nhiều vùng đất phải đến, nhiều câu chuyện cần kể và nhiều giá trị di sản đang chờ được đánh thức”, ông Tào Đức Hiệp chia sẻ.

“Ngàn năm còn vọng” vì thế vừa là thông điệp của hành trình, vừa gợi mở một cách làm mới đối với di sản. Trên đường ray nối quá khứ với hiện tại, Thăng Long, Hà Nội và Kinh Bắc, Bắc Ninh gặp nhau, cùng tạo nên một sản phẩm kinh tế sáng tạo giàu bản sắc, góp phần đưa văn hóa Việt Nam đến gần hơn với bạn bè quốc tế.

Hồ Hạ