Nhiều phiên đấu giá “đắt khách”
Thời gian gần đây, hoạt động thoái vốn nhà nước tại các doanh nghiệp bước vào giai đoạn sôi động trở lại, khi hàng loạt tập đoàn, tổng công ty và đơn vị đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước dồn dập đưa cổ phần ra chào bán. Theo đó, thị trường đấu giá cổ phần liên tục ghi nhận những phiên thu hút sự quan tâm lớn của nhà đầu tư, không chỉ về số lượng đăng ký tham gia mà còn ở mức giá trúng cao vượt xa giá khởi điểm.
Ngày 18/12/2025, Tổng công ty Thuốc lá Việt Nam - Công ty TNHH MTV (Vinataba) tổ chức đấu giá 960.000 cổ phần của Công ty cổ phần Lương thực Thực phẩm Colusa - Miliket (mã CMN). Dù chỉ có 4 nhà đầu tư tổ chức tham gia, tổng khối lượng đăng ký mua vẫn gấp 4 lần lượng chào bán. Đáng chú ý, giá trúng đấu giá cao gấp 1,8 lần so với giá khởi điểm 114,7 tỷ đồng; toàn bộ lô cổ phần được bán cho một nhà đầu tư tổ chức, mang về cho bên sở hữu số tiền hơn 206,1 tỷ đồng.
Sau đó một ngày, Vinataba tiếp tục đưa ra đấu giá phần vốn góp tương ứng 70% vốn điều lệ của Công ty TNHH Hải Hà - Kotobuki, với giá khởi điểm hơn 177 tỷ đồng. Phiên đấu giá có 2 nhà đầu tư cá nhân tham gia và phần vốn góp được bán với mức giá cao hơn so với giá khởi điểm.
Một trong những phiên đấu giá sôi động nhất thời gian gần đây diễn ra khi UBND TP. Hà Nội chào bán hơn 6,38 triệu cổ phần của Công ty cổ phần Giày Thượng Đình (mã GTD) vào giữa tháng 12/2025. Phiên đấu giá thu hút 15 nhà đầu tư cá nhân, với tổng khối lượng đăng ký mua cao gấp hơn 6 lần lượng cổ phần đưa ra. Cuộc cạnh tranh đẩy giá trúng lên mức rất cao, với giá bình quân gần 215.999 đồng/cổ phần, trong khi giá khởi điểm chỉ 20.500 đồng/cổ phần. Kết thúc phiên, toàn bộ số cổ phần được bán hết, mang về cho ngân sách thành phố hơn 1.379,3 tỷ đồng.
Ở một thương vụ khác, ngày 4/12/2025, Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC) thực hiện chào bán cạnh tranh gần 56,9 triệu cổ phần của Tổng công ty Đầu tư Nước và Môi trường Việt Nam - CTCP. Phiên chào bán ghi nhận sự tham gia của cả nhà đầu tư tổ chức và cá nhân, với khối lượng đăng ký mua gấp đôi lượng chào bán. Giá trúng đạt 1.231,25 tỷ đồng, cao hơn giá khởi điểm, qua đó toàn bộ lô cổ phần được bán hết cho một nhà đầu tư tổ chức.
Trước đó, vào tháng 10/2025, SCIC đã tổ chức đấu giá hơn 38,5 triệu cổ phần tại Tổng công ty cổ phần Điện tử và Tin học Việt Nam (mã VEC). Dù chỉ có 4 nhà đầu tư tham gia, song mức độ cạnh tranh thể hiện rõ khi tổng lượng đăng ký mua gấp 4 lần lượng chào bán. Giá trúng được đẩy lên hơn 2.562,3 tỷ đồng cho cả lô cổ phần, cao gấp gần 2,7 lần giá khởi điểm, phản ánh kỳ vọng lớn của nhà đầu tư đối với doanh nghiệp này.
Bên cạnh những thương vụ thành công, Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội cũng công bố không ít thương vụ bất thành.
Cụ thể, phiên đấu giá lô 188,7 triệu cổ phiếu MSB của Ngân hàng TMCP Hàng hải Việt Nam do Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam sở hữu đã không thể tiến hành vào ngày 26/12/2025 như kế hoạch, do đến hết thời hạn đăng ký và đặt cọc (15h30 ngày 19/12) không có nhà đầu tư đăng ký mua.
Cùng lý do trên, thương vụ Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam dự kiến bán đấu giá hơn 19,6 triệu cổ phiếu SGP của Công ty cổ phần Cảng Sài Gòn vào ngày 22/12/2025 cũng tổ chức bất thành.
Ngoài ra, các thương vụ thoái vốn của Tổng công ty Xi măng Việt Nam như chào bán hơn 568.000 cổ phần Công ty cổ phần Bao bì Hoàng Thạch, hay dự kiến chào bán 3,4 triệu cổ phiếu Công ty cổ phần Tấm lợp - Vật liệu Xây dựng Đồng Nai… cũng không thành công do không có nhà đầu tư tham gia mua.
Động lực từ thị trường và giá trị tài sản
Động lực từ thị trường chiếm khoảng 70% sự thành công của làn sóng đấu giá cổ phần hiện nay.
Lý giải cho sự thành công của nhiều phiên đấu giá thời gian qua, ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Nghiên cứu và Phát triển khách hàng cá nhân, Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam cho rằng, có hai nguyên nhân chính.
Thứ nhất là yếu tố thị trường chứng khoán đang ở trạng thái tích cực, với nhiều câu chuyện và chất xúc tác hỗ trợ. Mặc dù hoạt động giao dịch của nhà đầu tư chưa thực sự thuận lợi, nhưng nếu xét trên các khía cạnh như điểm số, thanh khoản và quy mô, có thể thấy bức tranh chung của thị trường vẫn khá tích cực. Trong thời gian tới, câu chuyện nâng hạng thị trường sẽ tiếp tục trở thành một chất xúc tác đáng kể. Trước đây, trong giai đoạn thị trường khó khăn như 2023-2024, việc thoái vốn gặp nhiều trở ngại do mặt bằng định giá thấp, kinh tế suy yếu và tăng trưởng hạn chế. Hiện nay, các yếu tố vĩ mô và thị trường đang tạo điều kiện để doanh nghiệp thoái vốn với mức giá cao hơn. Theo đánh giá, động lực từ thị trường chiếm khoảng 70% sự thành công của làn sóng này.
Thứ hai là động lực mở rộng quy mô và nhu cầu tăng trưởng của doanh nghiệp. Động lực không chỉ đến từ phía các đơn vị thoái vốn mà còn từ các doanh nghiệp có nhu cầu mua lại. Các bên mua đặc biệt quan tâm tới doanh nghiệp nhà nước, bởi họ nhìn thấy giá trị lớn nằm ở tài sản và quỹ đất, qua đó làm cơ sở để đưa ra mức định giá hấp dẫn.
Trong nhiều phiên đấu giá thành công vừa qua, thị trường cũng cho rằng, quỹ đất của doanh nghiệp là một trong những tài sản trọng yếu mà bên mua nhắm tới.
Cụ thể, tại thương vụ Giày Thượng Đình, sức hấp dẫn được cho là đến từ khu đất tại số 277 Nguyễn Trãi (Hà Nội) với diện tích 36.105 m2, nằm trên trục mặt tiền lớn, đồng thời thuộc danh sách các cơ sở công nghiệp phải di dời khỏi nội đô theo chủ trương của TP. Hà Nội.
Trong khi đó, sự “đắt giá” của Miliket đối với giới đầu tư nằm ở chất lượng tài sản. Tại thời điểm 30/6/2025, tổng tài sản của Công ty đạt 286 tỷ đồng, trong đó 160 tỷ đồng là tiền mặt và tiền gửi ngân hàng, chiếm 56% tổng tài sản. Ngoài ra, doanh nghiệp đang quản lý và sử dụng khu đất rộng 2 ha tại đường Kha Vạn Cân (TP.HCM) với thời hạn thuê đến năm 2065, cùng khu đất hơn 8.590 m2 tại đường Tô Vĩnh Diện (TP.HCM). Dù phần lớn là đất thuê trả tiền hằng năm hoặc đang trong quá trình hoàn thiện pháp lý, đây vẫn là những lợi thế thương mại quan trọng khi đánh giá tiềm năng dài hạn của doanh nghiệp.
“Giá trị tài sản phải tăng theo đà tăng trưởng của nền kinh tế, sẽ không có chuyện kinh tế đi lên mà tài sản đi xuống. Người mua - những người có tiền - sẽ có những tính toán và cách định giá riêng. Đây cũng là câu chuyện của kỳ vọng”, ông Nguyễn Thế Minh nhận định.
Thoái vốn nhà nước: Dư địa còn lớn
Tình hình thoái vốn năm 2026 được dự báo sẽ diễn ra khá sôi động, đặc biệt là thoái vốn nhà nước, khi hội tụ nhiều động lực.
Thứ nhất, nhu cầu tăng thu ngân sách để phục vụ đầu tư hạ tầng là rất lớn. Trong giai đoạn 2026-2030, quy mô vốn dành cho hạ tầng nhằm phục vụ mục tiêu tăng trưởng dự kiến ở mức cao, tạo áp lực đáng kể cho việc đẩy mạnh thoái vốn.
Thứ hai, Chính phủ đang theo đuổi phương châm thể chế phải thông thoáng, hệ thống pháp luật phải rõ ràng. Khi khung pháp lý được hoàn thiện, việc định giá tài sản trong các thương vụ thoái vốn nhà nước sẽ minh bạch hơn, qua đó tạo điều kiện để các giao dịch diễn ra thuận lợi và tích cực.
Thứ ba, Việt Nam có nhu cầu thu hút dòng vốn ngoại quay trở lại, trong bối cảnh 2 năm qua dòng vốn FII đã rút ra với quy mô lớn. Trong mắt nhà đầu tư nước ngoài, các doanh nghiệp nhà nước vẫn là những tài sản hấp dẫn, được xem như những “miếng bánh” có chất lượng cao.
Đặc biệt, sức ép từ Đề án Cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước, trọng tâm là tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước giai đoạn 2021-2025 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, đang rất lớn, buộc các cơ quan đại diện vốn và doanh nghiệp phải tăng tốc thoái vốn trong thời gian tới.
Nhà đầu tư cá nhân có thể tận dụng làn sóng thoái vốn nhà nước. Thực tế cho thấy, để thoái vốn được mức giá cao như kỳ vọng, giá cổ phiếu trên sàn thường có những nhịp tăng mạnh. Nhà đầu tư có thể theo sát những “con sóng” này để tìm kiếm cơ hội.