Sáng 10/4, Quốc hội thảo luận ở tổ về các vấn đề kinh tế xã hội, đầu tư công và ngân sách nhà nước.
Xây dựng pháp luật phải tính toán kỹ bài toán chi phí và lợi ích
Đóng góp ý kiến cho Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030 của Chính phủ, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu (đoàn Cà Mau) đặc biệt nhấn mạnh động lực từ đột phá thể chế, theo tư tưởng chỉ đạo của Tổng Bí thư: Đưa thể chế từ "điểm nghẽn của điểm nghẽn" trở thành "đột phá của đột phá".
Tuy nhiên, ông bổ sung thêm một nội hàm quan trọng: Xây dựng pháp luật phải tính toán kỹ bài toán chi phí và lợi ích; theo đó, luật phải hướng đến việc giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và người dân.
Dẫn chứng từ kinh nghiệm của Mỹ, Canada hay câu chuyện chống thất thu thuế tại Đan Mạch, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội lưu ý, một quy định dù đúng về lý thuyết nhưng nếu làm phát sinh chi phí tuân thủ quá cao hoặc gây phá sản hàng loạt doanh nghiệp nhỏ thì cần phải điều chỉnh.
"Xây dựng pháp luật phải đặt trọng tâm vào lợi ích kinh tế, làm thế nào để chi phí tuân thủ pháp luật phải thấp," đại biểu nhấn mạnh và cho rằng, khâu yếu nhất hiện nay là tổ chức thi hành pháp luật.
"Một quy định dù đúng về lý thuyết nhưng nếu làm phát sinh chi phí tuân thủ quá cao hoặc gây phá sản hàng loạt doanh nghiệp nhỏ thì cần phải điều chỉnh".
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư Pháp Phan Chí Hiếu
Theo ông, hiện nay đang tồn tại thực trạng "mỗi người hiểu một kiểu", địa phương hỏi Trung ương thì nhận được câu trả lời chung chung "thực hiện theo đúng quy định pháp luật", dẫn đến tình trạng cán bộ "bó tay" không dám làm.
Tình trạng này kéo theo hệ lụy là cán bộ đùn đẩy trách nhiệm, thậm chí xuất hiện tâm lý "thẳng bình" (tâm lý bàn lùi, làm việc cầm chừng) để tránh rủi ro khi thanh tra, kiểm tra.
Để khắc phục, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề xuất Chính phủ và Ủy ban Thường vụ Quốc hội tăng cường giải thích pháp luật, hướng dẫn áp dụng thống nhất để địa phương yên tâm thực hiện.
"Pháp luật tốt trong quy định nhưng cũng phải tốt trong thực tiễn," đại biểu dẫn lại lời Tổng Bí thư.
Đóng góp ý kiến xử lý các dự án tồn đọng, đại biểu Phan Chí Hiếu đề nghị mở rộng phạm vi rà soát trên toàn quốc, không chỉ giới hạn ở một vài địa phương hay các dự án đã có kết luận thanh tra.
Nhấn mạnh nguyên tắc xử lý phải là ưu tiên lợi ích kinh tế và tối đa hóa lợi ích Nhà nước, ông kiến nghị cần hiểu rõ hơn về nguyên tắc "không hợp thức hóa sai phạm" để tránh tình trạng vì sợ mà không ai dám xử lý những việc đã rồi.
Cuối cùng, để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Quốc hội gợi mở việc xây dựng khung pháp lý cho các mô hình kinh doanh mới như khai thác không gian tầm thấp (thiết bị bay không người lái), không gian ngầm và kinh tế biển xanh.
Ngoài ra, theo ông Hiếu, những vấn đề như quyền sở hữu độ sâu đất đai hay sinh kế của người dân trong nuôi biển công nghệ cao cần được cụ thể hóa bằng luật để tạo động lực tăng trưởng bền vững.
Kiến nghị hộ kinh doanh có doanh thu 500 triệu đồng đến 5 tỷ đồng/năm nộp thuế môn bài
Phát biểu thảo luận tại tổ sáng 10/4, đại biểu Nguyễn Văn Thân (đoàn TP. Hồ Chí Minh), Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam đã có một số đóng góp ý kiến về giải pháp nhằm đạt mục tiêu tăng trưởng cao mà Chính phủ đã đề ra.
Đại biểu cho biết ông ấn tượng với hai mục tiêu Thủ tướng nêu ra là phấn đấu tiếp tục cắt giảm tối thiểu 30% các ngành nghề kinh doanh có điều kiện; giảm tối thiểu 30% số dự án đầu tư sử dụng ngân sách Trung ương và địa phương so với giai đoạn trước. Đây sẽ là động lực lớn đóng góp cho tăng trưởng.
Ông Thân đề cập đến con số khoảng 3.000 dự án đang ách tắc, với tổng vốn hơn 2 triệu tỷ đồng, trong đó có những dự án chỉ vướng một chút mà vẫn cứ nằm im, gây lãng phí vô cùng lớn.
| |
Đại biểu Nguyễn Văn Thân (đoàn TP. Hồ Chí Minh) |
"Dự án chỉ cần chậm một năm là mất hàng tỷ USD. Tôi là người trực tiếp theo dõi nhiều dự án, thấy rất rõ điều đó. Đề nghị phải tháo gỡ, nhanh chóng giải tỏa được vấn đề này", ông Thân đề nghị.
Trong đầu tư công, quan điểm của Chính phủ là chỉ tập trung vào những công trình trọng điểm lớn. Theo đại biểu, điều này rất "đúng" và "rất trúng", bởi vì "nếu cứ dàn trải, vốn đầu tư ra sẽ lan man và không quyết toán được".
Đại biểu cũng bày tỏ quan tâm tới các cụm bất động sản dôi dư sau khi tổ chức chính quyền hai cấp. Theo ông, hiện nhiều doanh nghiệp quan tâm đến vấn đề này.
Nêu phương án xử lý, đại biểu cho rằng có thể áp dụng nhiều giải pháp như đấu thầu, cho thuê giá rẻ… chứ để nằm "đắp chiếu" như thế rất lãng phí. Hiện nhiều nơi có hàng chục trụ sở cơ quan để không, trong khi đó nhiều hộ kinh doanh, doanh nghiệp muốn thuê mặt bằng thì không thể cho thuê được.
Ngoài ra, để tạo nguồn thu cho ngân sách, ông Thân cũng cho rằng cần nghiên cứu cải cách chính sách thuế đối với hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ nhằm giảm thủ tục.
"Các hộ kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đồng đến 5 tỷ đồng/năm có thể áp dụng hình thức nộp thuế môn bài theo mức ấn định, thay vì phải thực hiện đầy đủ các thủ tục kê khai thuế phức tạp.
Cách làm này vừa giúp giảm gánh nặng thủ tục cho hộ kinh doanh, vừa giải phóng nguồn lực cho cơ quan thuế. Nhiều hộ kinh doanh sẵn sàng nộp một khoản thuế cố định hàng tháng nếu thủ tục đơn giản", ông đề xuất.
Ông cũng tính toán, nếu mỗi hộ kinh doanh nộp trung bình khoảng 12 triệu đồng/năm, nhân với khoảng 4 triệu hộ, ngân sách có thể thu về hàng chục nghìn tỷ đồng mỗi năm.