Ông Nguyễn Sơn, Chủ tịch Hội đồng thành viên VSDC chia sẻ thông tin về lộ trình triển khai cơ chế CCP
Hoàn thiện hạ tầng CCP trong quý I/2027
Tại Hội nghị tổng kết công tác phối hợp xử lý nghiệp vụ giữa Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC) và các thành viên năm 2026, định hướng năm 2027, cơ chế CCP được xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong lộ trình hiện đại hóa hạ tầng thị trường chứng khoán Việt Nam.
Ông Nguyễn Sơn, Chủ tịch Hội đồng thành viên VSDC cho biết, năm 2026 ghi nhận nhiều dấu mốc quan trọng của thị trường chứng khoán Việt Nam, đặc biệt là việc FTSE Russell chính thức nâng hạng thị trường từ cận biên lên mới nổi thứ cấp vào tháng 9. Kết quả này phản ánh nỗ lực cải cách của toàn ngành chứng khoán, trong đó có đóng góp của VSDC trong việc hoàn thiện hạ tầng hậu giao dịch, nâng cao hiệu quả bù trừ và thanh toán. Tuy nhiên, vị thế mới cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với năng lực vận hành, quản trị rủi ro và khả năng đáp ứng các chuẩn mực quốc tế.
Đề cập đến nhiệm vụ của VSDC trong năm 2027, ông Nguyễn Sơn nhấn mạnh quyết tâm của Tổng công ty là đến đầu tháng 3/2027, toàn bộ nền tảng công nghệ phải đáp ứng yêu cầu triển khai các cơ chế mới, đặc biệt là CCP trên thị trường chứng khoán cơ sở.
Hiện VSDC đã thành lập công ty con do Tổng công ty sở hữu 100% vốn, hoạt động theo mô hình pháp nhân độc lập, nhằm chuẩn bị các điều kiện tổ chức và vận hành CCP. Công tác kiện toàn bộ máy, nhân sự, cơ sở vật chất và hệ thống công nghệ đang được triển khai đồng bộ.
Theo lộ trình dự kiến, trong quý I hoặc quý II/2027, sau khi hoàn tất các điều kiện cần thiết, VSDC sẽ báo cáo Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) xem xét việc đưa mô hình CCP vào vận hành chính thức.
Lãnh đạo VSDC cũng lưu ý, mô hình CCP phải bảo đảm sự cân bằng giữa mục tiêu tạo thuận lợi cho hoạt động giao dịch và yêu cầu kiểm soát rủi ro, nhất là khi quy mô thị trường ngày càng lớn và sự tham gia của các nhà đầu tư tổ chức trong, ngoài nước ngày càng sâu rộng. Để chuẩn bị cho việc vận hành, VSDC tiếp tục rà soát, sửa đổi các quy chế nghiệp vụ theo Thông tư số 145/2026/TT-BTC, đồng thời tham gia góp ý sửa đổi Quyết định số 1541/QĐ-BTC nhằm đáp ứng yêu cầu triển khai CCP.
Song song với hoàn thiện hành lang pháp lý, VSDC sẽ nâng cấp hệ thống ký quỹ giao dịch, phối hợp với các sở giao dịch chứng khoán, ngân hàng thanh toán và thành viên thị trường kiểm thử các nghiệp vụ đặc thù.
Trong năm 2026, một số nội dung đã được kiểm thử như hủy đăng ký thông tin tài khoản, chuyển đổi loại thành viên bù trừ và giao dịch mua lại bắt buộc (buy-in). Đây là những bước chuẩn bị nhằm bảo đảm khả năng xử lý các tình huống phát sinh khi mô hình mới đi vào hoạt động.
Chuẩn bị cho các sản phẩm mới
Bên cạnh nhiệm vụ triển khai CCP, hoạt động đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh toán chứng khoán năm 2026 tiếp tục ghi nhận sự gia tăng đáng kể về quy mô.
Theo số liệu VSDC công bố, tính đến ngày 15/10/2026, VSDC đã xử lý hồ sơ, đưa vào lưu ký hơn 38.483 triệu chứng khoán, rút lưu ký hơn 8.587 triệu chứng khoán. Tổng số dư chứng khoán lưu ký tại ngày 15/10/2026 đạt hơn 228 tỷ chứng khoán.
Đối với hoạt động đăng ký chứng khoán, VSDC thực hiện đăng ký mới 406 mã cổ phiếu, trái phiếu với tổng khối lượng hơn 7.140 triệu chứng khoán; đồng thời, xử lý 424 đợt đăng ký bổ sung với tổng khối lượng hơn 32.947 triệu cổ phiếu, trái phiếu.
Hoạt động thực hiện quyền ghi nhận 4.589 đợt, trong đó có 742 đợt trả cổ tức bằng tiền, 117 đợt trả cổ tức bằng cổ phiếu và 32 đợt thực hiện quyền mua cổ phiếu.
Đáng chú ý, VSDC đã thực hiện 261 đợt thanh toán vốn gốc, lãi trái phiếu chính phủ với tổng giá trị hơn 109.341 tỷ đồng và 1.260 đợt thanh toán vốn gốc, lãi trái phiếu doanh nghiệp với tổng giá trị gần 145.000 tỷ đồng.
Về quản lý thành viên, VSDC hiện có 88 công ty chứng khoán là thành viên lưu ký, trong đó 6 công ty đang trong quá trình xử lý thu hồi giấy chứng nhận, cùng 19 ngân hàng lưu ký và 17 ngân hàng thương mại mở tài khoản trực tiếp tham gia thị trường trái phiếu chuyên biệt. Đến ngày 15/10/2026, thị trường chứng khoán phái sinh có 29 thành viên bù trừ, gồm 6 thành viên bù trừ chung và 23 thành viên bù trừ trực tiếp.
Tuy nhiên, công tác giám sát vẫn ghi nhận các trường hợp vi phạm nghiệp vụ. VSDC đã có 56 lần gửi công văn nhắc nhở, 6 lần ra quyết định khiển trách, 2 lần đình chỉ hoạt động lưu ký và 1 lần đình chỉ hoạt động thanh toán bù trừ. Thực tế này cho thấy yêu cầu tăng cường quản trị rủi ro và tuân thủ nghiệp vụ ngày càng quan trọng khi quy mô thị trường mở rộng.
VSDC cũng đưa vào sử dụng hệ thống chuyển mạch điện tín (MSP) từ ngày 9/3/2026, phục vụ trao đổi thông tin giữa ngân hàng lưu ký và công ty chứng khoán. Hệ thống hiện có 24 đơn vị kết nối, gồm 7 ngân hàng và 17 công ty chứng khoán, hoạt động ổn định, hỗ trợ trao đổi thông tin đa phương và giao dịch của nhà đầu tư.
Trên nền tảng hạ tầng đang được hoàn thiện, VSDC tiếp tục phối hợp với Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX), Sở Giao dịch chứng khoán Việt Nam (VNX) và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước nghiên cứu phát triển các sản phẩm, cơ chế giao dịch mới.
Khẳng định một trong những nhiệm vụ trọng tâm của VSDC trong năm 2027 là triển khai và đưa vào vận hành cơ chế CCP cho thị trường chứng khoán cơ sở, bà Tạ Thanh Bình, Tổng giám đốc Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC) cho biết hiện VSDC đang tập trung xây dựng các quy chế nghiệp vụ, hoàn thiện cơ chế vận hành, đồng thời tiếp thu ý kiến đóng góp của các thành viên thị trường nhằm bảo đảm hệ thống hoạt động an toàn, hiệu quả và phù hợp với thực tiễn.
Đối với cơ chế ký quỹ, VSDC sẽ tiến hành thử nghiệm trên cơ sở dữ liệu lịch sử thực tế để xác định các tham số và mức ký quỹ phù hợp, bảo đảm cân bằng giữa yêu cầu quản lý rủi ro của CCP và khả năng đáp ứng của các thành viên, tránh tạo thêm gánh nặng không cần thiết cho thị trường.
Trong năm 2027, VSDC dự kiến phối hợp với HNX kiểm thử nội bộ sản phẩm hợp đồng quyền chọn chỉ số, tiến tới kiểm thử với các thành viên thị trường và ngân hàng thanh toán. Đồng thời, nghiên cứu các sản phẩm phái sinh vàng, phái sinh hàng hóa, cơ chế giao dịch xuyên trưa, giao dịch khớp lệnh ngẫu nhiên không điều kiện và tài khoản giao dịch tổng (OTA). VSDC cũng sẽ tham gia nghiên cứu quy định tổ chức thị trường giao dịch chứng khoán chuyên biệt dành cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, đồng thời phối hợp chuyển toàn bộ cổ phiếu niêm yết từ HNX sang HOSE theo Thông tư số 139/2025/TT-BTC…
Với lộ trình chuẩn bị công nghệ đến đầu tháng 3/2027 và mục tiêu triển khai CCP trong năm 2027, VSDC đang đứng trước giai đoạn chuyển đổi quan trọng. Việc triển khai thành công cơ chế này, cùng với nâng cấp hệ thống thanh toán và phát triển các sản phẩm mới, được kỳ vọng sẽ nâng cao năng lực quản trị rủi ro, mở rộng chiều sâu thị trường và củng cố sức hấp dẫn của chứng khoán Việt Nam.
 |
| Ông Nguyễn Hoàng Dương, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước |
Năm 2026 đánh dấu cột mốc quan trọng trong quá trình phát triển và hội nhập quốc tế của thị trường chứng khoán Việt Nam khi chính thức được tổ chức FTSE Russell nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp vào tháng 9/2026. Đây là sự ghi nhận đối với những nỗ lực cải cách toàn diện, liên tục của Chính phủ, Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, VSDC, các sở giao dịch chứng khoán và toàn thể thành viên thị trường trong việc hoàn thiện khung khổ pháp lý, hiện đại hóa hạ tầng công nghệ, cải thiện khả năng tiếp cận thị trường của nhà đầu tư nước ngoài và nâng cao tính minh bạch theo thông lệ quốc tế.
Nâng hạng là khởi đầu cho giai đoạn phát triển mới, với yêu cầu cao hơn về chất lượng, minh bạch và khả năng tiếp cận thị trường. Việc duy trì các tiêu chí nâng hạng, tiếp tục hoàn thiện hạ tầng và nâng cao năng lực các chủ thể tham gia thị trường là nhiệm vụ trọng tâm. Trong năm 2027, Ủy ban Chứng khoán sẽ tập trung hoàn thiện khung khổ pháp lý, đơn giản hóa thủ tục hành chính, thu hút dòng vốn quốc tế, hiện đại hóa hệ thống giao dịch, thanh toán và đa dạng hóa sản phẩm tài chính. Đặc biệt, triển khai cơ chế CCP cho thị trường chứng khoán cơ sở theo lộ trình năm 2027 là nhiệm vụ ưu tiên.
VSDC cần tập trung nguồn lực, kiện toàn tổ chức và hoàn thiện điều kiện hoạt động của công ty con thực hiện chức năng CCP. Các thành viên thị trường cần chủ động phối hợp kiểm thử hệ thống, hoàn thiện quy trình nghiệp vụ, cập nhật quy định pháp lý mới, bảo đảm sẵn sàng vận hành CCP an toàn, thông suốt.
