Áp lực nào kéo vàng giảm sâu?
Tháng 3 vừa qua, giá vàng giảm 15%; tính từ mức đỉnh hồi tháng 1, mức giảm lên tới 19%. Diễn biến này đưa vàng tiến sát ngưỡng giảm 20% - ranh giới thường được giới tài chính quốc tế xem là dấu hiệu bước vào thị trường giá xuống (bear market).
Không có một nguyên nhân đơn lẻ nào đứng sau đợt giảm này. Theo Bloomberg, làn sóng bán tháo diễn ra trên nhiều loại tài sản, từ cổ phiếu, trái phiếu đến tiền tệ. Khi danh mục thua lỗ đồng loạt, không ít nhà đầu tư buộc phải bán vàng để bù đắp - hành vi quen thuộc trong các giai đoạn khủng hoảng, nhưng không đồng nghĩa với việc đánh mất niềm tin vào kim loại quý.
Áp lực còn đến từ Thổ Nhĩ Kỳ. Bloomberg cho biết, chỉ trong hai tuần kể từ khi xung đột tại Trung Đông liên quan đến Iran bùng phát, Ankara đã bán và hoán đổi hơn 8 tỷ USD vàng nhằm bảo vệ đồng lira. Hoán đổi vàng (gold swap - trao vàng lấy ngoại tệ ngắn hạn kèm cam kết mua lại) được đánh giá là ít tác động đến giá thị trường. Tuy nhiên, phần bán trực tiếp - dù không lớn - lại ảnh hưởng đáng kể tới tâm lý, bởi các ngân hàng trung ương vốn là lực mua chủ chốt suốt chu kỳ tăng ba năm qua.
Song song, dòng tiền rút khỏi các ETF vàng đang hướng tới mức lớn nhất kể từ năm 2022, xóa sạch lượng vốn vào từ đầu năm. Các quỹ phòng hộ cũng đã hạ tỷ trọng vàng xuống mức thấp nhất kể từ tháng 10 năm ngoái.
Cơ sở cho kịch bản phục hồi
Dù triển vọng ngắn hạn kém tích cực, nhiều tên tuổi lớn vẫn công khai duy trì niềm tin vào vàng.
George Efstathopoulos, nhà quản lý quỹ tại Fidelity International cho rằng, đợt điều chỉnh hiện tại là “cơ hội mua vào” khi căng thẳng tại Trung Đông hạ nhiệt. Ông chỉ ra ba yếu tố nền tảng vẫn còn nguyên: rủi ro lạm phát dai dẳng, áp lực tài khóa tại nhiều nền kinh tế lớn và sự suy giảm tín nhiệm trên thị trường trái phiếu.
Luận điểm cốt lõi của phe lạc quan là “giao dịch mất giá tiền tệ” (debasement trade) - đặt cược vào việc các chính phủ nợ cao sẽ để lạm phát bào mòn giá trị nợ, qua đó khiến đồng tiền suy yếu và hỗ trợ giá vàng. Theo đó, các nền kinh tế lớn như Mỹ, Nhật Bản, Pháp bước ra khỏi đại dịch Covid-19 với gánh nặng nợ công lớn nhưng thiếu quyết tâm thắt chặt tài khóa.
Về kỹ thuật, Robert Minter, Giám đốc chiến lược ETF tại Aberdeen Investments cho biết, các đợt bán tháo vàng trong khủng hoảng cổ phiếu thường chỉ mang tính tạm thời, khi vàng bị bán để đáp ứng yêu cầu ký quỹ. Khi áp lực này qua đi, giá thường ổn định rồi tăng trở lại.
Max Layton, Trưởng bộ phận nghiên cứu hàng hóa toàn cầu tại Citigroup chia sẻ trên Bloomberg TV rằng, ngân hàng này tin tưởng giá vàng sẽ cao hơn trong vòng một năm tới.
Những lực cản còn hiện hữu
Ở chiều ngược lại, giới phân tích cũng chỉ ra những lực cản có thể tiếp tục đè nặng lên giá vàng trong ngắn hạn.
Daniel Ghali, chiến lược gia hàng hóa tại TD Securities nhận định, các ngân hàng trung ương nhiều khả năng sẽ giảm tốc độ mua, thay vì bán ròng. Dù không phải kịch bản xấu nhất, đây vẫn là sự thay đổi đáng kể so với ba năm qua - giai đoạn mà chính lực mua này đã góp phần thúc đẩy đà tăng 150% của vàng, sau sự kiện các nước phương Tây phong tỏa dự trữ ngoại hối của Nga.
Ngoài ra, lợi suất trái phiếu tăng do cú sốc giá năng lượng từ xung đột tại Trung Đông, trong khi đồng USD nổi lên như kênh trú ẩn ưu tiên trong bối cảnh bất ổn địa chính trị. Cả hai yếu tố này đều gây bất lợi cho vàng trong ngắn hạn.
John Reade, Chiến lược gia trưởng của Hội đồng Vàng Thế giới nhận định: “Câu chuyện của vàng trong năm 2025 tạm thời bị đẩy xuống thứ yếu. Điều đó không có nghĩa các yếu tố dài hạn đã biến mất, mà chỉ là chúng chưa phải mối quan tâm hàng đầu lúc này”.
Dù nền tảng dài hạn của vàng vẫn được đánh giá tích cực, thời điểm phục hồi còn phụ thuộc vào nhiều biến số khó lường, từ diễn biến địa chính trị, động thái của ngân hàng trung ương đến chính sách tiền tệ toàn cầu.