Ông Nguyễn Thành Trung, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Đầu tư KimGroup
Thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với quy mô ngày càng lớn, số lượng nhà đầu tư gia tăng mạnh và triển vọng thu hút mạnh mẽ dòng vốn quốc tế sau khi được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp. Tuy nhiên, song hành với sự phát triển đó là những thách thức liên quan đến chất lượng thông tin trong kỷ nguyên số. Trước sự bùng nổ của mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo và các luồng thông tin khó kiểm chứng, báo chí tài chính chính thống không chỉ đóng vai trò cung cấp thông tin mà còn là lực lượng quan trọng góp phần bảo vệ nhà đầu tư, củng cố niềm tin thị trường và thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường vốn Việt Nam.
Bộ lọc thông tin giữa “ma trận” tin đồn và tâm lý đám đông
Thị trường chứng khoán Việt Nam đang chứng kiến một trong những giai đoạn chuyển mình quan trọng nhất kể từ khi đi vào hoạt động. Quyết định nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp của FTSE Russell là dấu mốc quan trọng, không chỉ phản ánh sự gia tăng về quy mô và thanh khoản mà còn khẳng định những bước tiến đáng kể trong quá trình hoàn thiện cấu trúc thị trường.
Cùng với đó, số lượng tài khoản chứng khoán đã vượt mốc 13 triệu, cho thấy sức hấp dẫn ngày càng lớn của kênh đầu tư này đối với người dân. Thị trường không còn là sân chơi của một bộ phận nhỏ nhà đầu tư chuyên nghiệp, mà đang trở thành kênh tích lũy và đầu tư phổ biến của hàng triệu người dân.
Tuy nhiên, cùng với sự mở rộng của thị trường, một thách thức mới cũng đặt ra: chất lượng thông tin.
Trong kỷ nguyên số, nhà đầu tư có thể tiếp cận vô số dữ liệu chỉ bằng vài cú nhấp chuột. Thông tin xuất hiện ở khắp nơi, từ báo chí, website doanh nghiệp, các nền tảng phân tích dữ liệu, mạng xã hội cho tới hàng nghìn hội nhóm đầu tư trực tuyến. Chưa bao giờ việc tiếp cận thông tin lại dễ dàng như hiện nay. Nhưng sự phong phú đó không đồng nghĩa với tính xác thực và độ tin cậy.
 |
Trong bối cảnh thị trường ngày càng mở rộng, chất lượng thông tin và niềm tin của nhà đầu tư trở thành nền tảng cho sự phát triển bền vững |
Tin giả, tin đồn thất thiệt, những nhận định thiếu cơ sở hay các chiến dịch dẫn dắt tâm lý đám đông đang khiến môi trường thông tin ngày càng trở nên phức tạp. Đặc biệt, sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI) và các công cụ tạo nội dung số đang khiến việc sản xuất, chỉnh sửa và lan truyền thông tin trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Những nội dung được trình bày dưới dạng phân tích chuyên sâu hoặc gắn với danh nghĩa chuyên gia có thể nhanh chóng thu hút sự chú ý của nhà đầu tư dù chưa được kiểm chứng đầy đủ.
Không ít quyết định đầu tư hiện nay được đưa ra dựa trên cảm xúc, hiệu ứng FOMO hoặc những thông tin lan truyền trên mạng xã hội thay vì dựa trên giá trị nội tại của doanh nghiệp và các yếu tố nền tảng của thị trường.
Thực tế, thị trường chứng khoán Việt Nam đã nhiều lần chứng kiến những biến động mạnh xuất phát từ thông tin sai lệch hoặc các nhận định thiếu cơ sở lan truyền rộng rãi trong giới đầu tư. Chỉ một tin đồn liên quan đến tình hình tài chính, hoạt động kinh doanh hay nhân sự cấp cao của doanh nghiệp niêm yết cũng có thể khiến giá cổ phiếu lao dốc trong thời gian ngắn trước khi cơ quan chức năng hoặc doanh nghiệp lên tiếng đính chính.
Những diễn biến như vậy cho thấy cái giá của thông tin sai lệch không chỉ dừng lại ở thiệt hại tài chính của nhà đầu tư mà còn tác động trực tiếp đến niềm tin chung của thị trường. Một thị trường thiếu niềm tin sẽ khó thu hút được dòng vốn dài hạn, đặc biệt là dòng vốn từ các tổ chức đầu tư chuyên nghiệp trong và ngoài nước.
Trong bối cảnh đó, vai trò của báo chí tài chính chính thống ngày càng trở nên quan trọng. Nếu mạng xã hội có ưu thế về tốc độ lan truyền thông tin thì báo chí chính thống lại sở hữu một giá trị cốt lõi mà khó nền tảng nào có thể thay thế: độ tin cậy.
Khác với các luồng thông tin trên mạng xã hội, báo chí hoạt động trên cơ sở quy trình kiểm chứng nhiều tầng, trách nhiệm nghề nghiệp và các chuẩn mực đạo đức báo chí. Mỗi thông tin trước khi được công bố đều trải qua quá trình xác minh nguồn tin, đối chiếu dữ liệu và kiểm chứng với các bên liên quan.
Nhờ đó, báo chí tài chính đóng vai trò như một “bộ lọc thông tin” của thị trường, giúp nhận diện, đối chiếu và sàng lọc những thông tin chưa được xác thực. Đây là tuyến phòng thủ quan trọng giúp hạn chế tác động của tin giả, giảm hiệu ứng tâm lý đám đông và bảo vệ nhà đầu tư trước sự nhiễu loạn của môi trường truyền thông số.
Một trong những thách thức lớn nhất của thị trường chứng khoán Việt Nam hiện nay là thói quen đầu tư ngắn hạn của không ít nhà đầu tư cá nhân. Trong nhiều giai đoạn, sự hưng phấn của thị trường được duy trì bởi tâm lý lướt sóng, giao dịch theo tin đồn hoặc chạy theo các cổ phiếu tăng nóng. Điều này khiến thị trường dễ xuất hiện những biến động mạnh và thiếu tính bền vững.
Để thay đổi thực trạng đó, báo chí tài chính không nên chỉ tập trung phản ánh những biến động xanh - đỏ hàng ngày của thị trường. Quan trọng hơn, báo chí cần góp phần nâng cao hiểu biết tài chính cho công chúng, từ đó hình thành tư duy đầu tư dài hạn và chuyên nghiệp.
Thông qua các bài viết về quản trị rủi ro, định giá doanh nghiệp, chiến lược đầu tư, kinh tế vĩ mô hay xu hướng phát triển của các ngành nghề, báo chí tài chính góp phần phổ biến kiến thức đầu tư, trang bị kỹ năng nhận diện rủi ro và nâng cao năng lực ra quyết định cho nhà đầu tư.
Khi nhận thức của nhà đầu tư được nâng cao, họ sẽ học được cách nhìn vào bức tranh dài hạn thay vì phản ứng thái quá trước những biến động ngắn hạn. Khi đó, dòng tiền cũng có xu hướng dịch chuyển từ các cổ phiếu mang tính đầu cơ cao sang những doanh nghiệp có nền tảng kinh doanh tốt, quản trị minh bạch và chiến lược phát triển bền vững.
Cầu nối minh bạch giữa doanh nghiệp, nhà đầu tư và thị trường
Không chỉ đứng về phía nhà đầu tư, báo chí tài chính còn là cầu nối quan trọng giữa doanh nghiệp và thị trường trong việc thúc đẩy tính minh bạch. Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới việc duy trì các tiêu chuẩn của một thị trường mới nổi, yêu cầu về công bố thông tin và chất lượng quản trị doanh nghiệp ngày càng khắt khe. Để đáp ứng những yêu cầu đó, bên cạnh nỗ lực của cơ quan quản lý và doanh nghiệp, vai trò giám sát, phản biện và lan tỏa thông tin của báo chí chính thống ngày càng trở nên quan trọng.
Trong những mùa cao điểm công bố báo cáo tài chính, báo chí góp phần truyền tải đầy đủ các thông tin giải trình của doanh nghiệp, đồng thời đối chiếu với ý kiến của chuyên gia và phản hồi từ thị trường nhằm giúp nhà đầu tư có góc nhìn toàn diện hơn. Bên cạnh đó, đây cũng là kênh truyền thông chính thống để các doanh nghiệp lan tỏa chiến lược phát triển bền vững, đặc biệt là các tiêu chuẩn ESG. Những thông tin minh bạch và nhất quán này góp phần gia tăng sức hấp dẫn đối với dòng vốn đầu tư nước ngoài, vốn ngày càng đề cao các tiêu chuẩn quản trị và trách nhiệm xã hội.
Xa hơn, sự đồng hành của báo chí còn tạo động lực để doanh nghiệp chủ động nâng cao chất lượng quản trị và minh bạch hóa thông tin. Khi các quyết định kinh doanh, kết quả hoạt động hay cam kết phát triển bền vững thường xuyên được đặt dưới sự giám sát của công chúng và nhà đầu tư, doanh nghiệp sẽ có xu hướng minh bạch hơn nhằm duy trì uy tín và khả năng tiếp cận nguồn vốn trên thị trường.
Ở chiều ngược lại, khi doanh nghiệp vướng vào các cuộc khủng hoảng truyền thông ảnh hưởng đến giá cổ phiếu, báo chí chính thống là một trong những kênh thông tin khách quan và đáng tin cậy nhất để doanh nghiệp lên tiếng. Việc cung cấp cho công chúng thông tin kịp thời, đa chiều giúp bảo vệ uy tín thương hiệu của các doanh nghiệp chân chính, duy trì sự gắn kết và niềm tin của cổ đông trong những thời khắc sóng gió nhất.
Sau cùng, sự phát triển bền vững của thị trường chứng khoán không chỉ được đo bằng quy mô vốn hóa hay thanh khoản giao dịch mà còn bằng chất lượng thông tin và niềm tin của nhà đầu tư. Trong hành trình đó, báo chí tài chính chính thống giữ vai trò đặc biệt quan trọng khi vừa là người xác thực thông tin, vừa là cầu nối giữa doanh nghiệp và thị trường, góp phần định hướng dòng vốn tới những giá trị thực chất và củng cố nền tảng cho sự phát triển lâu dài của thị trường vốn Việt Nam.
