Khi “lô cốt” bị lung lay, các tập đoàn lừa đảo lập tức xé lẻ và đưa nhân sự chủ chốt xâm nhập vào nội địa các nước, ẩn náu trong các chung cư, khách sạn. Tội phạm lừa đảo online giờ không còn xa xôi, mà có thể đứng bên cạnh ai đó để mua đồ ăn sáng mỗi ngày, có thể “đóng vai” một doanh nhân nước ngoài tìm kiếm cơ hội đầu tư, thậm chí lập cả một công ty công nghệ. Sự cơ động và khả năng tái thiết chớp nhoáng này đặt Việt Nam cùng nhiều quốc gia trước yêu cầu kích hoạt “cuộc chiến kép” trên cả không gian số lẫn mặt đất.
Các ổ tội phạm giữa lòng đô thị
Tiếng chuông tin nhắn Group Zalo Tổ dân phố 58 (phường Hiệp Bình, TP.HCM) vang lên vào một chiều muộn. Định lướt qua như mọi lần, nhưng tôi chững lại khi đập vào mắt là cảnh công an rầm rập tiến vào một căn nhà ngay khu vực tôi ở để triệt phá ổ lừa đảo công nghệ cao. Trong căn nhà vốn yên tĩnh quen thuộc đó, công an bắt tại trận 42 người mang quốc tịch Trung Quốc lưu trú trái phép, thu giữ hàng trăm điện thoại, máy tính bảng, máy tính xách tay, thiết bị viễn thông được chuẩn bị cho lừa đảo online.
| |
Một ổ nhóm lừa đảo người nước ngoài bị Công an TP.HCM phát hiện (Ảnh: Công an TP.HCM) |
Ít ngày sau, khi cơ quan công an công bố kết quả điều tra ban đầu, người dân khu phố tôi thêm bàng hoàng. Từ đầu năm 2026, một “trùm” điều hành trung tâm lừa đảo nước ngoài đã móc nối với Nguyễn Hồng Thảo Nhi để thuê căn nhà trên. Sau đó, bọn chúng đã lắp đặt hệ thống mạng Internet, trang bị giường tầng, cải tạo không gian sinh hoạt tập trung và chuẩn bị các điều kiện cần thiết phục vụ hoạt động của ổ nhóm. Tới đầu tháng 5/2026, Fan HaiMing và Cao JiaLiang - những nhân sự chủ chốt của tập đoàn lừa đảo từ Campuchia, nhập cảnh vào Việt Nam.
Các đối tượng tổ chức quản lý theo mô hình khép kín, kiểm soát chặt chẽ việc đi lại, sinh hoạt, mọi hoạt động đều được điều hành từ các đối tượng ở nước ngoài. Thế nên, hàng xóm xung quanh không hề phát hiện chuyện lạ, mà chỉ chủ nhà mới hay. Công an đã khởi tố 3 đối tượng cầm đầu và tiếp tay trực tiếp tại điểm nóng này gồm Fan HaiMing, Cao JiaLiang và Nguyễn Hồng Thảo Nhi.
Tới giờ này, khu phố vốn bình yên của chúng tôi vẫn còn “sang chấn”. Không ít người luôn nghĩ lừa đảo online trú ngụ ở các “đặc khu” xa xôi tận Campuchia, không ngờ đã kề sát vách nhà mình. Tội phạm lừa đảo không còn vô hình trên mạng, mà có hình hài, hơi thở và có thể đang đứng bên cạnh ai đó để mua đồ ăn sáng mỗi ngày. Cú sốc này chính là gáo nước lạnh tạt thẳng vào sự chủ quan của nhiều người dân, bao gồm cả tôi.
Còn bao người chưa “tỉnh”?
Trước đó, không ít người vẫn chủ quan, không nghĩ “đến lượt mình” bởi đặc tính cố hữu “lửa chưa cháy chưa sợ bỏng” của con người. Dù rằng, ngay từ đầu tháng 4/2026, Công an TP. Hà Nội đã lên phương tiện thông tin đại chúng kêu gọi người dân, đặc biệt là những người cho người nước ngoài thuê nhà phải nâng cao cảnh giác.
Từ ngày 15/12/2025 đến 14/3/2026, cơ quan công an đã phát hiện 3 vụ việc với 58 nghi phạm người nước ngoài liên quan đến các hành vi lừa đảo, tổ chức cờ bạc và nhập cảnh trái phép. Bọn chúng thường được các đầu lĩnh nước ngoài chỉ đạo từ xa và cấu kết với đồng phạm người Việt Nam để thuê căn hộ và các tòa nhà chung cư cao cấp làm “căn cứ”, rồi lắp đặt hệ thống máy tính, thiết bị simbox và điện thoại di động để lừa đảo xuyên quốc gia.
Trong tháng 3/2026, Công an Bắc Ninh liên tiếp bóc gỡ hàng loạt nhóm đối tượng người nước ngoài cấu kết với người Việt để thuê nhà, thiết lập hệ thống máy tính, trạm BTS giả để phát tán tin nhắn lừa đảo hoặc chạy các app đầu tư ma. Cơ quan công an đã khởi tố nhiều vụ án với số tiền chiếm đoạt lên tới hàng chục tỷ đồng.
Mới đây, Công an tỉnh Phú Thọ phá vụ nhóm người Trung Quốc từ Campuchia đưa gần 50 người sang thuê khu nghỉ dưỡng, farmstay, villa biệt lập tại Hà Nội, Lào Cai và Phú Thọ để chuẩn bị lập trung tâm lừa đảo trực tuyến quy mô lớn.
Tại miền Nam, trong chiến dịch cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn vừa diễn ra, kiểm tra 1.616 cơ sở lưu trú, Công an TP.HCM đã liên tiếp phát hiện các ổ nhóm người nước ngoài có dấu hiệu tổ chức hoạt động lừa đảo trên không gian mạng có yếu tố xuyên quốc gia.
Điển hình, ngày 18/5, lực lượng công an phát hiện tại Nhà nghỉ Bảo Ly (phường Thuận Giao) có “ổ” tội phạm online gồm 85 người mang quốc tịch Trung Quốc do Dai Fei, Hu Guoyu và Zhou Wendong cầm đầu dưới sự chỉ đạo của đối tượng từ nước ngoài. Nhóm này sang Việt Nam khảo sát, thuê địa điểm, lắp đặt hệ thống mạng, nhằm hình thành một “trung tâm” lừa đảo trực tuyến nhắm vào công dân nước ngoài (chủ yếu là người Trung Quốc) thông qua các kịch bản giả danh thương mại điện tử, đầu tư tài chính, chứng khoán.
Ngày 8/6, Công an TP.HCM tiếp tục phá một ổ nhóm gồm 83 người Trung Quốc nhập cảnh trái phép từ Campuchia vào Việt Nam và cư trú tại khách sạn Emerald Gold (phường Bình Dương). “Ổ” tội phạm này đã cơ bản hoàn thành việc lắp đặt thiết bị và huấn luyện nhân sự, chưa kịp thực hiện lừa đảo thì bị phát hiện.
“Xuất khẩu ngược”
Nhiều năm qua, nhắc đến tội phạm lừa đảo công nghệ cao, người dân thường “hướng mắt” về “công xưởng lừa đảo” vùng biên Campuchia, Myanmar hay Lào. Nhưng cục diện đang thay đổi một cách chóng mặt. Từ khoảng tháng 6/2025, Campuchia bắt đầu chiến dịch toàn quốc truy quét tội phạm lừa đảo trực tuyến. Theo số liệu từ Ban Thư ký Ủy ban Chống lừa đảo trực tuyến Campuchia, giới chức nước này đã đột kích 2.500 địa điểm, triệt phá 200 đường dây lừa đảo lớn, bắt giữ và trục xuất hơn 30.000 người nước ngoài tình nghi liên quan đến tội phạm mạng.
Trước áp lực truy quét ở Campuchia và nhiều nước, từ các chiến dịch phối hợp quốc tế, các tổ chức tội phạm đã chuyển chiến lược, thay vì dụ dỗ “nhập khẩu” người dân các nước về hang ổ có kẽm gai như trước, các ông trùm đã tìm cách “xuất khẩu ngược” toàn bộ quy trình, nhân sự vào sâu trong nội địa các nước có hạ tầng số phát triển mạnh, thuận lợi cho hoạt động lừa đảo.
Vậy nên, không chỉ Việt Nam, Sri Lanka cũng chứng kiến “sự gia tăng đáng báo động về tội phạm mạng” do lừa đảo online nhập cảnh vào nước này trong vai khách du lịch, sau đó thiết lập “căn cứ”.
Từ đầu năm đến nay, các nhà chức trách ở Sri Lanka đã tổ chức hàng loạt cuộc đột kích vào các đường dây lừa đảo, bắt giữ và trục xuất gần 700 người nước ngoài bị buộc tội liên quan.
Theo các chuyên gia, khi hoạt động truy quét tội phạm ở Đông Nam Á ngày càng tăng, Sri Lanka nổi lên như điểm đến mới của lừa đảo, bởi thủ tục xin visa du lịch dễ dàng, chính sách visa mới thông thoáng, ít quy định về thẻ SIM và Internet, cùng nguồn cung văn phòng và khách sạn cho thuê giá rẻ dồi dào.
Cũng như Việt Nam, tội phạm lừa đảo online khi xâm nhập Sri Lanka thường chỉ là nhóm nhỏ và thường xuyên luân chuyển giữa các khách sạn, căn hộ và văn phòng khác nhau để tránh bị phát hiện. Cảnh sát nước này đã phát hiện ổ nhóm thuê hẳn 8 tầng của một tòa nhà chung cư để lập hang ổ.
Còn ở Việt Nam, công an đã phát hiện nhóm 83 người Trung Quốc thuê bao trọn khách sạn The Emerald Gold (phường Bình Dương) để lập “căn cứ”.
Có một điểm chung là, tội phạm online lập “căn cứ” xong đều toan tính lừa đảo… người nước khác, chứ không phải dân bản địa, để tránh bị phát hiện. Các chuyên gia an ninh nhận định, đây là chiến thuật giúp giảm nguy cơ bị phát hiện và khiến công tác điều tra trở nên phức tạp.
Lừa đảo online “tràn” sang nhiều nước
Không chỉ Việt Nam, Sri Lanka, tại một báo cáo mang tên “Inflection Point”, Văn phòng Liên hợp quốc về chống ma túy và tội phạm (UNODC) thông tin, do áp lực bị tấn công tận sào huyệt, các trung tâm lừa đảo tại đặc khu kinh tế và khu vực biên giới Campuchia, Lào, Myanmar, Philippines đã “tràn” sang nhiều khu vực khác.
Báo cáo tháng 2/2026 của Văn phòng Cao ủy nhân quyền Liên hợp quốc (OHCHR) cũng cảnh báo, các trung tâm lừa đảo do tổ chức tội phạm châu Á điều hành đã được phát hiện hoạt động xa tới châu Phi, Nam Á, Trung Đông và các đảo Thái Bình Dương.
“Khả năng sinh tồn” đáng sợ
Tại một báo cáo công bố năm 2026, Tổ chức Sáng kiến toàn cầu chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia (GI-TOC) cho hay, khác với các băng đảng tội phạm truyền thống bị ràng buộc chặt chẽ bởi các yếu tố hậu cần vật lý - như việc buôn lậu ma túy cần tuyến đường vận chuyển, tất cả những gì một trung tâm lừa đảo cần để thiết lập bộ máy chỉ là một đường truyền Internet ổn định, các thiết bị điện tử và nhân sự.
Chính vì không bị phụ thuộc vào chuỗi cung ứng vật lý, các trung tâm lừa đảo sở hữu “khả năng sinh tồn” đáng kinh ngạc: khả năng sao chép và di dời lập tức. Khi bị truy quét từ lực lượng thực thi pháp luật, cả một bộ máy lừa đảo có thể nhanh chóng “bốc hơi” và tái thiết tại một quốc gia khác chỉ trong thời gian ngắn.
(Còn tiếp)