Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Tạ Văn Hạ tham gia thảo luận.
Vẫn còn khoảng cách giữa "chính sách được thực hiện" và "chính sách tạo ra kết quả" là nhận xét của Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Tạ Văn Hạ khi tham gia thảo luận tại Diễn đàn của Quốc hội về hoạt động giám sát, sáng 30/7.
Ông Hạ nói, con người luôn được Đảng ta xác định là trung tâm, là chủ thể, là mục tiêu và là động lực của phát triển. Tuy nhiên, nếu nhìn từ thực tiễn giám sát của Quốc hội trong thời gian qua, một thực tế đáng suy nghĩ là nhiều chính sách đã được ban hành tương đối đầy đủ; nhiều chương trình, đề án đã được bố trí nguồn lực đáng kể; nhiều chỉ tiêu hành chính đã hoàn thành theo kế hoạch. Nhưng ở không ít lĩnh vực, chất lượng cuộc sống, mức độ thụ hưởng của người dân và hiệu quả cuối cùng của chính sách vẫn chưa đạt như kỳ vọng.
Đó chính là khoảng cách giữa "chính sách được thực hiện" và "chính sách tạo ra kết quả". Khoảng cách đó đặt ra yêu cầu Quốc hội cần tiếp tục đổi mới hoạt động giám sát theo hướng lựa chọn đúng, trúng những vấn đề đang là điểm nghẽn, những vấn đề lớn, vấn đề nóng, vấn đề có tính thời sự đang được cử tri và nhân dân quan tâm; đồng thời coi trọng công tác hậu giám sát; đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ số trong hoạt động giám sát, theo Phó chủ nhiệm Tạ Văn Hạ.
Nêu rõ một quốc gia phát triển không chỉ được đánh giá bằng tốc độ tăng trưởng kinh tế mà còn bằng khả năng bảo đảm mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận các dịch vụ thiết yếu về giáo dục, y tế, văn hóa và an sinh xã hội, đại biểu Hạ nhận xét, thực tế hiện nay cho thấy vẫn còn sự chênh lệch khá lớn giữa các vùng, miền, giữa đô thị và nông thôn, giữa đồng bằng và miền núi, giữa các nhóm dân cư có điều kiện khác nhau.
Vì vậy, ông đề nghị Quốc hội cần giám sát chặt chẽ hơn việc thực hiện các chính sách thu hẹp khoảng cách này - từ đầu tư hạ tầng giáo dục, y tế, văn hóa cho vùng khó khăn đến các chính sách hỗ trợ trực tiếp cho nhóm yếu thế; đồng thời đánh giá mức độ hài lòng và tính công bằng trong thụ hưởng chính sách của người dân ở từng vùng, từng nhóm dân cư.
Đặc biệt, cần quan tâm nhiều hơn đến trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật, đồng bào dân tộc thiểu số, người lao động khu vực phi chính thức và các nhóm yếu thế khác để bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình phát triển, Phó chủ nhiệm Tạ Văn Hạ nhấn mạnh.
Đề cập những đổi mới cần được quan tâm trong nhiệm kỳ Quốc hội Khóa XVI này, ông Hạ cho rằng, cần chuyển mạnh từ giám sát đầu vào sang giám sát đầu ra và kết quả cuối cùng của chính sách.
Trong nhiều năm qua, hoạt động giám sát thường tập trung xem đã ban hành bao nhiêu văn bản, bố trí bao nhiêu kinh phí, thực hiện bao nhiêu nhiệm vụ hoặc hoàn thành bao nhiêu chỉ tiêu. Đó là những nội dung cần thiết nhưng chưa đủ.
Từ nhận xét trên, đại biểu Hạ nhấn mạnh, điều quan trọng hơn là chính sách đã tạo ra sự thay đổi gì trong đời sống người dân; chất lượng giáo dục có được nâng lên không; người dân có được chăm sóc sức khỏe tốt hơn không; khoảng cách tiếp cận dịch vụ công có được thu hẹp không; chỉ số phát triển con người có được cải thiện không. Nói cách khác, Quốc hội cần lấy kết quả cuối cùng của chính sách làm tiêu chí đánh giá hiệu quả giám sát.
Nâng cao hiệu quả theo dõi việc thực hiện các kiến nghị sau giám sát, cũng là vấn đề được đại biểu Hạ đề cập. Ông cho rằng cần xây dựng cơ chế theo dõi thường xuyên, xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, từng cấp, từng cá nhân trong việc thực hiện các kiến nghị của Quốc hội; đồng thời định kỳ đánh giá kết quả thực hiện và công khai trước Quốc hội, cử tri và Nhân dân.
Một cuộc giám sát chỉ thực sự thành công khi những tồn tại, điểm nghẽn được khắc phục, những chính sách bất cập được sửa đổi và người dân cảm nhận được sự thay đổi tích cực từ chính sách đó, ông Hạ nêu quan điểm.
 |
Nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội khóa 13 Phan Trung Lý tham gia thảo luận. |
Tham gia thảo luận, GS.TS Phan Trung Lý, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội khóa 13 bày tỏ mong muốn trong thời gian tới, trong các nghị quyết của Đảng cũng như các báo cáo của Quốc hội sẽ bỏ được nhận định "hoạt động giám sát của Quốc hội vẫn là khâu yếu".
Về thực hiện nghị quyết, kết luận giám sát, ông Lý nhận định đã có nhiều đổi mới. Những kết luận và nghị quyết về giám sát của Quốc hội, của các đoàn giám sát đã có tác động rất mạnh trong xây dựng, bảo vệ Tổ quốc. Nhiều cuộc giám sát mang lại kết quả trong việc sửa đổi, bổ sung cơ chế chính sách pháp luật cũng như khắc phục những hạn chế trong tổ chức thi hành pháp luật.
Tuy nhiên, ông Lý cũng cho rằng việc thực hiện các nghị quyết, kết luận, kiến nghị giám sát còn chưa được đầy đủ và "chưa đến nơi đến chốn", do đó hiệu quả giám sát nhiều khi còn hạn chế.
Nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội cho rằng, việc xây dựng nghị quyết xác định kết quả giám sát cần được đổi mới. Ngoài việc nhận xét, đánh giá và biểu dương, nghị quyết giám sát cần đi sâu thực chất hơn, chỉ rõ những điểm mạnh, điểm yếu của đối tượng giám sát và sự việc giám sát. Việc này phải xác định trách nhiệm thuộc về ai và thời hạn khắc phục như thế nào.
"Các đoàn giám sát có thể chuyển những vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật sang xử lý bằng các biện pháp hành chính, dân sự hoặc hình sự. Qua theo dõi, tôi thấy hiện nay việc này chưa thực hiện được bao nhiêu. Chủ yếu chúng ta chú trọng phần nhận xét, đánh giá và kiến nghị, nhưng để chuyển các vấn đề đó xử lý đúng mức độ thì chưa chuyển. Tôi đề nghị khâu này phải được thực hiện tốt hơn", ông Phan Trung Lý nhìn nhận.
Cho rằng mỗi kiến nghị giám sát phải xác định rõ chủ thể thực hiện, thời hạn thực hiện, trách nhiệm báo cáo và giải trình khi không hoàn thành, ông Lý đề xuất cần có cơ chế rõ ràng để chuyển các vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật để xử lý dân sự, hành chính, hình sự, đồng thời gắn kết quả thực hiện kiến nghị giám sát với việc lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm với những người giữ chức vụ do Quốc hội, HĐND bầu, phê chuẩn.
