Đại biểu Trịnh Xuân An (đoàn Đồng Nai) thảo luận về dự thảo Luật Dầu khí chiều 8/8.
Tiếp chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất - Quốc hội khoá XVI, tại buổi thảo luận ở hội trường chiều 8/8 về dự án Luật Dầu khí (sửa đổi), nhiều đại biểu Quốc hội đã tham gia đóng góp ý kiến cho nội dung chức năng, nhiệm vụ của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam).
Luật hóa vai trò và cơ chế tài chính cho Petrovietnam trong khai thác dầu khí
Tham gia thảo luận, đại biểu Trịnh Xuân An (đoàn Đồng Nai) nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật Dầu khí lần này không chỉ sửa đổi các quy định về dầu khí truyền thống mà đã từng bước mở ra không gian năng lượng mới, thể hiện tư duy chuyển từ quản lý hoạt động dầu khí sang kiến tạo phát triển ngành dầu khí trong giai đoạn mới.
Đây không chỉ là đạo luật về khai thác tài nguyên mà còn là một công cụ pháp lý quan trọng góp phần thực hiện chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển, đồng thời bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa.
Tán thành với việc phân cấp, phân quyền, nhất là trao quyền cho Petrovietnam trong dự thảo Luật; song theo ông An, cần nhìn nhận việc trao quyền cho Petrovietnam trên 2 phương diện: một là với tư cách doanh nghiệp đầu đàn của Nhà nước; hai là với tư cách chủ thể được Nhà nước giao thực hiện các quyền và nghĩa vụ của nước chủ nhà.
Vì vậy, ông An đề nghị tiếp tục rà soát để làm rõ hơn năng lực, thẩm quyền và chức năng của Petrovietnam. Đặc biệt, cần nghiên cứu bổ sung một điều quy định rõ về vai trò "đại diện nước chủ nhà" của Petrovietnam trong hoạt động khai thác dầu khí.
Theo đại biểu, hiện nay, các quy định liên quan đến vấn đề này còn được thể hiện ở nhiều điều khoản khác nhau, vì vậy cần nghiên cứu hệ thống hóa để làm rõ vai trò, trách nhiệm và thẩm quyền của tập đoàn.
Bên cạnh đó, hiện dự thảo giao cho Petrovietnam nhiều quyền và thẩm quyền, nhưng cơ chế tài chính vẫn cần được nghiên cứu thêm. Theo đại biểu Trịnh Xuân An, hoạt động dầu khí có tính đặc thù và rủi ro cao, đòi hỏi nguồn lực cho hoạt động thăm dò, đầu tư ban đầu và các hoạt động có tính chất rủi ro. Đồng thời, cần có nguồn lực để Petrovietnam có đủ điều kiện và năng lực thực hiện các nhiệm vụ được Nhà nước giao.
Do đó, vị đại biểu đề nghị nghiên cứu quy định ngay trong Luật về cơ chế tài chính phù hợp cho những nhiệm vụ này, thay vì chỉ dẫn chiếu sang các quy định của Luật Quản lý, sử dụng vốn Nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh tại doanh nghiệp.
Xem xét quy định về xử lý các chi phí của Petrovietnam
Đồng quan điểm, đại biểu Trần Hoàng Ngân (đoàn TP.HCM) đề nghị ban soạn thảo xem xét thêm Điều 60 về xử lý các chi phí của Petrovietnam đối với nghĩa vụ Nhà nước do tập đoàn thực hiện đại diện nước chủ nhà để ký kết hợp đồng dự án trong lĩnh vực dầu khí với nước ngoài, theo báo cáo của cơ quan thẩm tra.
 |
Đại biểu Trần Hoàng Ngân đề nghị có quy định về xử lý các chi phí của Petrovietnam |
Bên cạnh đó, đại biểu Trần Hoàng Ngân cho rằng, cần có điều khoản chuyển tiếp hoặc Chính phủ quy định hướng dẫn xử lý cụ thể cho từng hợp đồng dự án cụ thể.
"Đây cũng là sự thể hiện thể chế hóa Nghị quyết 79 của Bộ Chính trị về kinh tế Nhà nước, phân định rõ chức năng nhiệm vụ quyền hạn phát triển kinh tế, chức năng sở hữu thực hiện nhiệm vụ chính trị", ông Ngân nói.
Trao quyền phải đi đôi với kiểm soát và bảo đảm an toàn pháp lý cho người thực thi
Cùng tham gia góp ý, đại biểu Lê Hữu Trí (đoàn Khánh Hòa) đánh giá cao việc dự thảo Luật đã xác lập vai trò mới, mở rộng phạm vi hoạt động của Petrovietnam và ngành dầu khí, chuyển từ vị thế khắc phục khó khăn để duy trì sản lượng, sang kiến tạo và phát triển đột phá.
Về phân cấp phân quyền và giao quyền, ông Trí cho biết, dự thảo đã rút ngắn thực chất chuỗi phê duyệt, chỉ một số thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ và Bộ Công Thương, còn lại giao Petrovietnam quyết định các nội dung chuyên môn kỹ thuật trong quá trình thực hiện hợp đồng dầu khí; cho phép kế hoạch đại cương phát triển mỏ, kế hoạch khai thác sớm, kế hoạch phát triển mỏ thay thế, các báo cáo nghiên cứu tiền khả thi và khả thi theo pháp luật về xây dựng.
 |
Đại biểu Lê Hữu Trí (đoàn Khánh Hòa) |
Tuy nhiên, đại biểu Trí cho rằng, việc giao quyền phải đi đôi với kiểm soát và với sự an toàn pháp lý cho người thực thi.
"Petrovietnam vừa là nhà thầu độc lập, vừa đại diện cho nước chủ nhà, được giao thực hiện một số nhiệm vụ quản lý Nhà nước bằng chính nguồn lực bộ máy và kinh phí của doanh nghiệp. Đây là mô hình đặc thù có tính chất của hoạt động dầu khí thượng nguồn", ông Trí nói.
Do đó, đại biểu Trí nhận thấy các quy định trong Luật chưa quy định tường minh vai trò "đại diện nước chủ nhà" như một chức năng độc lập. Ông đề nghị bổ sung nền tảng pháp lý cho toàn bộ các quyền và nghĩa vụ phát sinh, đồng thời tách bạch rõ nhiệm vụ chính trị Nhà nước giao với hoạt động sản xuất kinh doanh của Petrovietnam.
"Không tách bạch được 2 chức năng này thì khó bảo đảm tính minh bạch cạnh tranh bình đẳng, nhất là đối với nhà đầu tư nước ngoài", ông Trí nói.
Đại biểu cũng yêu cầu quy định rõ cơ chế bảo đảm quyền lợi của tập đoàn và bảo tồn vốn Nhà nước khi phát sinh rủi ro tài chính, vừa bảo đảm quyền tự chủ của doanh nghiệp Nhà nước, vừa kiểm soát thống nhất nguồn lực, không để thất thoát lãng phí.
Chính phủ sẽ giám sát trên dữ liệu và kiểm toán dựa trên định hướng rủi ro
Báo cáo giải trình cuối phiên thảo luận của Quốc hội về Dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) chiều 8/8, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh, tinh thần xuyên suốt và nổi bật của dự thảo Luật là tăng cường phân cấp, giao quyền, đơn giản hóa thủ tục nhằm khơi thông nguồn lực đi đôi với tăng cường kiểm tra, giám sát, phù hợp với chủ trương của Đảng, thông lệ công nghiệp dầu khí quốc tế.
 |
Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng trình bày báo cáo giải trình cuối phiên thảo luận của Quốc hội về dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) chiều 8/8 |
Về nội dung các đại biểu góp ý nói trên, Bộ trưởng cho biết, Petrovietnam với vai trò là đại diện nước chủ nhà, được giao một số quyền trong ký kết, quản lý, theo dõi, giám sát các hoạt động dầu khí, đặc biệt là phê duyệt những nội dung có tính chất cụ thể, kỹ thuật thuộc thẩm quyền, cũng như là tận dụng bộ máy của Petrovietnam đã hoạt động hơn 60 năm qua.
Với lưu ý phân quyền đi liền giám sát của các đại biểu, ông Hùng cho hay, trong Dự thảo đã quy định rất rõ: Chính phủ sẽ quy định chi tiết việc tổ chức kiểm tra, giám sát, và trên cơ sở dữ liệu của và các nhà thầu dầu khí báo cáo thì cơ quan quản lý nhà nước sẽ giám sát dựa trên dữ liệu và kiểm toán dựa trên định hướng rủi ro.
Cùng với đó, Dự thảo cũng quy định rất rộng về trách nhiệm quản lý, giám sát của cơ quan đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước, giám sát việc đầu tư, bảo toàn và phát triển vốn của nhà nước tại doanh nghiệp.
