Quang cảnh buổi làm việc.
Đây là đề nghị của Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trong buổi làm việc với Bộ trưởng Bộ Công chính và Vận tải Lào Leklay Sivilay về thúc đẩy các dự án kết nối hạ tầng giao thông trọng điểm trong hợp tác giữa hai nước vừa diễn ra tại Hà Nội.
Tại buổi làm việc, Bộ trưởng Bộ Công chính và Vận tải Lào Leklay Sivilay nhấn mạnh tình hữu nghị tốt đẹp, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện giữa hai Đảng, hai Chính phủ và nhân dân hai nước Lào - Việt Nam.
Trên tinh thần đó, Bộ trưởng Leklay Sivilay cho biết phía Lào mong muốn thúc đẩy các dự án kết nối hạ tầng trọng điểm, mang tính chiến lược giữa hai nước, trong đó đặc biệt quan tâm Dự án đường sắt Vũng Áng - Mụ Giạ - Thakhek - Viêng Chăn.
Thời gian qua, dưới sự chỉ đạo của Chính phủ hai nước, các cơ quan liên quan và liên danh nhà đầu tư nghiên cứu đề xuất Dự án là Đèo Cả - PTL đã tích cực triển khai các bước chuẩn bị.
Các nghiên cứu tiền khả thi, khả thi từng bước được hoàn thiện, làm rõ hướng tuyến, quy mô đầu tư, nhu cầu vận tải và phương án kỹ thuật sơ bộ. Đồng thời, các bên cũng đã trao đổi về mô hình đầu tư theo phương thức PPP, xác định nguyên tắc phân chia trách nhiệm giữa Nhà nước và doanh nghiệp, cũng như định hướng huy động nguồn lực từ các tổ chức tài chính trong và ngoài nước.
Quá trình nghiên cứu cho thấy Dự án có dư địa phát triển lớn, song để hiện thực hóa hiệu quả, cần tiếp tục hoàn thiện các điều kiện về cơ chế và phương án tài chính phù hợp với tính chất liên quốc gia.
Đoạn tuyến phía Việt Nam, đặc biệt khu vực từ cửa khẩu Mụ Giạ về cảng Vũng Áng, có địa hình phức tạp, đặt ra yêu cầu cao về giải pháp kỹ thuật và nguồn lực đầu tư, đồng thời mở ra không gian để doanh nghiệp phát huy năng lực tổ chức thi công các công trình quy mô lớn.
Về phía Lào, việc xây dựng phương án tài chính đồng bộ cho toàn tuyến cũng cần được thúc đẩy, tạo tiền đề để Dự án sớm bước vào giai đoạn triển khai thực chất. Đây là những yếu tố đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa Chính phủ hai nước và vai trò chủ động, tiên phong của doanh nghiệp trong đề xuất giải pháp tổng thể.
Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh nhấn mạnh, Dự án đường sắt Vũng Áng - Mụ Giạ - Thakhek - Viêng Chăn là công trình mang tầm chiến lược dài hạn, góp phần hiện thực hóa mục tiêu giúp Lào từ “quốc gia không có biển” trở thành “quốc gia kết nối”, cần được triển khai sớm.
Tuy nhiên, để Dự án khi triển khai và đi vào vận hành bảo đảm hiệu quả, Bộ trưởng Trần Hồng Minh đề nghị hai bên, đặc biệt là liên danh Đèo Cả - PTL, tiếp tục nghiên cứu, đề xuất cách thức triển khai Dự án PPP, từ tư vấn Dự án, tư vấn quản lý Dự án, phân chia Dự án thành phần, xác định nguồn vốn, huy động vốn, đến công nghệ, tiêu chuẩn, quy chuẩn, bảo đảm đồng bộ, thống nhất.
Tại buổi làm việc, đại diện liên danh nhà đầu tư nghiên cứu đề xuất Dự án, ông Hồ Minh Hoàng – Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Đèo Cả cho biết, sau khoảng 3 năm nghiên cứu, liên danh đã thực hiện các bước cơ bản của giai đoạn tiền khả thi và khả thi, tạo nền tảng quan trọng để tiến tới phê duyệt chủ trương đầu tư.
Nguồn thu chính khi tuyến hoàn thành và đưa vào vận hành sẽ đến từ hoạt động vận tải hàng hóa, đặc biệt là luồng hàng từ Lào sang Việt Nam qua cảng Vũng Áng. Tuy nhiên, yếu tố then chốt để bảo đảm tiến độ triển khai là khả năng thu xếp vốn của phía Lào đối với tổng thể Dự án, cũng như việc bố trí phần vốn ngân sách của Chính phủ Việt Nam theo tỷ lệ tham gia.
Từ thực tiễn đó, liên danh đề xuất lập kế hoạch chi tiết nhằm bảo đảm việc phê duyệt chủ trương đầu tư Dự án, đồng thời làm rõ trách nhiệm của doanh nghiệp, Chính phủ và cơ chế bảo lãnh vốn vay quốc tế. Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Đèo Cả cũng cho biết cần đẩy nhanh công tác thiết kế kỹ thuật, sớm hoàn thiện hồ sơ phục vụ thẩm định và triển khai theo đúng kế hoạch.
Theo ông, việc xác lập vai trò chính thức của các doanh nghiệp khi triển khai Dự án là yếu tố then chốt để tạo niềm tin cho các tổ chức tài chính quốc tế, đồng thời bảo đảm tính khả thi cho toàn bộ quá trình triển khai.
“Khi có sự cam kết rõ ràng từ Chính phủ hai nước, Dự án mới có thể thu hút được nguồn lực và triển khai thành công”, ông Hồ Minh Hoàng cho biết.
Tập đoàn Đèo Cả đề xuất phương án triển khai toàn tuyến theo một mô hình PPP thống nhất, với sự tham gia của liên danh doanh nghiệp hai nước, nhằm bảo đảm tính đồng bộ từ thiết kế, thi công đến vận hành.
Đồng thời, doanh nghiệp kiến nghị thành lập một đầu mối quản lý chung, có sự tham gia của cả hai phía, để thống nhất tiêu chuẩn, quy trình và điều phối toàn bộ Dự án. Việc sử dụng một đơn vị tư vấn chung cho toàn Dự án cũng được đề xuất nhằm bảo đảm tính nhất quán trong quá trình triển khai.
Dự án đường sắt kết nối Việt – Lào từ Vũng Áng - Mụ Giạ - Thakhek - Viêng Chăn được xác định là một trong những công trình hạ tầng then chốt trong hợp tác Việt Nam - Lào, góp phần hình thành hành lang vận tải hiệu quả, kết nối trực tiếp Lào với biển Đông thông qua hệ thống cảng biển miền Trung Việt Nam.
Với tổng chiều dài khoảng 500 - 560 km, tuyến đường sắt đi qua nhiều khu vực địa hình phức tạp, đòi hỏi yêu cầu cao về kỹ thuật và nguồn lực đầu tư. Khi hoàn thành, Dự án không chỉ giúp giảm chi phí logistics, thúc đẩy xuất nhập khẩu hàng hóa mà còn tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội cho các địa phương dọc tuyến, đồng thời nâng cao năng lực kết nối khu vực.
Theo kế hoạch, toàn tuyến được đầu tư, xây dựng và vận hành đồng bộ trong giai đoạn từ quý I/2028 đến quý II/2030.
