Yêu cầu tái định hình mô hình tăng trưởng
Thị trường bảo hiểm nhân thọ Việt Nam khép lại nửa đầu năm 2026 với bức tranh trái chiều: Trong khi doanh thu khai thác mới sụt giảm 2 chữ số và lực lượng đại lý tiếp tục thu hẹp, số tiền các doanh nghiệp bảo hiểm chi trả cho khách hàng lại tăng mạnh so với cùng kỳ, phản ánh quy mô cam kết quyền lợi ngày càng lớn của thị trường. Bancassurance tiếp tục là kênh phân phối chủ lực, song vẫn chưa đủ sức bù đắp đà suy giảm chung. Ở chiều ngược lại, hoạt động đầu tư và tổng tài sản toàn ngành tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, cho thấy nền tảng tài chính của khối bảo hiểm nhân thọ vẫn tương đối vững trước những biến động ngắn hạn về doanh thu.
Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam (IAV) tổng hợp số liệu từ các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ trên thị trường cho thấy, doanh thu phí bảo hiểm khai thác mới trong 6 tháng đầu năm 2026 ước đạt 10.787 tỷ đồng, giảm 17% so với cùng kỳ năm trước. Xét theo kênh phân phối, kênh đại lý truyền thống đóng góp khoảng 51% tổng doanh thu phí bảo hiểm khai thác mới. Kênh phân phối qua ngân hàng (bancassurance) chiếm khoảng 44,9%, trong khi các kênh phân phối khác đóng góp khoảng 4,1%.
Tổng doanh thu phí bảo hiểm toàn thị trường nhân thọ trong 6 tháng đầu năm 2026 ước đạt 68.860 tỷ đồng, giảm 4% so với cùng kỳ. Cơ cấu doanh thu cho thấy sự đóng góp chủ yếu từ sản phẩm liên kết chung (55,7%), tiếp đến là liên kết đơn vị (15,5%), sản phẩm bán kèm (14,3%) và bảo hiểm hỗn hợp (12,6%).
Theo IAV, trong 6 tháng đầu năm 2026, thị trường bảo hiểm nhân thọ tiếp tục vận hành trong bối cảnh khó khăn kéo dài khi chịu tác động cộng hưởng từ biến động kinh tế trong và ngoài nước, tâm lý tiêu dùng thận trọng và giai đoạn tái tạo niềm tin của khách hàng. Những yếu tố này khiến hoạt động khai thác mới chưa thể phục hồi như kỳ vọng, đồng thời tạo áp lực lớn lên công tác tuyển dụng và duy trì lực lượng đại lý, đặc biệt tại kênh đại lý truyền thống vốn giữ vai trò chủ đạo. Bên cạnh đó, việc phải điều chỉnh để tuân thủ các quy định pháp luật ngày càng chặt chẽ, cùng với một số vướng mắc về chính sách thuế chưa được tháo gỡ triệt để, đã làm thu hẹp biên độ tăng trưởng của doanh nghiệp.
Nhìn chung, thị trường vẫn đang trong giai đoạn nhiều thách thức, dù các doanh nghiệp vẫn đảm bảo tốt trách nhiệm chi trả quyền lợi bảo hiểm cho khách hàng. Triển vọng phục hồi trong thời gian tới được kỳ vọng sẽ dần cải thiện, trên cơ sở môi trường pháp lý tiếp tục được hoàn thiện, chi phí tuân thủ từng bước được giảm bớt và hoạt động của lực lượng phân phối trở nên thuận lợi hơn.
Tiếp tục nâng cao chuẩn mực
Theo IAV, 6 tháng đầu năm 2026, doanh thu phí bảo hiểm khai thác mới lĩnh vực nhân thọ ước đạt 10.787 tỷ đồng, giảm 17% so với cùng kỳ năm trước. Tổng doanh thu phí bảo hiểm toàn thị trường nhân thọ ước đạt 68.860 tỷ đồng, giảm 4%.
Chia sẻ tại Hội nghị và Triển lãm cấp cao bảo hiểm Việt Nam 2026 (Vietnam Insurance Summit 2026) mới đây, ông Sang Lee - Chủ tịch Chubb Life khu vực Đông Nam Á và New Zealand, kiêm Tổng giám đốc Chubb Life Việt Nam nhấn mạnh yêu cầu tái định hình ngành bảo hiểm trong bối cảnh thế giới nhiều biến động, kỳ vọng khách hàng ngày càng cao và môi trường kinh doanh thay đổi nhanh chóng.
Theo ông Sang Lee, cơ hội tăng trưởng tại Việt Nam vẫn còn lớn nhờ khoảng trống bảo vệ đáng kể, tỷ lệ thâm nhập bảo hiểm còn thấp và dân số trẻ, am hiểu công nghệ. Tuy nhiên, tăng trưởng trong giai đoạn tới sẽ không thể chỉ dựa vào việc mở rộng quy mô hay bán nhiều sản phẩm hơn. Ngành bảo hiểm cần chuyển từ tư duy tăng trưởng dựa trên số lượng sang mô hình tạo giá trị dựa trên chất lượng. Ba ưu tiên được nhấn mạnh gồm nâng cao chất lượng phân phối, khai thác thông minh hơn các nền tảng và dữ liệu, xây dựng mô hình giải quyết quyền lợi bảo hiểm chủ động hơn. Đây được xem là những yếu tố có thể giúp doanh nghiệp bảo hiểm cải thiện trải nghiệm khách hàng, nâng cao hiệu quả vận hành và từng bước củng cố niềm tin vào giá trị của bảo hiểm.
Theo các doanh nghiệp, mô hình bán bảo hiểm sẽ được đẩy mạnh theo tư vấn dựa trên nhu cầu thực tế. Cùng với đó, ngành bảo hiểm cũng cần chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa trên sản lượng sang tăng trưởng dựa trên chất lượng. Nếu như trước đây, các doanh nghiệp chủ yếu theo đuổi chỉ tiêu doanh số, thì trong bối cảnh mới, hiệu quả phân phối sẽ được quyết định bởi chất lượng tư vấn, mức độ phù hợp của sản phẩm và khả năng ứng dụng công nghệ. Thay vì những sản phẩm có cấu trúc phức tạp khiến người mua khó nắm bắt quyền lợi và nghĩa vụ của mình, các doanh nghiệp cần phát triển những giải pháp tích hợp giữa bảo vệ tài chính, chăm sóc sức khỏe và an sinh tuổi già, qua đó giúp khách hàng dễ dàng nhận thấy giá trị thực sự của bảo hiểm. Việc đơn giản hóa sản phẩm sẽ là một trong những yếu tố quan trọng để khôi phục niềm tin sau giai đoạn tỷ lệ hủy và chấm dứt hợp đồng gia tăng. Niềm tin chỉ có thể được xây dựng thông qua quy trình giải quyết quyền lợi minh bạch, chi trả nhanh chóng và cơ chế giám sát đặt quyền lợi của khách hàng lên hàng đầu…
Thực tế, ngành bảo hiểm đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ dưới tác động của dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo (AI). Công nghệ AI giúp doanh nghiệp phân tích dữ liệu nhanh hơn, cá nhân hóa dịch vụ tốt hơn và rút ngắn thời gian xử lý trong nhiều quy trình. Tuy nhiên, theo ông Kevin Kwon - Tổng giám đốc Prudential Việt Nam, đổi mới công nghệ chỉ có ý nghĩa khi bắt đầu từ câu hỏi quan trọng nhất: Điều gì thực sự mang lại giá trị cho khách hàng?
“Bảo hiểm là một cam kết dài hạn. Khi tham gia bảo hiểm, khách hàng không chỉ lựa chọn một sản phẩm, mà còn đặt niềm tin vào lời hứa sẽ được đồng hành và bảo vệ trong nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ sau. Vì vậy, niềm tin luôn là nền tảng của mọi quyết định”, ông Kevin Kwon nói, đồng thời nhấn mạnh rằng, niềm tin không chỉ được xây dựng bằng khẩu hiệu hay những chiến dịch truyền thông, mà còn bằng những trải nghiệm nhất quán trong suốt hành trình của khách hàng. Điều đó đòi hỏi các doanh nghiệp không ngừng nâng cao chuẩn mực trong quản trị, tư vấn, dịch vụ và trách nhiệm đối với từng cam kết.
Tại Hội nghị Tổng giám đốc các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ lần thứ 32 mới đây, cơ quan quản lý cũng đưa ra khuyến nghị các doanh nghiệp bảo hiểm cần tăng cường đào tạo đội ngũ đại lý, tư vấn viên về đạo đức nghề nghiệp, kiến thức sản phẩm và trách nhiệm tư vấn đầy đủ, minh bạch cho khách hàng, đặc biệt đối với các điều khoản loại trừ, điều kiện chi trả và các trường hợp không thuộc phạm vi bảo hiểm nhằm hạn chế tư vấn sai lệch, giảm tranh chấp trong quá trình giải quyết quyền lợi bảo hiểm và góp phần củng cố niềm tin của khách hàng đối với ngành.
Nhằm hỗ trợ thị trường phát triển, IAV cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với các doanh nghiệp bảo hiểm thành viên thực hiện các hoạt động truyền thông về bảo hiểm, đào tạo cơ bản về tài chính cá nhân (trong đó có bảo hiểm, kế hoạch hưu trí), tương tự các chương trình mà một số chính phủ đã thực hiện (Chính phủ Indonesia truyền thông về bảo hiểm nhân thọ chủ yếu thông qua Cơ quan Dịch vụ tài chính - Otoritas Jasa Keuangan (OJK)). Chiến dịch tập trung vào tăng cường hiểu biết tài chính, xóa bỏ định kiến tiêu cực và minh bạch hóa thông tin để bảo vệ người tham gia bảo hiểm.