Chi phí y tế tăng nhanh buộc các công ty bảo hiểm phải thận trọng hơn với các hợp đồng bảo hiểm sức khỏe
Áp lực từ chi phí y tế tăng nhanh
Theo số liệu của Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam (IAV), tính đến hết tháng 8/2026, doanh thu thị trường bảo hiểm phi nhân thọ ước đạt 66.191 tỷ đồng, tăng 16,6% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, bảo hiểm sức khỏe (gồm bảo hiểm tai nạn con người và bảo hiểm chăm sóc sức khỏe) tiếp tục là nghiệp vụ đóng góp doanh thu cao nhất, đạt 23.979 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 36,2% và tăng 20,7% so với cùng kỳ.
Tốc độ tăng trưởng doanh thu phí của nghiệp vụ này cao hơn mức tăng chung của toàn thị trường, cho thấy nhu cầu bảo vệ sức khỏe vẫn rất lớn. Thế nhưng, con số tăng trưởng đẹp chỉ là một nửa câu chuyện. Nửa còn lại nằm ở phía chi phí.
Theo báo cáo Tỷ lệ xu hướng y tế toàn cầu năm 2027 của Aon, chi phí y tế khu vực châu Á - Thái Bình Dương dự báo tăng 9,7% trong năm 2027, thấp hơn mức 11,3% của năm 2026, nhưng vẫn cao hơn đáng kể so với dự báo lạm phát chung của khu vực là 2,5%. Sau khi loại trừ lạm phát, tỷ lệ xu hướng y tế ròng dự kiến giảm từ 8,9% xuống 7,2%.
Với Việt Nam, Aon dự báo, tỷ lệ xu hướng y tế sẽ giảm bớt, nhưng nằm trong nhóm 5 thị trường tăng 2 chữ số vào năm 2027. Nói cách khác, dù đà tăng có chậm lại, nhưng mặt bằng chi phí vẫn ở mức cao so với tốc độ tăng của thu nhập và lạm phát.
Phía sau xu hướng này là những yếu tố mang tính cấu trúc. Dân số già hóa và tỷ lệ mắc bệnh mãn tính gia tăng tiếp tục đẩy cao nhu cầu sử dụng dịch vụ y tế. Theo Aon, bệnh tim mạch vẫn là nguyên nhân hàng đầu gây ra các yêu cầu bồi thường trong khu vực, tiếp theo là các bệnh tai, mũi, họng/phổi, hô hấp và ung thư. Chi phí nằm viện, khám chữa bệnh tại phòng khám và xét nghiệm vẫn tốn kém nhất, trong khi thuốc kê đơn đã vươn lên vị trí thứ ba so với năm ngoái. Các bệnh về huyết áp, thiếu vận động, dinh dưỡng kém, cholesterol và đường huyết cao… cũng đang gia tăng, báo hiệu áp lực bồi thường trong những năm tới.
Trong bối cảnh đó, việc doanh nghiệp bảo hiểm thận trọng hơn là điều dễ hiểu. Khi chi phí y tế tăng nhanh hơn nhiều so với lạm phát, biên lợi nhuận của sản phẩm bảo hiểm sức khỏe chịu sức ép trực tiếp, nhất là với các hợp đồng nhóm có mức phí đã chốt, trong khi chi phí điều trị biến động theo năm.
Ông Alan Oates - Trưởng Bộ phận Quyền lợi toàn cầu châu Á - Thái Bình Dương của Aon nhận định, xu hướng y tế khác nhau đáng kể giữa các thị trường xuất phát từ sự khác biệt về hệ thống chăm sóc sức khỏe, cung cầu, nhân khẩu học và mô hình bệnh tật. Đại diện Aon cũng lưu ý các công ty bảo hiểm đang đầu tư với tốc độ khác nhau vào công nghệ mới để hiểu và quản lý việc sử dụng dịch vụ.
Theo tìm hiểu của Báo Đầu tư Chứng khoán, để nâng cao hiệu quả và kiểm soát rủi ro, các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ đang tập trung vào một số giải pháp, chẳng hạn ứng dụng công nghệ để tự động hóa bồi thường. Thông qua nền tảng trực tuyến, hệ thống eClaim và kết nối dữ liệu với cơ sở y tế, công ty bảo hiểm có thể tiếp nhận, kiểm tra và phê duyệt trực tiếp các hồ sơ đủ điều kiện, giúp rút ngắn thời gian giải quyết quyền lợi, giảm chi phí vận hành và hạn chế sai sót.
Việc xây dựng cơ sở dữ liệu bồi thường, thiết lập mức chi phí tham chiếu và tăng cường đối soát với cơ sở y tế giúp phát hiện khoản chi bất thường, hạn chế lạm dụng và trục lợi bảo hiểm, đồng thời chuyển từ kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ sang đánh giá tính hợp lý của chi phí điều trị.
Ngoài ra, theo Bảo hiểm DBV, bảo hiểm sức khỏe nhóm dành cho doanh nghiệp là hướng ưu tiên nhờ khả năng khai thác tập trung, giảm chi phí phân phối và quản lý danh mục hiệu quả, đồng thời cấu trúc quyền lợi đơn giản, hạn mức và điều kiện chi trả rõ ràng cũng giúp dễ định phí, kiểm soát rủi ro và tự động hóa bồi thường.
Bài toán phía trước…
Theo báo cáo Tỷ lệ xu hướng y tế toàn cầu năm 2027 của Aon, chi phí y tế khu vực châu Á - Thái Bình Dương dự báo tăng 9,7% trong năm 2027. Với Việt Nam, tỷ lệ này sẽ giảm bớt, nhưng vẫn nằm trong nhóm 5 thị trường tăng 2 chữ số.
Đối với khối bảo hiểm nhân thọ, việc kiểm soát chặt chi phí không phải câu chuyện riêng của một doanh nghiệp nào. Ghi nhận từ thị trường cho thấy, nhiều doanh nghiệp từng đẩy mạnh bán thẻ sức khỏe và trợ cấp giai đoạn trước thì nay cũng siết lại.
Việc các công ty bảo hiểm buộc phải siết chặt việc bán bảo hiểm sức khỏe cũng có nhiều lý do, trong đó có hiện tượng một số tư vấn viên cấu kết với khách hàng, nhân sự y tế… để trục lợi bảo hiểm, buộc công ty bảo hiểm phải hạn chế bán mới.
Thực tế, tình trạng trục lợi bảo hiểm ngày càng phổ biến, phức tạp và có quy mô hồ sơ lớn, trong khi việc từng công ty bảo hiểm tự xác minh, đánh giá riêng lẻ vừa tốn kém, vừa dễ thiếu toàn diện, bỏ lọt vụ việc. Chính vì thế, tại cuộc họp CEO nhân thọ hồi giữa năm, các doanh nghiệp bảo hiểm đã kiến nghị IAV phối hợp với cơ quan quản lý nghiên cứu, xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu và cảnh báo gian lận giữa các doanh nghiệp, bao gồm thông tin về hồ sơ giả, bệnh án giả, khai báo gian dối, lịch sử trục lợi, lịch sử bồi thường bất thường và các cảnh báo rủi ro.
Ngoài ra, một số doanh nghiệp bảo hiểm đã định hướng sản phẩm mục tiêu là nhân thọ, nên việc đại lý tập trung nhiều vào sản phẩm chăm sóc sức khỏe là chưa phù hợp chiến lược. Sản phẩm bảo hiểm sức khỏe từng được các công ty bảo hiểm nhân thọ bán kèm sản phẩm khác. Tuy nhiên, trước sức ép cạnh tranh từ các công ty bảo hiểm phi nhân thọ và nhận thức tài chính ngày càng cao của người dân, các công ty bảo hiểm nhân thọ sớm muộn cũng sẽ quay về vai trò cốt lõi là bảo vệ tài chính, tích lũy và đầu tư dài hạn.
Việc kiểm soát “đầu vào” các sản phẩm bảo hiểm sức khỏe hay thẻ sức khỏe cũng được cho là tạo áp lực không nhỏ lên “đầu ra” của lực lượng đại lý. Chính vì thế, sẽ có những đại lý thích nghi sớm với các quy định mới, nhưng cũng có trường hợp tìm công ty khác để tiếp tục cách làm cũ hoặc rời ngành.
Tất nhiên, siết chặt rủi ro không đồng nghĩa với thu hẹp sản phẩm. Nhiều công ty bảo hiểm đang tìm cách thiết kế các sản phẩm bảo hiểm sức khỏe mới vừa đáp ứng nhu cầu nhu cầu thị trường, vừa kiểm soát được chi phí.
Đơn cử, MB Life mới ra mắt sản phẩm bảo hiểm y tế mở rộng “Điểm tựa viện phí”, hỗ trợ phần chi phí điều trị nội trú sau khi đã thanh toán qua bảo hiểm y tế. Cách tiếp cận này giúp khách hàng giảm gánh nặng chi phí còn lại, đồng thời giới hạn phạm vi chi trả của công ty bảo hiểm ở phần chênh lệch sau bảo hiểm y tế.
Sun Life Việt Nam đi theo hướng linh hoạt hơn với giải pháp “Sống chất 2.0” và quyền lợi “San sẻ yêu thương”. Theo đó, các thành viên trong gia đình có thể cùng sử dụng Quỹ sức khỏe gia đình, phần quyền lợi mà một người không dùng hết trong năm có thể được chia sẻ cho thành viên khác khi phát sinh nhu cầu…
Theo các chuyên gia trong ngành, dù được kiểm soát chặt hơn, nhưng bảo hiểm sức khỏe vẫn sẽ là “át chủ bài” của các công ty bảo hiểm. Khi chi phí y tế tiếp tục tăng cao hơn lạm phát, công ty bảo hiểm sẽ phải cân bằng giữa mục tiêu mở rộng doanh thu và việc giữ vững chất lượng danh mục. Những yếu tố then chốt có thể gồm thẩm định chặt chẽ hơn, ứng dụng công nghệ để quản lý việc sử dụng dịch vụ và thiết kế sản phẩm linh hoạt nhưng có giới hạn rõ ràng.
