Không phải mọi cổ phiếu chứng khoán đều hấp dẫn chỉ vì mặt bằng định giá đã giảm
Định giá hấp dẫn sau nhịp điều chỉnh
Trong quý II/2026, cổ phiếu chứng khoán nhìn chung không thu hút được dòng tiền. Vài phiên đầu tháng 7 ghi nhận sự sôi động trở lại, nhưng dòng tiền chủ yếu tập trung ở một số mã có câu chuyện riêng thay vì lan tỏa trên toàn ngành.
Khoảng 80% trong số 40 cổ phiếu công ty chứng khoán trên ba sàn giao dịch giảm giá trong nửa đầu năm 2026, trong bối cảnh VN-Index lập đỉnh lịch sử 1.928 điểm vào tháng 5 trước khi điều chỉnh về vùng 1.840-1.870 điểm đầu tháng 7. Diễn biến này khiến mặt bằng định giá của nhóm chứng khoán lùi về vùng hấp dẫn.
Theo thống kê của Công ty Chứng khoán VNDIRECT, P/B bình quân của nhóm chứng khoán hiện khoảng 1,75 lần, thấp hơn mức trung bình 5 năm (1,9 lần). Đây là lần đầu tiên trong nhiều năm định giá của ngành thấp hơn mức bình quân lịch sử, khép lại giai đoạn “đi trước” kỳ vọng nâng hạng thị trường.
Nhiều doanh nghiệp đầu ngành như SSI, VCI hay SHS, dù vẫn duy trì tăng trưởng lợi nhuận tích cực, đều đang giao dịch dưới mức P/B bình quân 5 năm và thấp hơn mặt bằng chung của ngành. Nhóm công ty quy mô vừa và nhỏ như CTS, FTS, BSI, VDS, TVS, TCI hay BVS cũng có mức định giá thấp hơn trung bình lịch sử.
Theo VNDIRECT, việc định giá lùi về vùng hợp lý kết hợp với triển vọng lợi nhuận tích cực - nhờ thanh khoản cải thiện, tăng trưởng dư nợ margin và câu chuyện nâng hạng - sẽ mở ra dư địa tăng giá lớn cho nhóm cổ phiếu chứng khoán.
Nhóm cổ phiếu này được kỳ vọng hưởng lợi kép: vừa có thể được các quỹ ETF mua trực tiếp nếu được đưa vào các bộ chỉ số, vừa hưởng lợi gián tiếp nhờ thanh khoản thị trường và dư nợ margin tăng khi dòng vốn ngoại gia nhập. Những doanh nghiệp có dư địa mở rộng cho vay margin và sở hữu tệp khách hàng tổ chức nước ngoài được đánh giá sẽ hưởng lợi nhiều hơn.
Thanh khoản là động lực lớn nhất
Ở hầu hết các kịch bản cho nửa cuối năm, ngành chứng khoán được đánh giá hưởng lợi, nhưng mức độ sẽ phụ thuộc vào thanh khoản và dòng vốn ngoại.
Một trong những động lực quan trọng của nhóm chứng khoán trong nửa cuối năm, theo VNDIRECT, là sự cải thiện của thanh khoản thị trường.
Quý I/2026, giá trị giao dịch bình quân đạt 35.004 tỷ đồng/phiên, tăng 93% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, sang quý II, thanh khoản giảm hơn 30%, xuống còn 24.083 tỷ đồng/phiên, có thời điểm trong tháng 6 chỉ quanh 20.000 tỷ đồng/phiên.
Dù vậy, VNDIRECT vẫn dự báo, giá trị giao dịch bình quân năm 2026 tăng khoảng 16% so với năm 2025 và duy trì quanh 34.000 tỷ đồng/phiên trong nửa cuối năm. Động lực đến từ việc thị trường Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng vào tháng 9, kỳ vọng được MSCI đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng trong năm 2027, làn sóng IPO quay trở lại, hệ thống KRX vận hành ổn định và cơ chế giao dịch xuyên trưa được triển khai.
Bên cạnh đó, nhiều công ty chứng khoán lớn dự báo, lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết sẽ tăng khoảng 26% trong năm 2026, tạo nền tảng để dòng tiền quay trở lại thị trường.
Tuy nhiên, không phải mọi cổ phiếu chứng khoán đều hấp dẫn chỉ vì mặt bằng định giá đã giảm. Theo giới phân tích, sự phân hóa sẽ ngày càng rõ nét dựa trên chất lượng tài sản và năng lực cạnh tranh của từng doanh nghiệp.
Lợi thế sẽ thuộc về các công ty sở hữu tệp khách hàng tổ chức lớn có khả năng đón dòng vốn ngoại sau nâng hạng, có thị phần môi giới cao với doanh thu ổn định. Đồng thời, các doanh nghiệp còn nhiều dư địa mở rộng cho vay margin và sở hữu chi phí vốn thấp nhờ hậu thuẫn từ ngân hàng mẹ cũng sẽ chiếm ưu thế.
Ngược lại, các công ty đã tiệm cận giới hạn dư nợ margin trên vốn chủ sở hữu sẽ gặp khó khăn trong việc mở rộng hoạt động nếu không tăng vốn thành công.
Theo kịch bản cơ sở của VNDIRECT, VN-Index có thể đạt 2.014 điểm vào cuối năm 2026, tăng 12,8% so với cuối năm 2025. Mức P/E mục tiêu là 13,5 lần, thấp hơn khoảng 12% so với trung bình 10 năm nhằm phản ánh những bất định vĩ mô. Trong khi đó, SSI Research dự báo, chỉ số có thể lên 2.120 điểm nếu thanh khoản và dòng vốn ngoại cải thiện đúng kỳ vọng. Vietcap đặt mục tiêu 1.955 điểm vào cuối năm 2026 và 2.280 điểm trong năm 2027.
Ở hầu hết các kịch bản, ngành chứng khoán đều được đánh giá là nhóm hưởng lợi. Tuy nhiên, mức độ hưởng lợi vẫn phụ thuộc vào tốc độ cải thiện thanh khoản và quy mô thực tế của dòng vốn ngoại sau khi nâng hạng, hai yếu tố khó có thể dự báo chính xác.
Cơ hội đi cùng sự phân hóa
Bên cạnh triển vọng tích cực, nhà đầu tư cũng cần lưu ý một số rủi ro, trong đó có áp lực chốt lời quanh thời điểm nâng hạng. Kinh nghiệm từ nhiều thị trường cho thấy, giá cổ phiếu thường tăng mạnh trước khi nâng hạng và điều chỉnh sau khi các quỹ thụ động hoàn tất giải ngân. Với mốc FTSE Russell dự kiến nâng hạng vào ngày 21/9/2026, áp lực bán có thể xuất hiện từ tháng 8 đến tháng 9.
Ngoài ra, những công ty chứng khoán đã sử dụng gần hết hạn mức margin sẽ dễ chịu tác động hơn nếu thị trường xuất hiện các đợt giải chấp diện rộng.
Ở góc độ định giá, FiinGroup cho rằng, P/E dự phóng năm 2026 của toàn thị trường khoảng 12,3 lần chưa đủ hấp dẫn để tạo ra một chu kỳ tái định giá mạnh trên diện rộng.
Theo FiinGroup, khoảng cách giữa P/E hiện tại (14 lần) và P/E dự phóng không còn lớn, cho thấy dư địa tái định giá của thị trường nói chung khá hạn chế. Những nhóm ngành đang giao dịch cao hơn mức trung bình 5 năm như bất động sản, phân phối xăng dầu, cảng biển hay vật liệu xây dựng sẽ chịu áp lực điều chỉnh nếu tăng trưởng lợi nhuận không đáp ứng kỳ vọng.
Đối với cổ phiếu công ty chứng khoán, ba chỉ số quan trọng nhất khi định giá là P/B, ROE và tỷ lệ dư nợ margin trên vốn chủ sở hữu.
Trong đó, P/B là chỉ tiêu cốt lõi bởi vốn chủ sở hữu chính là nguồn lực để mở rộng hoạt động cho vay margin và các dịch vụ tài chính. ROE quyết định mức P/B hợp lý; những công ty duy trì ROE trên 15% trong nhiều năm thường xứng đáng được giao dịch ở mức P/B cao hơn. Giai đoạn 2021, khi ROE toàn ngành đạt đỉnh, P/B bình quân từng lên tới 3,2 lần.
Trong khi đó, tỷ lệ dư nợ margin trên vốn chủ sở hữu phản ánh dư địa tăng trưởng. Mức dưới 1,5 lần được xem là còn nhiều dư địa mở rộng; từ 1,8 lần trở lên cho thấy dư nợ ở mức cao; còn tiệm cận 2 lần đồng nghĩa doanh nghiệp gần chạm giới hạn và có nguy cơ bị hạn chế tăng trưởng nếu không bổ sung thêm vốn.
