Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu thảo luận tại tổ chiều 20/10
Chiều 20/10, tiếp tục Kỳ họp thứ hai, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực.
Luật Điện lực được sửa lần này nhằm thực hiện Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị, xác định bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng là nền tảng, tiền đề để phát triển đất nước và năng lượng phải đi trước một bước, trong bối cảnh như cầu điện tăng nhanh để phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai con số.
5 nguyên tắc sửa đổi Luật Điện lực
Phát biểu về dự án Luật, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh 5 vấn đề cần quan tâm, hoàn thiện dự án Luật gồm:
Một là, thu hẹp phạm vi sửa đổi, ưu tiên tháo gỡ các điểm nghẽn cấp bách và bảo đảm ổn định chính sách.
Hai là, làm rõ nguyên tắc hình thành giá điện và phân bổ rủi ro, không chuyển rủi ro sang người sử dụng điện là người dân và doanh nghiệp.
Ba là, đánh giá tác động tổng hợp, đặc biệt là các kịch bản thay đổi hóa đơn tiền điện và chi phí của doanh nghiệp trước khi áp dụng giá điện theo giờ hoặc xóa bỏ bù chéo.
Bốn là, quy định rõ ràng ngay trong Luật các nội dung quan trọng, nhất là về cơ chế DPPA, chứng chỉ năng lượng tái tạo (REC) và các tiêu chí áp dụng cơ chế đặc thù đối với công trình điện cấp bách, không giao quá rộng cho văn bản dưới luật.
Năm là, tăng cường kiểm soát chi phí, công khai thông tin và xác định rõ trách nhiệm của các bên để tránh cơ chế xin - cho.
Chủ tịch Quốc hội cho biết, khi nhà đầu tư đến Việt Nam, những vấn đề đầu tiên họ quan tâm là mặt bằng, đất đai, nguồn nhân lực và nguồn điện có đủ để sản xuất hay không. Tại các địa phương, nhu cầu hiện nay không chỉ là có điện mà còn phải có điện sạch, điện xanh, trong đó có điện gió, điện mặt trời.
Vì vậy, Chủ tịch Quốc hội đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát, cân nhắc kỹ phạm vi sửa đổi, bảo đảm đúng mục tiêu, tránh mở quá rộng, ảnh hưởng đến tính ổn định của chính sách; cần ưu tiên xử lý những điểm nghẽn cấp bách về thủ tục đầu tư, giá điện, DPPA và đặc biệt là đánh giá kỹ hơn tác động tổng thể của các chính sách.
Không chuyển toàn bộ rủi ro đầu tư, kinh doanh sang Nhà nước, EVN hay người sử dụng điện
Về cơ chế giá điện và phân bổ rủi ro, dự thảo nêu nguyên tắc giá hợp đồng mua bán điện phải bảo đảm thu hồi đầy đủ chi phí đầu tư, tài chính, vận hành, nhiên liệu và lợi nhuận hợp lý, theo Chủ tịch Quốc hội, điều này có thể được hiểu là Nhà nước, bên mua điện và người sử dụng điện phải bảo đảm kết quả tài chính cho nhà đầu tư.
Cho rằng đây là vấn đề cần hết sức lưu ý, Chủ tịch Quốc hội đề nghị khẳng định rõ giá điện được hình thành trên cơ sở chi phí hợp lý, hợp lệ, hiệu quả đầu tư, mức độ rủi ro và điều kiện thị trường; không chuyển toàn bộ rủi ro đầu tư, kinh doanh sang Nhà nước, EVN hay người sử dụng điện.
 |
Toàn cảnh phiên họp |
Đối với lộ trình xóa bù chéo, áp dụng giá điện theo giờ cao điểm, thấp điểm - như dự thảo nêu, ông Mẫn đề nghị đánh giá tác động đối với hộ sinh hoạt theo các kịch bản cụ thể, làm rõ mức thay đổi hóa đơn của từng nhóm hộ và chi phí của doanh nghiệp. Đồng thời, phải có giải pháp an sinh tách biệt khỏi giá điện, hỗ trợ trực tiếp từ ngân sách nhà nước.
Về thủ tục đầu tư và lựa chọn nhà đầu tư, Chủ tịch Quốc hội ghi nhận điểm tích cực của dự thảo Luật là miễn thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư đối với các dự án đã nằm trong chương trình, dự án thực hiện quy hoạch; lấy giá trúng thầu làm cơ sở ký DPPA, bỏ quy định đàm phán lại giá.
"Tuy nhiên, tiêu chí xác định công trình điện cấp bách, khẩn cấp cần được quy định rõ ràng, minh bạch để tránh bị lạm dụng cơ chế đặc thù. Việc xây dựng cơ chế đặc thù cần được cân nhắc kỹ, không để mở rộng đối tượng áp dụng đến mức khó kiểm soát", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
Về thị trường điện cạnh tranh, theo Chủ tịch Quốc hội, việc mở rộng đối tượng tham gia DPPA, bao gồm cả đơn vị bán lẻ điện, là bước tiến. Tuy nhiên, cần quy định nguyên tắc xác lập đầy đủ chi phí sử dụng lưới điện, chi phí điều độ, dự phòng và các dịch vụ hệ thống; không chuyển chi phí từ nhóm tham gia DPPA sang các khách hàng còn lại.
Thông qua thảo luận Tổ, Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ cơ chế đối với điện hạt nhân mô-đun nhỏ. Việc đưa loại hình này ra khỏi phạm vi độc quyền nhà nước là một bước đột phá, nhưng cần quy định chặt chẽ các điều kiện về an toàn, năng lực nhà đầu tư và giám sát.
Đối với điện gió ngoài khơi, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, việc bổ sung quy định về quản lý kết quả khảo sát, ký quỹ và kinh phí tháo dỡ công trình là cần thiết. Tuy nhiên, tiêu chí về năng lực và trách nhiệm phải được quy định cụ thể. Hiện nay, chúng ta còn nhiều dự án điện mặt trời, điện gió ngoài khơi cần tháo gỡ khó khăn, do đó, vấn đề này cần được xử lý thận trọng.
Một điểm nữa được Chủ tịch Quốc hội lưu ý là việc chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm đối với giấy phép hoạt động điện lực là đúng hướng. Tuy nhiên, quy định về thay đổi phạm vi, thông số kỹ thuật và miễn trừ giấy phép cần bảo đảm đồng bộ giữa các khâu phát điện, phân phối và bán lẻ điện. Đối với lưới điện truyền tải đầu tư theo phương thức BOT, cần làm rõ hợp đồng, dịch vụ truyền tải và nguyên tắc phân bổ rủi ro.
