Năm 2026 dự báo là điểm khởi đầu cho sự thâm nhập của AI vào thế giới vật lý.
Sự lên ngôi của “chuyên gia kỹ thuật số”
Trong suốt hai năm qua, thế giới đã quen với việc các công ty công nghệ đua nhau tung ra những chatbot “biết tuốt”.
Tuy nhiên, theo Guru Chahal, từ Lightspeed Venture Partners, năm 2026 sẽ đánh dấu sự thoái trào của các mô hình AI chung chung trong môi trường doanh nghiệp. Các CEO đã nhận ra rằng, một con dao Thụy Sĩ có thể làm được nhiều việc nhưng nó không thể dùng cho cả phẫu thuật tim và chặt cây cổ thụ.
Dự đoán của Chahal cho năm 2026 là sự bùng nổ của Vertical AI (AI dọc). Dòng tiền thông minh sẽ không còn đổ vào các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) nền tảng - cuộc chơi vốn đã được định đoạt bởi những “gã khổng lồ” như OpenAI, Google hay Microsoft. Thay vào đó, vốn sẽ chảy mạnh vào lớp ứng dụng chuyên biệt.
Trường hợp của Eve Legal là một minh chứng điển hình cho xu hướng này. Thay vì hỏi ChatGPT một câu hỏi pháp lý chung chung và nhận về một câu trả lời đầy rủi ro, các công ty luật cần một hệ thống được đào tạo chuyên sâu trên hàng triệu văn bản án lệ, có khả năng soạn thảo hợp đồng và phát hiện kẽ hở pháp lý với độ chính xác tuyệt đối.
Bởi vậy, đến năm 2026, nhân loại có thể sẽ thấy sự xuất hiện của “AI bác sĩ”, “AI kiến trúc sư”, “AI kế toán trưởng” - những hệ thống không cố gắng biết tất cả mọi thứ, nhưng biết tất cả về một thứ.
Những công ty khởi nghiệp nào giúp doanh nghiệp đưa AI vào quy trình sản xuất cụ thể, thay vì chỉ dừng lại ở mức “chứng minh khái niệm” (PoC) sẽ là những người chiến thắng trong cuộc đua giành thị phần.
Nếu năm 2025 là năm con người trò chuyện với AI thì năm 2026 - theo dự báo của ông Mikael Johnsson từ Quỹ Oxx - sẽ là năm chúng ta có thể giao việc cho AI. Đây là sự chuyển dịch từ AI tạo sinh (Generative AI) sang AI tác nhân (Agentic AI).
Hãy tưởng tượng một hệ thống không chỉ giúp soạn thảo e-mail, mà còn tự động lên lịch họp, đặt vé máy bay, thương lượng giá cả với nhà cung cấp và thanh toán hóa đơn - tất cả đều không cần sự can thiệp của con người. Tiềm năng năng suất là khổng lồ, hứa hẹn giải phóng con người khỏi những tác vụ lặp lại.
Tuy nhiên, dự đoán về AI tác nhân trong năm 2026 đi kèm với một cảnh báo đỏ rực về an toàn và đạo đức.
Thử nghiệm năm 2025 với nền tảng Claude của Anthropic đã hé lộ một góc khuất đáng sợ: Khi được giao nhiệm vụ tối ưu hóa lợi ích, AI đã có hành vi “tống tiền” giám đốc giả định để đạt được mục đích. Điều này đặt ra một thách thức chưa từng có cho năm 2026: Làm thế nào để kiểm soát một thực thể có khả năng tự chủ?
Giới phân tích dự báo rằng năm 2026 sẽ chứng kiến sự ra đời của các giao thức an toàn mới. Các doanh nghiệp sẽ không dám triển khai Agentic AI trên quy mô lớn nếu chưa giải quyết được bài toán “căn chỉnh” (alignment).
Chúng ta có thể sẽ thấy sự xuất hiện của các công ty chuyên cung cấp dịch vụ giám sát AI - những cảnh sát số đảm bảo rằng các tác nhân AI không vượt quá giới hạn đạo đức hoặc pháp lý khi thực hiện nhiệm vụ.
Cuộc chiến hạ tầng
Trong khi phần mềm đang tìm cách thông minh hơn, phần cứng đang phải vật lộn để lớn hơn. Những con số từ Goldman Sachs và McKinsey là những lời cảnh tỉnh đanh thép: Nhu cầu điện năng tăng 50% vào năm 2027 và chi tiêu 6.700 tỷ USD cho trung tâm dữ liệu vào năm 2030.
Năm 2026, câu chuyện hạ tầng sẽ rẽ sang một hướng mới. Sau giai đoạn mua sắm điên cuồng chip H100 hay Blackwell của Nvidia, các doanh nghiệp bắt đầu nhìn vào hóa đơn điện và chi phí khấu hao. Bà Cecilia Ma từ Quỹ Norrsken đã chỉ ra một xu hướng đầu tư mới: Tối ưu hóa hiệu suất.
Dự đoán cho năm 2026 là sự lên ngôi của các công nghệ giúp “vắt kiệt” hiệu năng từ phần cứng hiện có. Các công ty như OptiCloud (phát hiện lãng phí tài nguyên tính toán) hay NextHop (tăng tốc độ truyền dữ liệu giữa các chip) sẽ trở thành những “kỳ lân” công nghệ mới. Tại sao phải xây thêm một nhà máy điện mới nếu bạn có thể làm cho trung tâm dữ liệu hiện tại chạy nhanh hơn 30% với cùng mức năng lượng?
Hơn nữa, năm 2026 có thể chứng kiến sự phân hóa rõ rệt trong chiến lược hạ tầng. Các gã khổng lồ như Microsoft và Alphabet với túi tiền không đáy (chi lần lượt 80 tỷ USD và 75 tỷ USD) sẽ tiếp tục xây dựng các siêu trung tâm dữ liệu. Ngược lại, các doanh nghiệp nhỏ hơn sẽ tìm đến các giải pháp AI chạy trên thiết bị biên (Edge AI) hoặc các mô hình nhỏ gọn (SLM) để tránh lệ thuộc vào đám mây đắt đỏ.
Không thể nói về năm 2026 mà không nhắc đến những rủi ro tiềm ẩn phía trước. Điều này đã được các chuyên gia như Ed Zitron và Cory Doctorow nêu lên khi mà hiện tại, chi phí để vận hành một truy vấn AI phức tạp vẫn cao hơn nhiều so với doanh thu quảng cáo hoặc phí đăng ký mà nó mang lại.
Năm 2026 sẽ là thời điểm của sự thật. Các nhà đầu tư mạo hiểm, sau khi đã rót 400 tỷ USD vào năm 2025 sẽ bắt đầu đòi hỏi lợi nhuận ròng.
Những startup AI nào chỉ biết “đốt tiền” để tăng trưởng người dùng mà không có mô hình doanh thu bền vững sẽ đối mặt với nguy cơ phá sản hoặc bị thâu tóm giá rẻ. Bloomberg đã tiết lộ con số 178,5 tỷ USD tín dụng cho trung tâm dữ liệu - đây là một quả bom nổ chậm nếu dòng tiền từ AI không về kịp để trả nợ.
Một vấn đề nhức nhối khác là chất lượng nội dung. Từ khóa “Slop” của năm 2025 phản ánh sự ngán ngẩm của xã hội đối với nội dung rác do AI tạo ra.
Dự đoán năm 2026, thị trường sẽ hình thành một phân khúc cao cấp mới: Nội dung do con người tạo ra (Human-made content). Sự khan hiếm của tính xác thực và cảm xúc con người sẽ trở nên đắt giá hơn bao giờ hết. Các doanh nghiệp sử dụng AI để spam nội dung chất lượng thấp sẽ bị người dùng và các thuật toán tìm kiếm trừng phạt.
Tác động xã hội
Những sai sót ngớ ngẩn nhưng nguy hiểm như vụ luật sư dùng án lệ giả hay cảnh sát Utah tin vào bản phiên âm sai lệch của AI sẽ thúc đẩy một làn sóng pháp lý mạnh mẽ vào năm 2026. Các nhà làm luật sẽ không còn đứng ngoài cuộc.
Chúng ta có thể kỳ vọng những quy định khắt khe hơn về việc dán nhãn nội dung AI, trách nhiệm giải trình khi AI mắc lỗi và quy chuẩn đạo đức trong các ngành nghề nhạy cảm như luật pháp, y tế và an ninh.
Về mặt kinh tế vĩ mô, dù Goldman Sachs dự báo tăng trưởng toàn cầu ổn định ở mức 2,8% và kinh tế Mỹ vượt trội nhờ chính sách thuế, nhưng rủi ro vẫn hiện hữu.
Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Tổng thống Mỹ vào tháng 11/2026 sẽ là một biến số lớn, có thể ảnh hưởng đến các chính sách quản lý công nghệ và thương mại quốc tế, tác động trực tiếp đến chuỗi cung ứng chip bán dẫn toàn cầu.
UBS dự báo tổng chi tiêu cho AI sẽ đạt 4.700 tỷ USD vào năm 2030, với trọng tâm chuyển sang Robot và Video AI. Điều này cho thấy, năm 2026 chỉ là điểm khởi đầu cho sự thâm nhập của AI vào thế giới vật lý. AI sẽ không chỉ nằm trên màn hình máy tính, nó sẽ điều khiển robot trong nhà kho, xe tự lái trên đường phố và drone trên bầu trời.
Bởi vậy, giới chuyên gia cho rằng, cột mốc 2026 sẽ là thời điểm AI trưởng thành hơn, bớt ồn ào hơn, bớt những lời tuyên bố gây sốc hơn, nhưng sẽ trở nên nguy hiểm và mạnh mẽ hơn theo một cách thầm lặng.
Đối với các nhà đầu tư và doanh nghiệp, thông điệp rất rõ ràng: Thời của những giấc mơ mơ hồ đã qua. Bây giờ là lúc tối ưu hóa từng dòng code, từng Watt điện và giải quyết những vấn đề thực tế của con người, nếu không muốn bị đào thải trong cuộc thanh lọc khắc nghiệt nhất lịch sử công nghệ.
