Đưa vàng vật chất bước lên blockchain
Vàng token hóa có thể hiểu đơn giản là vàng vật chất được “đại diện” bằng token kỹ thuật số trên blockchain. Quy trình sẽ được thực hiện từng bước, bao gồm: một tổ chức phát hành nắm giữ vàng thật trong kho lưu ký, sau đó phát hành token tương ứng với quyền sở hữu hoặc quyền hưởng lợi liên quan đến lượng vàng đó. Nhà đầu tư mua token thay vì trực tiếp mua và cất giữ vàng miếng.
Nếu ví von theo cách quen thuộc với nhà đầu tư, token vàng có thể được xem như một chứng nhận quyền lợi kỹ thuật số gắn với vàng thật. Tuy nhiên, giá trị và mức độ an toàn của token phụ thuộc rất lớn vào việc vàng bảo chứng có thực sự tồn tại, được cất giữ ở đâu, ai kiểm toán và người nắm token có những quyền pháp lý gì khi xảy ra tranh chấp.
Đây chính là lý do FCA đang bắt đầu quá trình tham vấn với các ngân hàng lớn và các chủ thể trên thị trường. Cơ quan quản lý muốn xác định tiêu chuẩn để vàng token hóa có thể phát triển trong khuôn khổ minh bạch, đồng thời được tích hợp vào hạ tầng của thị trường tài chính bán buôn. “Thị trường bán buôn” ở đây chủ yếu là nơi các ngân hàng, quỹ đầu tư, công ty chứng khoán và tổ chức tài chính giao dịch với nhau, thay vì thị trường dành trực tiếp cho nhà đầu tư cá nhân.
FCA cũng đang thu thập ý kiến về việc sử dụng vàng token hóa như tài sản thế chấp, được dùng để bảo đảm cho một khoản vay hoặc nghĩa vụ tài chính. Hiểu nôm na, một tổ chức có thể dùng vàng token hóa làm bảo đảm để vay tiền ngắn hạn, thay vì phải chuyển giao vàng vật chất qua nhiều khâu lưu kho, xác nhận và đối chiếu giấy tờ.
Theo thông tin được cập nhật, trong vài tháng tới FCA sẽ đưa ra những ý tưởng đầu tiên để định hình thị trường. Tuy nhiên, đây mới là giai đoạn xây dựng tiêu chuẩn và lấy ý kiến, không phải thời điểm Anh đã có một bộ quy tắc hoàn chỉnh hoặc một thị trường vàng token hóa được triển khai rộng rãi.
London muốn bảo vệ vị thế trung tâm vàng
Kế hoạch quản lý vàng token hóa không chỉ là câu chuyện về công nghệ blockchain, mà còn gắn với vị thế của London trong thị trường vàng quốc tế. Theo Hội đồng Vàng Thế giới, khoảng 70% khối lượng giao dịch vàng toàn cầu diễn ra qua thị trường phi tập trung, hay OTC, tại London.
Trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng tăng, đặc biệt từ Trung Quốc, Anh muốn số hóa hạ tầng tài chính nhưng không làm suy giảm vai trò của London trong chuỗi giao dịch, thanh toán và lưu ký kim loại quý. Việc đưa vàng lên blockchain, nếu được quản lý chặt, có thể giúp các quy trình xác nhận quyền sở hữu, chuyển giao và sử dụng tài sản thế chấp diễn ra nhanh hơn.
Tuy nhiên, việc xây dựng khung pháp lý cho vàng token hóa không đơn giản vì trách nhiệm quản lý hiện được chia tách. FCA không trực tiếp giám sát thị trường vàng vật chất. Cơ quan này quản lý các sản phẩm liên quan đến vàng như công cụ phái sinh và sản phẩm giao dịch trên sàn, có thể là các chứng chỉ hoặc quỹ cho phép nhà đầu tư tiếp cận giá vàng.
Vì vậy, nhà chức trách Anh đang phải cân nhắc mô hình giám sát phù hợp đối với token đại diện cho quyền sở hữu vàng. Trọng tâm không chỉ là token được phát hành bằng công nghệ nào, mà còn là quyền của người mua, trách nhiệm của bên lưu ký vàng, cách đối chiếu lượng vàng bảo chứng và cơ chế giải quyết nếu tổ chức phát hành gặp vấn đề.
Từ thử nghiệm đến hạ tầng tài chính
Kế hoạch về vàng token hóa nằm trong chiến lược lớn hơn của Anh nhằm đưa công nghệ blockchain vào thị trường tài chính. Chính phủ Anh đặt mục tiêu đưa token hóa từ các dự án thử nghiệm sang các thị trường có giao dịch thực, nơi tài sản có thể được mua bán, thanh toán và dùng làm tài sản thế chấp.
Một báo cáo của Chris Woolard, Đặc phái viên về Thị trường Kỹ thuật số, ước tính nếu phát triển thành công, thị trường token hóa có thể đóng góp thêm tới 33 tỷ bảng Anh cho sản lượng kinh tế hằng năm và khoảng 14 tỷ bảng tiền thuế vào năm 2035. Đây là ước tính theo một kịch bản phát triển thuận lợi, không phải con số chắc chắn sẽ đạt được.
Lộ trình của Anh bao gồm kế hoạch phát hành trái phiếu chính phủ số đầu tiên, còn được gọi là Digital Gilt Instrument hoặc DIGIT, sẽ được triển khai chậm nhất vào quý I/2027. Gilt là trái phiếu do Chính phủ Anh phát hành. Trong mô hình số hóa, quyền sở hữu trái phiếu được ghi nhận và chuyển giao trên hạ tầng công nghệ sổ cái phân tán, thay vì chỉ vận hành theo hệ thống lưu ký truyền thống.
Chính phủ Anh cũng đang thử nghiệm việc sử dụng chứng khoán token hóa trong các giao dịch vay mượn có tài sản bảo đảm. Mục tiêu là không chỉ phát hành tài sản dưới dạng token, mà còn làm cho chúng có thể được mua bán trên thị trường thứ cấp và sử dụng để huy động vốn. “Thị trường thứ cấp” là nơi nhà đầu tư mua bán lại tài sản sau khi tài sản đã được phát hành lần đầu.
Sự tham gia của hơn 50 doanh nghiệp, gồm các ngân hàng, tổ chức quản lý tài sản và công ty crypto như BlackRock, Goldman Sachs, JPMorgan, HSBC, UBS, Coinbase, Circle, Ripple và Kraken, cho thấy token hóa đang nhận được sự quan tâm từ cả hệ thống tài chính truyền thống lẫn ngành tài sản số.
Dù vậy, cần hiểu rằng vàng token hóa không phải là vàng vật chất được “đưa lên mạng” theo nghĩa đơn giản. Đây là một cấu trúc tài chính có nhiều tầng: vàng thật cần được lưu ký, token cần được phát hành đúng quy định, quyền của người mua cần được xác lập rõ và hạ tầng giao dịch cần đủ an toàn.
Nếu Anh xây dựng được quy định rõ ràng về quyền sở hữu, lưu ký và sử dụng vàng token hóa làm tài sản thế chấp, London có thể tạo thêm một kênh giao dịch vàng hiện đại hơn.
