IPO kỷ lục, nhưng đó mới chỉ là điểm khởi đầu
Thương vụ IPO của ChangXin Memory Technologies (CXMT) trên Sở Giao dịch chứng khoán Thượng Hải ngày 27/7 được xem là một cột mốc quan trọng trong tham vọng tự chủ ngành bán dẫn của Trung Quốc. Doanh nghiệp huy động được 57,92 tỷ nhân dân tệ (8,6 tỷ USD), trở thành thương vụ IPO lớn nhất châu Á trong năm 2026.
Không chỉ mang ý nghĩa về quy mô vốn, sự kiện này còn phản ánh niềm tin của giới đầu tư vào chiến lược phát triển ngành bán dẫn của Trung Quốc trong bối cảnh nước này đẩy mạnh xây dựng chuỗi cung ứng AI nội địa nhằm giảm phụ thuộc vào công nghệ phương Tây trước các biện pháp kiểm soát xuất khẩu do Mỹ dẫn đầu.
Ngay sau khi CXMT niêm yết, cổ phiếu của ba nhà sản xuất DRAM lớn nhất thế giới gồm Samsung Electronics, SK Hynix và Micron Technology đồng loạt chịu áp lực giảm, cho thấy thị trường bắt đầu nhìn nhận CXMT như một đối thủ tiềm năng trên thị trường chip nhớ.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, màn ra mắt ấn tượng trên thị trường chứng khoán mới chỉ là bước khởi đầu. Điều quyết định thành công của CXMT trong dài hạn sẽ là khả năng thu hẹp khoảng cách công nghệ với các đối thủ hàng đầu và từng bước mở rộng vị thế ra thị trường toàn cầu.
Bối cảnh cũng đang mang lại cơ hội hiếm có cho doanh nghiệp này. Sự bùng nổ của AI khiến nhu cầu chip nhớ DRAM tăng mạnh, bởi các mô hình AI ngày càng đòi hỏi dung lượng bộ nhớ lớn song hành với năng lực tính toán. Điều này đã góp phần đẩy giá DRAM tăng cao và tạo dư địa để các nhà sản xuất mới mở rộng thị phần.
Mục tiêu gia nhập "Big Three" của ngành DRAM
Hiện nay, thị trường DRAM toàn cầu vẫn do ba tập đoàn Samsung Electronics, SK Hynix và Micron Technology thống trị. CXMT được xem là ứng viên sáng giá nhất để phá vỡ thế cân bằng này, song khoảng cách vẫn còn khá lớn.
Theo Phó giáo sư Marina Zhang (Đại học Công nghệ Sydney), dù CXMT đã vươn lên nhóm bốn doanh nghiệp DRAM lớn nhất thế giới xét về công suất, sản lượng và doanh thu, doanh nghiệp vẫn còn nhiều việc phải làm trước khi có thể cạnh tranh ngang hàng với ba "ông lớn".
Ba rào cản lớn nhất hiện nay gồm thị phần, trình độ công nghệ và đặc biệt là bộ nhớ băng thông cao (HBM) – dòng chip nhớ có vai trò cốt lõi trong các hệ thống AI hiện đại.
Theo bản cáo bạch IPO, CXMT chiếm khoảng 7,7% thị phần DRAM toàn cầu trong năm 2025, trong khi phần lớn thị trường vẫn nằm trong tay Samsung, SK Hynix và Micron.
Dù vậy, nhiều tổ chức nghiên cứu đánh giá CXMT còn nhiều dư địa tăng trưởng. Nomura dự báo doanh nghiệp có thể nâng thị phần lên khoảng 18% vào năm 2028, trong khi Counterpoint Research đưa ra kịch bản thận trọng hơn với mức khoảng 11%.
Theo ông MS Hwang, Giám đốc nghiên cứu của Counterpoint Research, CXMT vẫn đang chậm hơn các đối thủ trong lĩnh vực HBM, nhưng có thể bắt đầu thu hẹp khoảng cách từ cuối năm 2026 nếu kế hoạch phát triển sản phẩm diễn ra đúng tiến độ.
Ngay cả khi chưa thể sánh ngang các dòng HBM tiên tiến nhất hiện nay, việc phát triển thành công thế hệ sản phẩm đủ sức cạnh tranh cũng sẽ giúp CXMT chính thức bước chân vào thị trường chip nhớ AI và củng cố vị thế là nhà sản xuất DRAM lớn thứ tư thế giới.
Một tín hiệu tích cực khác là cơ sở khách hàng của CXMT đang có dấu hiệu mở rộng. Trong bối cảnh giá DRAM tăng cao, Apple được cho là đang đàm phán với một số nhà cung cấp Trung Quốc, trong đó có CXMT, nhằm đa dạng hóa nguồn cung chip nhớ cho một số thiết bị tiêu dùng và giảm chi phí linh kiện.
Dù chưa thể tạo ra bước ngoặt ngay lập tức, những diễn biến này cho thấy CXMT đang từng bước chuyển từ vai trò một nhà sản xuất nội địa sang vị thế đối thủ đáng chú ý trên thị trường DRAM toàn cầu.
Điểm nghẽn lớn nhất vẫn là công nghệ
Dù triển vọng tăng trưởng được đánh giá tích cực, giới phân tích cho rằng rào cản lớn nhất đối với CXMT vẫn là khoảng cách công nghệ với các nhà sản xuất chip nhớ hàng đầu thế giới.
Theo Global Times, màn IPO thành công cho thấy Trung Quốc đã từng bước phá vỡ sự thống trị của các doanh nghiệp nước ngoài trong lĩnh vực sản xuất DRAM quy mô lớn. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa khoảng cách công nghệ đã được thu hẹp. Hiện CXMT vẫn được cho là chậm hơn các đối thủ khoảng 2-3 thế hệ công nghệ, đồng thời tiếp tục chịu tác động từ các biện pháp hạn chế xuất khẩu do Mỹ dẫn đầu.
Một trong những nút thắt quan trọng nhất là khả năng tiếp cận các thiết bị sản xuất chip tiên tiến.
Trong nhiều năm qua, Mỹ đã ngăn Trung Quốc tiếp cận các hệ thống quang khắc cực tím bước sóng cực ngắn (EUV) do ASML của Hà Lan sản xuất. Đây là thiết bị then chốt để chế tạo các thế hệ chip tiên tiến với chi phí và hiệu suất tối ưu.
Việc thiếu EUV buộc các nhà sản xuất chip Trung Quốc phải tìm kiếm những hướng đi khác nhằm duy trì tiến trình phát triển công nghệ.
Ngày 28/7, thông tin một doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc đã bắt đầu sản xuất hàng loạt hệ thống quang khắc cực tím bước sóng sâu (immersion DUV) do nước này tự phát triển đã thắp lên kỳ vọng ngành bán dẫn trong nước có thể từng bước giảm phụ thuộc vào thiết bị nhập khẩu.
Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý công nghệ DUV vẫn chưa thể thay thế hoàn toàn EUV trong sản xuất các dòng chip tiên tiến nhất.
Theo ông MS Hwang, nếu các hệ thống DUV nội địa được triển khai thành công ở quy mô thương mại, chúng có thể giúp ngành bán dẫn Trung Quốc kéo dài thêm vài năm phát triển mà chưa cần đến EUV.
Quan trọng hơn, thay vì chỉ tìm cách sao chép công nghệ phương Tây, nhiều doanh nghiệp Trung Quốc đang chuyển sang phát triển các quy trình sản xuất và giải pháp kỹ thuật riêng nhằm bù đắp những hạn chế do thiếu thiết bị tiên tiến.