Gỡ vướng cho hoạt động thoái vốn
Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị đang mở ra một chương mới cho tiến trình tái cơ cấu khu vực doanh nghiệp nhà nước, mà một trong những nội dung được đề cập là đẩy nhanh thoái vốn và giảm tỷ lệ sở hữu nhà nước tại nhiều doanh nghiệp.
Đáng chú ý, Bộ Tài chính đã đề xuất một số phương thức nhằm tháo gỡ vướng mắc cho hoạt động thoái vốn của Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC), như cho phép giảm giá khởi điểm tối đa 10% mỗi lần trong trường hợp đấu giá hoặc thỏa thuận bán vốn không thành công, nhưng không quá 3 lần. Song song với việc điều chỉnh giá, Bộ Tài chính cũng đề xuất cho phép SCIC bán vốn theo lô, có thể bao gồm cả doanh nghiệp hoạt động hiệu quả lẫn những doanh nghiệp kém hiệu quả.
Vừa qua, SCIC đã chào bán thành công 98% cổ phần Công ty cổ phần Đầu tư Nước và Môi trường Việt Nam với giá trị 1.231 tỷ đồng và 88% cổ phần Công ty cổ phần Điện tử Viễn thông Việt Nam với giá trị 2.562 tỷ đồng, qua đó phát đi tín hiệu về sự trở lại của làn sóng thoái vốn doanh nghiệp nhà nước trong năm 2026.
Theo thống kê của các công ty chứng khoán, ngay trong giai đoạn 2026-2027, thị trường sẽ chứng kiến nhiều thương vụ thoái vốn quy mô lớn, thu hút sự quan tâm của nhà đầu tư.
Nhóm điện: Nội lực bền bỉ trước thời điểm Nhà nước thoái vốn
Ở nhóm năng lượng, SCIC dự kiến thoái nốt 11,4% vốn tại Công ty cổ phần Nhiệt điện Quảng Ninh (mã QTP). Không chỉ giữ vai trò quan trọng trong việc cung ứng điện chạy nền cho khu vực miền Bắc, QTP còn sở hữu nền tảng kinh doanh và sức khỏe tài chính tương đối tốt. Trong giai đoạn 2021-2024, lợi nhuận sau thuế của doanh nghiệp dao động ổn định trong khoảng 578 - 619 tỷ đồng mỗi năm. Đáng chú ý, tính đến cuối quý III/2025, gánh nặng nợ vay của QTP đã giảm xuống mức thấp kỷ lục, chỉ còn khoảng 93 tỷ đồng, kéo chi phí lãi vay trong 9 tháng đầu năm về mức 11 tỷ đồng.
Việc sắp hoàn tất nghĩa vụ trả nợ, cùng với chi phí khấu hao giảm dần qua các năm, giúp QTP cải thiện đáng kể dòng tiền và lợi nhuận giữ lại cho cổ đông. Nhờ đó, Công ty duy trì chính sách cổ tức tiền mặt đều đặn khoảng 1.200 đồng/cổ phiếu, tương ứng tỷ suất sinh lời xấp xỉ 10%/năm, cao hơn mặt bằng lãi suất tiền gửi hiện nay.
Bên cạnh QTP, SCIC dự kiến thoái 9% vốn còn lại tại Công ty cổ phần Nhiệt điện Hải Phòng (mã HND). Với lợi nhuận sau thuế dao động từ 300 - 500 tỷ đồng mỗi năm, HND có lịch sử chi trả cổ tức tiền mặt đều đặn, dù mức chi trả thấp hơn so với giai đoạn đỉnh trước đó. Việc đã tất toán toàn bộ nợ vay giúp HND không còn gánh chi phí tài chính, trong khi chi phí khấu hao giảm mạnh đã cải thiện rõ rệt dòng tiền kể từ năm 2023. Thị trường đánh giá, trong bối cảnh nhu cầu đầu tư tài sản cố định không lớn, lượng tiền mặt tích lũy và khả năng chi trả cổ tức của HND có dư địa tiếp tục tăng lên.
Mặc dù xu hướng chuyển dịch sang năng lượng xanh đang diễn ra mạnh mẽ, song do chưa đáp ứng được tính liên tục của hệ thống, các doanh nghiệp điện than chạy nền như QTP và HND vẫn sẽ tiếp tục phát huy lợi thế, qua đó tạo sức hút đối với nhà đầu tư khi Nhà nước tiến hành thoái vốn.
Doanh nghiệp dược: Bài toán định giá và sức hút nhà đầu tư
SCIC cũng dự kiến thoái 34,7% vốn còn lại tại Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu Y tế Domesco (mã DMC) trong giai đoạn tới. DMC là doanh nghiệp sản xuất dược phẩm tập trung vào các dòng sản phẩm chủ lực như thuốc tim mạch, tiểu đường và kháng sinh. Công ty duy trì nền tảng kinh doanh ổn định với lợi nhuận sau thuế dao động từ 150 tỷ đồng đến hơn 200 tỷ đồng trong suốt 5 năm gần đây. Nhờ đó, DMC vẫn đảm bảo chính sách chi trả cổ tức tiền mặt đều đặn ở mức khoảng 25% mỗi năm. Về định giá, cổ phiếu DMC đang giao dịch với P/E 11,64 lần và P/B 1,34 lần, thấp hơn đáng kể so với mức trung bình ngành lần lượt là 18,3 lần và 2,7 lần.
Dù sở hữu nhiều lợi thế, trong năm 2025, SCIC đã đăng ký bán đấu giá toàn bộ cổ phần DMC trong hai đợt nhưng đều không thành công do không có nhà đầu tư tham gia. Tuy nhiên, kỳ vọng những thay đổi tích cực về chính sách sẽ giúp thương vụ thoái vốn này sớm được hoàn tất.
BSR: Thoái vốn để đón nhà đầu tư chiến lược
Ngoài SCIC, nhiều tập đoàn và cơ quan nhà nước khác cũng đang triển khai lộ trình giảm tỷ lệ sở hữu tại các đơn vị thành viên.
Trong đó, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN) dự kiến thoái thêm hơn 2% vốn để đưa tỷ lệ sở hữu tại Công ty cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn (mã BSR) xuống dưới 90%, qua đó cải thiện tính thanh khoản và khả năng thu hút nhà đầu tư chiến lược.
Song song với quá trình thoái vốn, BSR đang tìm kiếm nhà đầu tư chiến lược có thể hỗ trợ không chỉ về tài chính mà còn về nguồn cung dầu thô hoặc mạng lưới phân phối toàn cầu cho dự án nâng cấp và mở rộng Nhà máy lọc dầu Dung Quất. Năng lực tài chính cho dự án này hiện đã được đảm bảo nhờ đợt tăng vốn điều lệ quy mô lớn vào cuối năm 2025. Về dài hạn, động lực tăng trưởng của BSR tiếp tục được củng cố bởi nhu cầu tiêu thụ xăng dầu trong nước duy trì xu hướng tăng, cùng tiềm năng từ dự án Dung Quất sau khi hoàn thành.
Ngoài ra, BSR có thể được bổ sung vào rổ VN30 từ năm 2026 khi hoàn tất các điều kiện về vốn hóa và thanh khoản. Việc gia nhập rổ cổ phiếu vốn hóa lớn này được kỳ vọng sẽ giúp BSR thu hút thêm dòng vốn thụ động từ các quỹ ETF mô phỏng VN30.
PVI: Doanh nghiệp tăng trưởng kép trước thềm thoái vốn
Cũng thuộc PVN, Công ty cổ phần PVI (mã PVI) được dự báo nằm trong nhóm thoái vốn sớm khi PVN dự kiến đưa toàn bộ 35% cổ phần còn lại ra thị trường. PVI hiện là doanh nghiệp dẫn đầu thị phần bảo hiểm phi nhân thọ trong nước với 17,72%, chiếm hơn 90% thị phần bảo hiểm năng lượng, hơn 70% thị phần bảo hiểm xây dựng và hơn 75% thị phần bảo hiểm xe cơ giới.
Trên thị trường chứng khoán, PVI luôn nằm trong nhóm cổ phiếu được săn đón nhờ chính sách cổ tức cao và ổn định. Trong bốn năm gần đây, doanh nghiệp liên tục duy trì mức chi trả cổ tức tiền mặt trên 30%. PVI được giới phân tích đánh giá là cổ phiếu tăng trưởng kép tiêu biểu, khi nhà đầu tư vừa được hưởng dòng tiền cổ tức lớn, vừa ghi nhận mức tăng mạnh của thị giá. Hiện cổ phiếu PVI đã chạm mốc 100.000 đồng/cổ phiếu, tăng tới 669% trong vòng 10 năm qua.
Về định hướng dài hạn, PVI không chỉ tập trung vào thị trường nội địa mà còn đặt mục tiêu mở rộng hoạt động ra quốc tế, đặc biệt tại các khu vực đang phát triển như châu Á và Trung Đông. Chiến lược này được củng cố nhờ sự đồng hành của cổ đông lớn đến từ Đức, giúp doanh nghiệp duy trì nội lực vững chắc trước thềm chuyển giao vốn nhà nước.
Viglacera: Quỹ đất lớn, tài chính lành mạnh
Một thương vụ đáng chú ý khác trong giai đoạn 2026-2027 là Bộ Xây dựng có kế hoạch thoái toàn bộ 38% vốn tại Tổng công ty Viglacera (mã VGC). Giới đầu tư kỳ vọng, quá trình thoái vốn có thể hoàn tất trong năm 2026, qua đó tạo chất xúc tác hỗ trợ cho diễn biến giá cổ phiếu VGC.
Hiện Viglacera là một trong những doanh nghiệp sở hữu quỹ đất khu công nghiệp lớn nhất miền Bắc, với 16 khu công nghiệp đang vận hành và phát triển mới, tổng quy mô hơn 4.500 ha. Trong đó, 12 khu công nghiệp đã đi vào hoạt động và cho thuê, với diện tích đất thương phẩm sẵn sàng cho thuê hiện còn khoảng hơn 610 ha.
Mảng vật liệu xây dựng của doanh nghiệp cũng bước vào giai đoạn phục hồi nhờ thị trường bất động sản tiếp tục khởi sắc, nguồn cung và lượng giao dịch gia tăng, cùng với việc đầu tư công được đẩy mạnh nhằm đạt mục tiêu giải ngân lớn tại hàng loạt công trình trọng điểm.
Về hoạt động kinh doanh, doanh thu của VGC trong giai đoạn 2021-2024 chỉ tăng trưởng kép khoảng 2,1%/năm, trong khi lợi nhuận sau thuế suy giảm với CAGR âm 2,4%/năm. Tuy vậy, tình hình tài chính của doanh nghiệp tương đối lành mạnh khi lượng tiền mặt đạt hơn 3.200 tỷ đồng vào cuối quý III/2025, chiếm 13% tổng tài sản. VGC thường xuyên duy trì lượng tiền lớn nhờ hoạt động kinh doanh ổn định, giúp dòng tiền thuần từ hoạt động sản xuất - kinh doanh duy trì ở mức dương cao.
Thoái vốn: Thước đo nội lực và chất lượng doanh nghiệp
Nhìn tổng thể, làn sóng thoái vốn giai đoạn 2026-2027 không chỉ đơn thuần là câu chuyện bán vốn nhà nước, mà đang dần trở thành thước đo về nội lực và chất lượng của từng doanh nghiệp. Khi tỷ lệ sở hữu nhà nước giảm, cơ chế thị trường được vận hành rõ nét hơn, mở ra dư địa cải thiện hiệu quả hoạt động, khả năng huy động vốn và định giá cổ phiếu cho doanh nghiệp.