Không phải câu chuyện mới
Theo Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính), sau 6 tháng đầu năm 2026, số tiền bồi thường bảo hiểm gốc toàn thị trường ước đạt 16.454 tỷ đồng, đưa tỷ lệ bồi thường bảo hiểm gốc lên 32,59% - cao hơn so với cùng kỳ năm 2025.
Trong số 33 doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ và chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài đang hoạt động, 18 đơn vị vẫn giữ được tỷ lệ bồi thường thấp hơn mặt bằng chung, 15 đơn vị còn lại đã vượt lên trên, trong đó có 3 cái tên đáng chú ý là Bảo hiểm Sài Gòn - Hà Nội (BSH) với tỷ lệ 118,3%, Bảo hiểm Hùng Vương (BHV) lên tới 126,23% và Bảo hiểm Liberty ở mức 51,64%. Với những doanh nghiệp có tỷ lệ bồi thường cao, dư địa hấp thụ thêm “cú sốc” chi phí không còn nhiều, đặt ra bài toán kiểm soát rủi ro ngày càng cấp thiết trong bối cảnh giá cả đầu vào chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
Xét theo nghiệp vụ, 6 tháng đầu năm 2026, bảo hiểm sức khỏe vẫn là mảng chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng doanh thu với 35,21%, tương ứng 17.775 tỷ đồng. Xếp sau là bảo hiểm xe cơ giới với 11.171 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 22,13%; bảo hiểm cháy nổ đạt 8.269 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 16,38% và bảo hiểm tài sản đạt 5.400 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 10,7%. Đây cũng là những nghiệp vụ đang chịu tác động trực tiếp nhất từ đà tăng của lạm phát y tế, chi phí sửa chữa phụ tùng và rủi ro cháy nổ, nên diễn biến tỷ lệ bồi thường ở 2 mảng bảo hiểm sức khỏe và xe cơ giới là yếu tố cần theo dõi sát trong nửa cuối năm.
Số liệu từ Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam (IAV) cũng cho thấy bức tranh phân hóa khá rõ nét về tỷ lệ bồi thường bảo hiểm gốc giữa các nghiệp vụ. Trong khi mặt bằng chung của thị trường ở mức trên 32%, một số nghiệp vụ ghi nhận tỷ lệ này cao hơn đáng kể như bảo hiểm tự nguyện xe cơ giới (55,7%), bảo hiểm cháy nổ tự nguyện (54%), bảo hiểm kỹ thuật (73,8%)... Đây là những nghiệp vụ mà doanh nghiệp bảo hiểm sẽ phải tính toán kỹ hơn về mặt định phí và trích lập dự phòng trong thời gian tới, khi chi phí đầu vào chưa có dấu hiệu đảo chiều.
Nhìn lại năm 2025, dù doanh thu bảo hiểm xe cơ giới tăng trưởng trở lại (đạt 21.007 tỷ đồng, chiếm 23,8% thị phần và tăng 12,4% so với năm 2024), nhưng theo các doanh nghiệp bảo hiểm, điểm đáng lo ngại nhất vẫn là tỷ lệ bồi thường duy trì ở mức cao do chi phí linh kiện trên các dòng xe đời mới tăng mạnh và ảnh hưởng nặng nề từ các đợt ngập lụt đô thị.
Thực tế, năm 2025, không riêng xe cơ giới, cạnh tranh về phí và điều kiện bảo hiểm diễn ra gay gắt ở hầu hết các nghiệp vụ, đặc biệt là bảo hiểm hàng hải và bảo hiểm tài sản. Nhiều doanh nghiệp bảo hiểm buộc phải lựa chọn giữa 2 kịch bản không dễ chịu: Chấp nhận giảm doanh thu để bảo vệ biên lợi nhuận, hoặc duy trì doanh số nhưng đối mặt nguy cơ lỗ nghiệp vụ. Trong bối cảnh tỷ lệ bồi thường ở một số mảng bảo hiểm tự nguyện đã lên tới 54%, ranh giới hiệu quả giữa các nhà bảo hiểm ngày càng phụ thuộc vào khả năng kiểm soát chi phí hoạt động và tối ưu hóa danh mục khách hàng.
Khi giá sửa xe, viện phí cùng leo thang
Trong 8 tháng qua, giá phụ tùng tăng 0,11% và dịch vụ bảo dưỡng phương tiện tăng 0,4% trực tiếp đẩy chi phí bồi thường xe cơ giới đi lên. Nếu đà tăng này tiếp diễn, tỷ lệ bồi thường sẽ còn chịu thêm sức ép trong các tháng còn lại của năm.
Trong một diễn biến có liên quan, theo số liệu Cục Thống kê (Bộ Tài chính) mới công bố, chỉ số CPI bình quân 8 tháng đầu năm 2026 tăng 4,45% so với cùng kỳ năm trước và lạm phát cơ bản tăng 4,24%. Đóng góp lớn nhất vào đà tăng này đến từ nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng với mức tăng 6,71%, kéo CPI chung tăng thêm 1,52 điểm phần trăm; theo sau là nhóm giao thông tăng 5,38% và góp thêm 0,54 điểm phần trăm; nhóm thuốc và dịch vụ y tế cũng tăng 1,08%...
Theo các doanh nghiệp bảo hiểm, trong 8 tháng qua, 2 loại chi phí trực tiếp đẩy chi phí bồi thường xe cơ giới đi lên đó là giá phụ tùng tăng 0,11% và dịch vụ bảo dưỡng phương tiện tăng 0,4%. Nếu đà tăng này tiếp diễn, tỷ lệ bồi thường sẽ còn chịu thêm sức ép trong các tháng còn lại của năm.
Ngoài ra, rủi ro cháy nổ cũng là một biến số đáng lo. Theo Cục Thống kê, trong 8 tháng qua, cả nước ghi nhận 2.001 vụ cháy nổ, gây thiệt hại ước tính 618,6 tỷ đồng - tăng hơn 3 lần so với cùng kỳ năm trước, cho thấy áp lực bồi thường không chỉ đến từ chi phí y tế hay sửa chữa, mà còn từ tần suất và quy mô của các sự cố bảo hiểm.
Với những biến số đan xen, Bộ Tài chính đưa ra 2 kịch bản lạm phát cho năm 2026, quanh ngưỡng 4,5% và 5%. Ngân hàng Nhà nước cũng nghiêng về vùng dự báo tương tự, khoảng 4,5-5%, tức là vẫn nằm trong mục tiêu lạm phát đề ra (5% ± 0,5 điểm phần trăm). Trong khi đó, các tổ chức quốc tế đưa ra biên độ dự báo rộng hơn, từ 3,8-5,2%. Dù kịch bản nào xảy ra, việc mặt bằng lạm phát duy trì quanh mức 4,5-5% cũng đồng nghĩa các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, đặc biệt là những đơn vị đang có tỷ lệ bồi thường cao, sẽ phải tính toán kỹ hơn bài toán chi phí trong những tháng tới.
Theo Bảo hiểm Quân đội (MIC), thị trường bảo hiểm phi nhân thọ năm 2026 vẫn được kỳ vọng tăng trưởng 2 chữ số nhờ kinh tế phục hồi, đầu tư công được đẩy mạnh, dòng vốn FDI ổn định... Tuy nhiên, nhà bảo hiểm này cũng lưu ý, thị trường đang đối mặt nhiều thách thức, từ rủi ro thiên tai, biến đổi khí hậu đến áp lực cạnh tranh, chi phí bồi thường và yêu cầu ngày càng cao về an toàn tài chính, quản trị rủi ro. Trước sức ép đó, MIC xác định trọng tâm trong năm nay là phát triển doanh thu đi đôi với kiểm soát chi phí bán hàng và tỷ lệ bồi thường, nhất là ở các nghiệp vụ kém hiệu quả; đồng thời, tăng cường quản trị tài chính và đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu, công nghệ để nâng cao hiệu quả vận hành.
Bảo hiểm DBV (VNI) cũng cho hay, áp lực chi phí bồi thường tăng tiếp tục là vấn đề cần được các doanh nghiệp bảo hiểm theo dõi sát trong những tháng cuối năm, đặc biệt ở nghiệp vụ xe cơ giới. Bên cạnh mặt bằng giá phụ tùng, linh kiện và chi phí sửa chữa có xu hướng tăng, sự gia tăng của các dòng xe mới với cấu tạo và hệ thống công nghệ ngày càng phức tạp cũng có thể khiến chi phí xử lý mỗi vụ tổn thất cao hơn, trong khi tần suất tai nạn, ngập úng đô thị và các hiện tượng thời tiết cực đoan vẫn là những yếu tố khó dự báo.
Theo DBV, trong những tháng còn lại của năm, tỷ lệ bồi thường sẽ phụ thuộc vào diễn biến thời tiết, giá vật tư và tần suất tổn thất thực tế. Do đó, việc kiểm soát bồi thường cần được thực hiện đồng thời với nâng cao chất lượng định phí, quản trị rủi ro và ứng dụng dữ liệu, công nghệ trong giám định, sửa chữa… để kiểm soát chi phí, mà vẫn bảo đảm quyền lợi khách hàng.