Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam - CTCP (ACV) vừa có công văn gửi Phó thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc và một số bộ, ngành, đề xuất thành lập hội đồng kiểm định chất lượng vật tư, vật liệu, trang thiết bị thuộc Dự án thành phần 3, Dự án đầu tư xây dựng Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1.
Cụ thể, ACV kiến nghị Bộ Công an, Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính và Bộ Khoa học và Công nghệ cử cán bộ tham gia hội đồng do chủ đầu tư thành lập. Đối tượng kiểm định là vật tư, vật liệu, trang thiết bị đã điều chỉnh thông số về nhà sản xuất, mã hiệu, xuất xứ so với hợp đồng.
Trên cơ sở kết quả kiểm định của hội đồng, ACV sẽ phê duyệt các điều chỉnh, làm căn cứ cho công tác nghiệm thu và thanh toán, tháo gỡ vướng mắc cho nhà thầu, bảo đảm việc chạy thử liên động và hoạt động khai thác Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1 theo yêu cầu.
Theo ACV, vướng mắc trong nghiệm thu, thanh toán mà doanh nghiệp đã báo cáo tháng 8/2026 chủ yếu liên quan đến kiểm định chất lượng và thẩm định giá vật tư, vật liệu, đặc biệt là thiết bị nhà ga nhập khẩu (terminal equipment - TE) được điều chỉnh thông số so với hợp đồng.
Các điều chỉnh này đã được thực hiện trước ngày 5/5/2026, thời điểm Thủ tướng Chính phủ có chỉ đạo tháo gỡ khó khăn trong thanh toán của Dự án, nhưng chưa tuân thủ đúng trình tự, thủ tục. Cụ thể, các điều chỉnh chưa được chủ đầu tư phê duyệt chủ trương; chưa thực hiện kiểm định tiêu chuẩn kỹ thuật, chất lượng, thẩm định giá và điều chỉnh hợp đồng.
Theo ACV, giá trị vướng mắc này ước tính khoảng 8.925 tỷ đồng trên tổng số hơn 10.430 tỷ đồng liên quan đến thanh toán.
Đáng chú ý, tư vấn giám sát và chủ đầu tư đã xác nhận vật tư, vật liệu, thiết bị đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật; phần lớn đã được tập kết về công trình, lắp đặt và chạy thử cục bộ. Tuy nhiên, việc kiểm định chất lượng và thẩm định giá theo yêu cầu vẫn chưa được thực hiện.
Tình trạng này gây ra hai tác động trực tiếp: chưa đủ điều kiện chạy thử liên động để cấp phép khai thác; đồng thời thiếu cơ sở pháp lý về kỹ thuật, đơn giá để thanh toán cho các nhà thầu. Những vướng mắc trong thanh toán gây áp lực dòng tiền, hạn chế nguồn lực tài chính dành cho việc hoàn thiện các hạng mục còn lại.
ACV cho biết, trong điều kiện thông thường, chủ đầu tư có thể thuê đơn vị tư vấn kiểm định, thẩm định giá và thành lập tổ thẩm định nội bộ theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, với những điều chỉnh đã thực hiện không đúng quy trình trước đây, việc thực hiện lại các bước thủ tục theo trình tự ban đầu hiện không còn khả thi.
Vì vậy, việc kiểm định và thẩm định giá lúc này mang tính chất khắc phục những tồn tại, đòi hỏi vừa hoàn thiện cơ sở pháp lý, vừa kiểm soát chi phí, chất lượng, kỹ thuật, an toàn và tiến độ, phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra và quyết toán sau này.
Dự án thành phần 3 - Các công trình thiết yếu trong cảng hàng không thuộc Dự án đầu tư xây dựng Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1 do ACV làm chủ đầu tư, với tổng mức đầu tư 99.019 tỷ đồng.
Dự án bao gồm đường cất hạ cánh, đường lăn, sân đỗ tàu bay, nhà ga hành khách, nhà ga hàng hóa số 1, hệ thống nhiên liệu, giao thông nội cảng và các công trình phụ trợ. Riêng nhà ga hành khách có vốn đầu tư hơn 35.000 tỷ đồng.
Theo ACV, đến giữa tháng 10/2026, giá trị sản lượng thực hiện đạt khoảng 85,5% giá trị hợp đồng. Trong 16 gói thầu xây lắp chính, bốn gói gồm nhà ga hành khách, giao thông nội cảng, nhà ga hàng hóa số 1 và nhà để xe vẫn nằm trên đường găng tiến độ. Sân bay dự kiến khai thác thương mại trong tháng 12/2026.