TP.HCM vẫn đảm bảo nguồn cung xăng dầu đến tháng 5
Ông Nguyễn Khắc Hiếu đánh giá, trong bối cảnh hiện nay, yếu tố năng lượng đang trở thành một biến số có mức độ bất định rất cao. Diễn biến chiến sự tại Trung Đông cho thấy rất khó dự đoán thời điểm kết thúc, kéo theo những tác động mạnh và khó lường tới thị trường năng lượng toàn cầu.
Trong nước, giá xăng dầu cũng chịu tác động trực tiếp từ biến động quốc tế. Diễn biến này tạo áp lực lớn lên chi phí sản xuất và tiêu dùng. Theo ước tính, riêng nhóm xăng dầu và gas chiếm khoảng 7,4% rổ tính CPI của TP.HCM. Mức tăng giá mạnh của nhóm này sẽ tác động trực tiếp đến lạm phát, chưa kể các ảnh hưởng gián tiếp thông qua chi phí vận tải và giá hàng hóa khác.
Về nguồn cung, ông Hiếu cho biết, theo đánh giá hiện tại, TP.HCM vẫn cơ bản đảm bảo đủ xăng dầu ít nhất đến đầu tháng 5. So với giai đoạn biến động năm 2022, công tác điều hành lần này đã chủ động và linh hoạt hơn. Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 36 (ngày 6/3), cho phép Bộ Công thương điều hành giá sớm khi biến động từ 7% trở lên, thay vì chu kỳ 7 ngày như trước. Sau đó, tại Nghị quyết 55 (ngày 19/3), ngưỡng điều chỉnh tiếp tục được nâng lên 15% đối với chiều tăng và 10% đối với chiều giảm, nhằm phù hợp với thực tế biến động nhanh của thị trường.
"Trong hơn nửa thế kỷ qua, các cú sốc năng lượng gắn với xung đột địa chính trị (năm 1971, 1973–1974, 1979, 1991, 2022) đều để lại hệ lụy lớn, thậm chí dẫn tới suy thoái kinh tế toàn cầu. Việt Nam chỉ thực sự chịu tác động rõ nét từ giai đoạn gần đây, đặc biệt từ năm 2022, khi mức độ hội nhập kinh tế ngày càng sâu rộng", ông Hiếu đánh giá.
| |
| Ông Nguyễn Khắc Hiếu, Phó trưởng phòng quản lý năng lượng Sở Công Thương TP. HCM |
Áp lực gia tăng tại 4 nhóm ngành
Đối với hoạt động xuất khẩu, năm 2025, TP.HCM ghi nhận kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 92,68 tỷ USD, chiếm gần 19,5% tổng kim ngạch cả nước. Hai thị trường xuất khẩu lớn nhất là Đông Á (gần 50%) và Hoa Kỳ (hơn 23%).
"Dù xuất khẩu trực tiếp sang Trung Đông không lớn, nhưng xung đột tại khu vực này lại làm gia tăng chi phí logistics, từ đó làm giảm sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam, đặc biệt tại các thị trường xa như Hoa Kỳ, nơi doanh nghiệp phải cạnh tranh với các đối thủ có lợi thế địa lý gần hơn", ông Hiếu nói.
Trong nước, chi phí đầu vào tăng cao, cùng với khó khăn trong tiếp cận vốn tín dụng, đang tạo áp lực lớn lên doanh nghiệp. Những ngành sử dụng nguyên liệu có nguồn gốc từ dầu mỏ như dệt may, hay các ngành điện tử, linh kiện đều chịu ảnh hưởng rõ rệt khi chi phí sản xuất tăng.
Theo đại diện Sở Công thương, có 4 nhóm ngành xuất khẩu chịu tác động mạnh nhất từ biến động năng lượng lần này, gồm: điện tử - máy tính và linh kiện; dệt may - da giày; nông sản - thủy sản; và gỗ - nội thất.
Trong đó, nhóm điện tử chiếm tỷ trọng gần 1/5 kim ngạch xuất khẩu của TP.HCM, bất kỳ sự suy giảm nào cũng ảnh hưởng đáng kể đến tổng thể. Mục tiêu tăng trưởng ban đầu khoảng 14% hiện được điều chỉnh xuống còn khoảng 9%, thậm chí có thể thấp hơn nếu tình hình không cải thiện trong quý II. Riêng quý này, kim ngạch của ngành có thể giảm khoảng 300 triệu USD so với cùng kỳ.
Ngành dệt may, da giày chịu áp lực lớn từ chi phí nguyên liệu đầu vào có nguồn gốc hóa dầu; trong khi ngành nông sản, thủy sản đối mặt với rủi ro kép từ chi phí nhiên liệu tăng và sản lượng khai thác giảm do hoạt động đánh bắt kém hiệu quả. Ngành gỗ và nội thất chịu tác động từ cả chi phí vận tải và suy giảm sức mua tại các thị trường lớn như châu Âu và Hoa Kỳ.
Ông Phạm Văn Việt, Phó chủ tịch thường trực Hiệp hội Dệt may Thời trang TP. HCM chia sẻ thêm, ngành dệt may đang chịu tác động kép khi sức mua suy giảm trong khi chi phí đầu vào tăng mạnh. Theo đó, các nguyên vật liệu có nguồn gốc từ dầu như vải, hóa chất đã tăng khoảng 8 - 18%, kéo theo chi phí logistics leo thang, với cước vận chuyển container 40 feet lên mức 4.500 - 5.500 USD.
Nguyên liệu hiện chiếm khoảng 52% giá thành đối với đơn hàng FOB/LDP và có thể lên tới 70 - 80% với doanh nghiệp gia công. Bình quân, chi phí nguyên liệu toàn ngành đã tăng khoảng 18%, bao gồm cả nguyên liệu may mặc, hóa chất và nguồn cung trong nước.
“Đặc thù của ngành dệt may còn sản xuất theo mùa, khiến hàng hóa nếu lỡ mùa sẽ khó tiêu thụ. Do đó, doanh nghiệp buộc phải chia nhỏ đơn hàng để hạn chế rủi ro chậm giao, song điều này đồng thời làm gia tăng chi phí, nhất là trong trường hợp phải vận chuyển bằng đường hàng không”, ông Việt nói.
| |
Ông Phạm Văn Việt thông tin vể những khó khăn của ngành dệt may hiện nay. |
Trước bối cảnh này, ông Nguyễn Khắc Hiếu khuyến nghị doanh nghiệp cần rà soát lại các hợp đồng quốc tế, đặc biệt là các điều khoản liên quan đến sự kiện bất khả kháng. Đồng thời, cần chú trọng hơn đến việc đàm phán điều khoản trọng tài, ưu tiên lựa chọn cơ chế giải quyết tranh chấp có lợi, thay vì mặc định sử dụng trọng tài nước ngoài như hiện nay.
Ở góc độ dài hạn, biến động năng lượng cũng mở ra cơ hội chuyển đổi. Những ngành sử dụng nhiều nhiên liệu hóa thạch cần cân nhắc chuyển sang năng lượng điện hoặc năng lượng xanh nhằm giảm phụ thuộc vào xăng dầu.
“Việc chuyển đổi sang sử dụng điện, bao gồm điện mặt trời và điện gió, là hướng đi cần được tính toán nghiêm túc nhằm giảm rủi ro từ biến động năng lượng toàn cầu và nâng cao tính chủ động trong sản xuất, kinh doanh”, ông Hiếu nhấn mạnh.