Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp thông tin về việc tháo gỡ khó khăn cho xuất khẩu sầu riêng tại Họp báo Chính phủ chiều 3/9 - Ảnh: Minh Minh
Tại Họp báo Chính phủ chiều 3/9, báo chí đặt câu hỏi với đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị cho biết các giải pháp gỡ khó cho xuất khẩu sầu riêng thời gian qua.
"Xin Bộ cho biết, đến thời điểm hiện nay còn vướng mắc gì trong xuất khẩu sầu riêng? Kinh nghiệm gì được rút ra từ việc xử lý các vướng mắc, khó khăn trong sản xuất nông lâm thủy sản thời gian qua?", câu hỏi được gửi tới đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Trả lời câu hỏi này, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp cho biết, trong 7 tháng đầu năm nay, đặc biệt tháng 8, có sự đột biến về xuất khẩu nông sản; 7 tháng đầu năm ước đạt khoảng 49,3 tỷ USD. Riêng trong tháng 8, ước đạt khoảng 1,95 tỷ USD.
Thứ trưởng thông tin, hiện nay, sầu riêng là một trong những sản phẩm có giá trị cao ở Việt Nam, với diện tích khoảng 200.000 ha và sản lượng khoảng 2,08 triệu tấn, đóng góp khoảng 40% sản lượng xuất khẩu của ngành trồng trọt.
Năm 2021, sầu riêng Việt Nam xuất khẩu khoảng 177 triệu USD; đến năm 2025, đã đạt 3,85 tỷ USD, có sự tăng đột biến trong 5 năm vừa qua. Trong đó, thị trường Trung Quốc đóng góp khoảng 1,85 tỷ USD.
Về triển khai các giải pháp tháo gỡ khó khăn cho sản phẩm này, Thứ trưởng cho biết, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã cử các đoàn công tác của Bộ làm việc trực tiếp với các địa phương, đặc biệt là những vùng trồng sầu riêng tập trung cao như Tây Nguyên, Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc.
Ngày 1/7, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã thực hiện truy xuất nguồn gốc trên hệ thống chuyển đổi số của Bộ để đảm bảo tăng cường xuất khẩu và nâng giá trị sầu riêng. Khách hàng nước ngoài, khách hàng trong nước có thể truy cập dữ liệu từ khâu trồng trọt, chăm sóc, phân bón hay nuôi trồng của các loại nông sản, trong đó có sầu riêng.
"Qua đó đã tạo niềm tin của khách hàng, đặc biệt là khách hàng quốc tế. Các tham tán thương mại của Mỹ, Trung Quốc đều đánh giá cao việc lần đầu tiên Bộ Nông nghiệp và Môi trường thực hiện truy xuất nguồn gốc", Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp nói.
Bên cạnh đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trước đây doanh nghiệp gặp trong việc cấp mã vùng trồng. Hiện nay, Bộ đã trình Chính phủ Nghị quyết 36 về tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc cấp mã số vùng trồng cho tất cả các loại cây trồng. Đây là một trong những tháo gỡ rất thiết thực mà doanh nghiệp đánh giá cao.
Thứ ba là việc phân cấp, ủy quyền mạnh mẽ về địa phương trong công tác cấp mã vùng trồng của tất cả các loại cây trồng, trong đó có sầu riêng. Theo Thứ trưởng, tất cả các loại sầu riêng bây giờ được phân cấp cho cấp phường, cấp xã cấp mã vùng trồng, cấp mã đóng gói. Đặc biệt, trước đây khi chúng ta trồng xen canh thì rất khó trong triển khai việc cấp mã vùng trồng. Hiện nay, xen canh cũng được giao cho cấp phường, xã cấp mã vùng trồng, tạo thuận tiện cho xuất khẩu.
Đặc biệt, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đã có chuyến công tác sang Trung Quốc vào ngày 14/8 vừa qua. Qua làm việc, Tổng cục Hải quan của Trung Quốc đã cấp 567 mã vùng trồng sầu riêng Việt Nam, nâng tổng số mã vùng trồng lên khoảng hơn 1.800 mã. Hiện nay, Việt Nam có khoảng 1.599 mã vùng trồng sầu riêng và 281 cơ sở đóng gói.
"Đây là những kết quả đã đạt được và chúng tôi đang làm các thủ tục còn lại để đưa xuất khẩu sầu riêng trong cuối năm nay ít nhất đạt bằng năm ngoái là 3,85 tỷ USD hoặc có thể cao hơn, đạt khoảng 4 tỷ USD trong năm 2026", ông Điệp nhấn mạnh.
Đánh giá chung, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng, ngành sầu riêng cũng còn một số hạn chế, vướng mắc. Ví dụ, tăng trưởng nhanh nhưng diện tích còn chưa gắn với tổ chức chuỗi giá trị và tại một số địa phương, việc mở rộng mang tính tự phát, chưa chặt chẽ với điều kiện đất đai, nguồn nước và chưa có hệ thống kết nối giữa nhà sản xuất, logistics và xuất khẩu.
Hiện nay, phía Trung Quốc đang có những yêu cầu rất cao về chất lượng, an toàn vệ sinh thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, cơ sở dữ liệu phải đầy đủ. Đây là những việc thời gian tới phải tiếp tục làm tốt hơn.
Bên cạnh đó, cạnh tranh quốc tế từ Malaysia, Thái Lan và các nước trong khu vực là những thách thức mà chúng ta phải vượt qua trong thời gian tới.
Ông Điệp cho biết, thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhận thấy có 5 giải pháp phải triển khai để thúc đẩy phát triển xuất khẩu sầu riêng.
Theo đó, cần đẩy mạnh xúc tiến thương mại và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, trong đó, tiếp tục đàm phán mở rộng thị trường, tăng thị phần tại các thị trường tiềm năng như Ấn Độ, Úc, New Zealand; gia tăng xuất khẩu sầu riêng đông lạnh, sản phẩm chế biến, các sản phẩm phù hợp; tăng cường xúc tiến thương mại, tổ chức quảng bá thương hiệu, kết nối cung cầu; tăng cường thông tin, phân tích, dự báo thị trường, kịp thời định hướng sản xuất, tiêu thụ, thu hoạch.
Đồng thời, cần đẩy mạnh xúc tiến thương mại, tổ chức lại sản xuất, phát triển vùng nguyên liệu bền vững; chuẩn hóa chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc; phát triển hạ tầng bảo quản, chế biến, logistics; khuyến khích đầu tư kho lạnh, kho sơ chế, bảo quản, chế biến tại vùng sản xuất tập trung; mở rộng, củng cố, nâng cao năng lực hệ thống phòng thí nghiệm; tiếp tục xã hội hóa, mở cửa các phòng thí nghiệm đủ điều kiện, ưu tiên thiết bị, nâng cao năng lực kiểm nghiệm chất lượng đối với cadimi, vàng ô và các tiêu chí theo yêu cầu thị trường nhập khẩu...
Thời gian qua, việc gia tăng giá trị xuất khẩu sầu riêng Việt Nam đã kéo theo sự tăng trưởng nhanh về diện tích vùng trồng. Tuy nhiên, việc tăng trưởng nhanh chưa đi kèm với liên kết chuỗi bền vững đã khiến ngành sầu riêng từng đối mặt với các rào cản kiểm định kỹ thuật khắt khe (như chỉ tiêu Cadimi hay Vàng O) và tình trạng gian lận mã số vùng trồng.
Thực tế này buộc các nhà quản lý phải chú trọng chuyển đổi số quản lý. Từ ngày 1/7/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã thực hiện hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử bằng tem nhãn mã xác thực nhằm minh bạch hóa chất lượng và xây dựng uy tín quốc tế.
