Brazil hiện là nhà sản xuất arabica lớn nhất thế giới - loại hạt cà phê có hương vị nhẹ và tinh tế. Tuy nhiên, biến đổi khí hậu đã khiến việc trồng arabica ngày càng trở nên khó khăn, nên một số nông dân đang chuyển sang đầu tư vào robusta - loại hạt cho vị đắng hơn nhưng chịu nhiệt tốt hơn và kháng bệnh tốt hơn.
Các vùng trồng cà phê truyền thống của Brazil - chủ yếu trồng arabica - đã phải hứng chịu hạn hán thường xuyên và khắc nghiệt hơn, cùng với nhiệt độ nóng hơn. Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ, arabica vẫn là mặt hàng xuất khẩu cà phê chính của quốc gia này, nhưng sản lượng robusta hiện đang tăng trưởng với tốc độ mạnh mẽ với hơn 81% trong 10 năm qua.
Fernando Maximiliano, Giám đốc Thông tin Thị trường Cà phê tại công ty dịch vụ tài chính StoneX cho biết, robusta đang mang đến cơ hội cho Brazil tiếp tục là nhà cung cấp cà phê lớn nhất thế giới trong tương lai, ngay cả khi tác động của biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng,
"Không nhất thiết nhu cầu đã dẫn đến sự tăng trưởng của sản lượng robusta…Trên thực tế, các vấn đề về khí hậu và tổn thất cà phê arabica là những yếu tố chính góp phần thúc đẩy sự tăng trưởng của cà phê robusta”, ông cho biết thêm.
Trong ba năm qua, sản lượng cà phê arabica ở Brazil đã tăng trưởng với tốc độ khoảng 2% đến 2,5% mỗi năm, trong khi sản lượng robusta tăng khoảng 4,8% mỗi năm. Theo StoneX, sản lượng robusta đã tăng kỷ lục gần 22% trong vụ mùa năm nay, nhờ vào khả năng ứng phó tốt hơn với các điều kiện thời tiết bất lợi hơn trong khi cũng mang lại lợi nhuận cao hơn.
Tại các vùng khí hậu ấm hơn ở Brazil mà arabica không thể phát triển, những người trồng cà phê đang tìm cách trồng robusta và giảm thiểu tác động của nhiệt độ cao hơn. Trồng cây cà phê dưới bóng râm của cây bản địa và các loài cây khác là một trong những kỹ thuật này.
“Bằng cách này, cây sẽ duy trì năng suất, giữ được độ ẩm tốt hơn một chút, do đó sẽ không dễ bị phân hủy”, Jonatas Machado, giám đốc thương mại của Café Apuí – nhà sản xuất cà phê Robusta theo phương pháp nông lâm kết hợp ở vùng Amazon cho biết.
Một loại hạt cà phê khác biệt
Theo các nhà phân tích tại công ty dịch vụ tài chính Rabobank, Việt Nam là quốc gia sản xuất cà phê robusta lớn nhất thế giới, nhưng Brazil đang dần bắt kịp và có thể vượt qua Việt Nam nhờ chuỗi cung ứng được tổ chức tốt.
Robusta có hàm lượng caffeine cao hơn và hương vị đậm đà hơn arabica. Tuy nhiên, thế hệ trẻ hiện ít quan tâm đến loại cà phê hoặc cách rang xay, mà có xu hướng thích các lựa chọn tùy chỉnh, như thêm sữa, kem và siro, những thứ này làm lu mờ hương vị cơ bản của hạt cà phê.
"Họ không quan tâm nhiều đến nguồn gốc, hương vị", Matthew Barry, Giám đốc nghiên cứu thị trường toàn cầu về thực phẩm tại công ty nghiên cứu thị trường Euromonitor International cho biết.
Bên cạnh đó, nếu giá cà phê tiếp tục tăng, người tiêu dùng cũng có thể chuyển sang loại cà phê có giá thành rẻ hơn là robusta.
| |
Diễn biến giá cà phê robusta và arabica |
Tại châu Âu, khoảng cách giá giữa robusta và arabica nhiều khả năng sẽ còn nới rộng hơn trong những năm tới. Một luật mới tại khu vực này yêu cầu các mặt hàng nhập khẩu phải có chứng nhận cho thấy chúng không được sản xuất từ đất rừng mới bị chặt phá hoặc suy thoái, dù thời điểm áp dụng vẫn chưa rõ ràng. Tuy nhiên, cà phê hòa tan - vốn chủ yếu làm từ robusta - lại được miễn trừ khỏi quy định này. Theo Rabobank, ngoại lệ này có thể làm tăng nhu cầu đối với các sản phẩm dùng robusta.
Theo công ty tư vấn Grand View Research, EU là thị trường tiêu thụ cà phê hòa tan lớn nhất, chiếm gần 50% doanh thu toàn cầu.
Mặc dù robusta thường có giá rẻ hơn arabica, nhưng giá của loại cà phê này cũng đã đạt mức cao kỷ lục.
“Giá cao hơn và năng suất của các giống cà phê này gần gấp đôi so với arabica đã thuyết phục ngày càng nhiều nhà sản xuất cà phê Brazil đầu tư vào việc trồng robusta”, Alexsandro Teixeira, nhà nghiên cứu cà phê tại Tập đoàn Nghiên cứu Nông nghiệp Brazil cho biết.
Bên cạnh đó, các nhà sản xuất robusta cũng đang cải thiện chất lượng hạt cà phê. Điều này đã khiến giống cà phê này trở nên hấp dẫn hơn đối với người tiêu dùng và dẫn đến giá tăng cao.