Trong báo cáo mới đây, ACBS đánh giá thị trường chứng khoán Việt Nam đang trải qua giai đoạn đầy biến động dưới tác động, đặc biệt là từ các sắc thuế mới của Mỹ và sự leo thang căng thẳng tại Trung Đông.
Đầu tiên là việc Tòa án Tối cao Mỹ đã hủy cơ sở pháp lý của cơ chế thuế quan theo Đạo luật IEEPA, buộc Nhà Trắng chuyển sang áp dụng biện pháp đánh thuế bổ sung 10% trong 150 ngày theo Đạo luật Thương mại 1974. Theo ACBS, động thái này không làm suy yếu xu hướng bảo hộ mà còn khiến rủi ro chính sách trở nên khó lường hơn.
Đối với Việt Nam, sự thay đổi này tạm thời các ngành xuất khẩu, bất động sản khu công nghiệp và vận tải hàng hoá có "khoảng thở" ngắn hạn. Tuy nhiên, chính quyền của Tổng thống Trump đang nỗ lực đẩy nhanh các cuộc điều tra theo Mục 232 và Mục 301 nhằm chuyển hóa các mức thuế tạm thời này thành vĩnh viễn.
Bất định chính sách cũng buộc doanh nghiệp điều chỉnh chuỗi sản xuất linh hoạt hơn, song ACBS cho rằng tác động đến dòng vốn FDI vào Việt Nam là không đáng kể.
Thông tin chấn động tiếp theo bao trùm thị trường toàn cầu trong tuần đầu tháng 3 là việc Mỹ và Israel khai chiến tại Iran. Sự kiện này đã kích hoạt làn sóng bán tháo trên thị trường toàn cầu, với Nikkei 225 và KOSPI lần lượt giảm 7% và 18% trong hai ngày đầu tháng 3, trong khi VN-Index cũng mất gần 6% trong tuần đầu tháng.
Hệ lụy trực tiếp từ xung đột địa chính trị là sự bứt phá của giá năng lượng. Lo ngại về việc Iran có thể đóng cửa eo biển Hormuz - nơi lưu thông tới 30% sản lượng dầu toàn cầu đã đẩy giá dầu WTI và Brent áp sát mốc 100 USD/thùng. Chưa kể, giá cước vận tải tiếp tục tăng ngắn hạn do nhu cầu cao và biến động địa chính trị.
Ông Đồng Thanh Tuấn, Chuyên gia phân tích vĩ mô và thị trường tiền tệ ACBS dự báo, chiến sự tại Iran có thể kéo dài hơn dự kiến ban đầu, cả hai vẫn chưa đạt được tiếng nói chung về điều kiện ngừng bắn.
Về bối cảnh vĩ mô trong nước, Việt Nam vẫn kiên định với mục tiêu tăng trưởng GDP 10% năm 2026, đồng thời củng cố nội lực thông qua các cải cách chính sách. Tuy nhiên, còn rất nhiều yếu tố nhà đầu tư cần theo dõi.
Áp lực lạm phát được dự báo gia tăng trở lại khi giá năng lượng neo cao, đặc biệt trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Iran. Dù CPI tổng thể hạ nhiệt trong 2 tháng đầu năm, CPI cơ bản vẫn phản ánh áp lực giá từ nhóm hàng hóa và dịch vụ khác. Giá xăng dầu trong nước từng tăng khoảng 35% đầu tháng 2 và hiện vẫn cao hơn khoảng 20% so với cùng kỳ. Trong bối cảnh đó, các ngân hàng trung ương lớn nhiều khả năng duy trì lộ trình nới lỏng thận trọng hơn, qua đó gián tiếp hạn chế dư địa điều hành chính sách tiền tệ tại Việt Nam.
 |
Đến nay, lãi suất huy động kỳ hạn 6 tháng tại nhóm ngân hàng quốc doanh đã tăng khoảng 0,7% từ đầu năm, trong khi lãi suất cho vay bất động sản vẫn dao động quanh mức 10-14%. Xu hướng này có khả năng sẽ tiếp diễn trong nửa đầu năm 2026, cho đến khi các yếu tố như tỷ giá trở nên thuận lợi hơn và áp lực từ các yếu tố địa chính trị dần hạ nhiệt, giúp ổn định dòng vốn ngoại tệ.
 |
Trong giai đoạn tiếp theo, ông Tuấn nhấn mạnh diễn biến của tỷ giá. Chỉ số sức mạnh đồng USD (DXY) đã tăng khoảng 1,6% từ đầu năm, phản ánh xu hướng gia tăng nhu cầu nắm giữ USD, đặc biệt trong những tháng gần đây. Tuy nhiên, trong trường hợp tỷ giá ổn định trở lại và thanh khoản hệ thống duy trì ở trạng thái dồi dào, đây sẽ là nền tảng thuận lợi để Ngân hàng Nhà nước mở rộng mục tiêu tăng trưởng tín dụng ở giai đoạn nửa sau 2026.
Ở góc độ tiêu dùng, sức cầu nội địa vẫn chưa cho thấy sự phục hồi rõ nét. Nếu loại trừ yếu tố giá, tăng trưởng bán lẻ thực tế mới đạt khoảng 4,5%, thấp hơn so với mức 6,8% của cùng kỳ năm trước, cho thấy tâm lý tiêu dùng vẫn còn thận trọng. Dù vậy, kỳ vọng được đặt vào các chính sách kích cầu như giảm thuế VAT, điều chỉnh biểu thuế thu nhập cá nhân hay nâng mức giảm trừ gia cảnh, có thể hỗ trợ cải thiện sức mua trong thời gian tới và lan tỏa rõ nét hơn trong năm 2026.
Trái ngược với tiêu dùng, khu vực sản xuất đang ghi nhận những tín hiệu tích cực hơn. Theo S&P Global, sản lượng sản xuất trong tháng 2 tăng mạnh nhất trong vòng 19 tháng, kéo theo tốc độ tạo việc làm lên mức cao nhất kể từ tháng 9/2022. Cùng với đó, việc Việt Nam được giảm thuế đối ứng đối với hàng xuất khẩu vào Mỹ được kỳ vọng sẽ tiếp tục hỗ trợ hoạt động sản xuất, qua đó tạo động lực tăng trưởng cho nền kinh tế trong các tháng tới.
Tổng hòa các yếu tố trên cho thấy bức tranh kinh tế đang đan xen giữa cơ hội và thách thức, ACBS vẫn duy trì quan điểm thận trọng trước biến động địa chính trị. Khi các chỉ số chính điều chỉnh về vùng P/E bình quân 5 năm sẽ là cơ hội để nhà đầu tư tái cơ cấu danh mục.
"Việc giải ngân chỉ nên kích hoạt khi thị trường chiết khấu sâu, tập trung vào nhóm động lực chu kỳ gồm ngân hàng, năng lượng (dầu khí, điện), logistics và nhóm hưởng lợi từ lộ trình nâng hạng (chứng khoán)", ông Tuấn khuyến nghị.
